هدف از این مقاله ارزیابی آگاهی محیطی نسبت به گردشگری جمعی است. ادبیات گردشگری جمعی را بررسی می کند و آثار محیطی گردشگری جمعی و نقاط قوت آن و ارتباط بین گردشگری جمعی و گردشگری متناوب را شناسایی می کند. این مقاله بیانگر عناصر موثر بر فرایند تصمیم گیری گردشگران جمعی با توجه به انتخابشان برای تعطیلات می باشد.
فصل سوم:
روش تحقیق
۳-۱ مقدمه
در این فصل به توضیح و تبیین چگونگی انجام پژوهش اشاره شده است. روش تحقیق یکی از فصول مهم هر تحقیق علمی است. جان دیویی[۷۱] پژوهش را عبارت از فرایند جستجوی منظم برای مشخص کردن یک موقعیت می داند. بنابراین پژوهش فرآیندی است که از طریق آن می توان درباره ناشناخته به جستجو پرداخت و نسبت به آن شناخت لازم را کسب کرد. روش علمی یا روش پژوهش علمی، فرایند جستجوی منظم برای مشخص کردن یک موقعیت نامعین است. همچنین پژوهش مجموعه فعالیت های منظمی است که هدف آن کشف حقیقت یا رسیدن، از علم اندک به علم بیشتر است. پژوهش عبارت است که از تغییر و کنترل هدایت شده یک موقعیت غیر ثابت یا نامعین به موقعیتی که از لحاظ مشخصات و روابط کاملاّ ثابت است(مقیمی،۱۳۷۳).
به این جهت همچنان که در ادامه خواهد آمد، ابتدا، متغیرهای تحقیق، روش تحقیق، جامعه آماری و حجم نمونه پرداخته و پس از آن به ترتیب روش و ابزار گردآوری داده ها را معرفی کرده و به شاخص های مورد پژوهش در پرسشنامه و قلمرو تحقیق اشاره شده و سپس با ذکر نحوه جمع آوری داده ها، روش های تجزیه و تحلیل نتایج پژوهش پرداخته شده است. سوال های پرسشنامه با توجه به متغیرهای موجود در مدل مفهومی تحقیق طراحی شده است که در این فصل بررسی و سپس پایایی و روایی ابزار سنجش با بهره گرفتن از روش های معتبر سنجیده شده و برای تحلیل داده های آماری از روش های مختلف آمار توصیفی و استنباطی و از روش تحلیل واریانس و کوواریانس و SEM[72] استفاده می شود. برای انجام محاسبات و ترسیم مدل ها و و نمودارها ازنرم افزار لیزرل[۷۳] استفاده می شود.
۳-۲ روش تحقیق
تحقیق علمی عبارت است از یک روش گام به گام، منطقی، منظم و دقیق برای شناسایی مشکلات، گرد آوری داده ها، تجزیه و تحلیل داده ها و استنتاج های معتبر از آنها می باشد. از این رو تحقیق علمی صرفاّ مبتنی بر تجربه یا برداشت های شخصی و درک مستقیم نیست، بلکه هدفمند و دقیق است. پایه هر علمی روش شناخت آن است و ارزش و اعتبار قوانین هر علمی، به روش شناختی مبتنی است که در آن علم بکار می رود. منظور از روش شناسی تحقیق، شیوه انجام تحقیق است که مشخص کننده روش های بکار گرفته شده در بررسی موضوع و دستیابی به نتایج در عمل و اجرا می باشد. هدف از انتخاب روش تحقیق اتخاذ شیوه ای مشخص است که محقق را هر چه دقیق تر و آسان تر به پاسخ های احتمالی برساند، این روش بستگی به اهداف و ماهیت موضوع و همچنین امکانات و منابع دارد. تحقیقات علمی بر اساس اهداف تحقیق به سه دسته تقسیم می شوند؛ بنیادی، کاربردی و تحقیق و توسعه(سرمد، بازرگان و حجازی،۱۳۸۱). . تحقیق حاضر نیز از لحاظ هدف، یک تحقیق کاربردی می باشد. زیرا با هدف کاربردی نمودن یک زمینه خاص علمی تلاش دارد پیش نیازهای اجرای موضوع تحقیق را درعمل بررسی نماید. انتخاب روش اجرایی تحقیق بستگی به ماهیت موضوع، اهداف پژوهش، فرضیه های تدوین شده، ملاحظات اخلاقی و انسانی حاکم بر موضوع تحقیق و وسعت امکانات اجرایی آن دارد. در این مرحله محقق بایستی روش تحقیقی را که برای پژوهش او مناسب است، انتخاب نماید. از نظر اجرا و گرد آوری داده ها بطور کلی دو دسته تحقیق وجود دارد، تحقیق توصیفی (غیرآزمایشی) و تحقیق آزمایشی. در این تحقیق باتوجه به محدودیت های منابع اطلاعاتی و امکانات محیط آزمایشی و نیز محدودیت در زمان اجرا از روش توصیفی استفاده شده است. تحقیق توصیفی شامل مجموعه روش هایی است که هدف آن توصیف کردن شرایط یا پدیده های مورد بررسی می باشد(سرمد، بازرگان و حجازی،۱۳۸۱)
تحقیق حاضر با توجه به اینکه در قلمرو خاصی از زمان انجام شده در زمره تحقیقات پیمایشی قرار دارد. توصیف کمی و دقیق یک پدیده نیز ماهیتا موجب توسعه و بهبود و درک ما از آن پدیده می گردد. در مطالعات توصیفی بر خلاف مطالعاتی که هدف شان کشف روابط علت و معلولی است هدف توصیف منظم و مدون موقعیت ویژه بصورت واقعی و عینی (یعنی آنچه هست) می باشد.
۳-۳ جامعه آماری
جامعه آماری این پژوهش مشتریان آژانس های مسافرتی استان مازندران می باشد. لازم به ذکر است گردشگرانی که سفرهای داخلی و خارجی را انجام می دهند و از طریق این آژانس ها اقدام به مسافرت می کنند جزء جامعه آماری محسوب می شوند.
۳-۴ حجم نمونه و روش نمونه گیری
مبنای یک تحقیق استنباطی (آمار استنباطی) پاسخ قابل قبول به دو پرسش زیر است:
۱- حداقل حجم نمونه قابل قبول چقدر است؟ (n)
۲- روش انتخاب عناصر نمونه چگونه است؟
پاسخ پرسش دوم این است که دلیل کافی بر تصادفی بودن عناصر نمونه انتخاب شده و بدون جایگذاری بودن آن وجود داشته باشد. استفاده از روش های نمونه گیری مانند روش نمونه گیری ساده، گروهی، سیستماتیک، خوشه ای که تضمین کننده روش نمونه گیری خوب است. هدف اصلی تحقیق کشف اصلی است که در همه موارد صادق باشد. به عبارت دیگر هدف همه نمونه برداری ها در پژوهش علمی تهیه گزاره های دقیق و با معنا درباره یک گروه بر پایه مطالعه زیر مجموعه ای از آن گزاره است. اما مطالعه تمامی جامعه به گونه ای که به یک قاعده کلی بی انجامد اگر محال نباشد دست کم کاری مشکل است. نمونه گروه کوچکتری از جامعه است که برای مشاهده و تجزیه و تحلیل انتخاب شده است. با مشاهده مشخصات نمونه ای از جامعه انتخاب شده، می توان از مشخصات کلی جامعه استنتاج معینی به عمل آورد(جان بست،۱۳۷۴).
در این تحقیق از روش نمونه گیری تصادفی ساده استفاده شده است. در روش نمونه گیری تصادفی ساده هر یک از عناصر جامعه مورد نظر برای انتخاب شدن شانس یکسانی دارند. یا به عبارتی دیگر همه نمونه هایی ممکن که دارای تعداد ثابت n هستند برای انتخاب شدن احتمال یکسان داشته(هومن،۱۳۷۶).
زمانی که روش نمونه گیری تصادفی است جامعه آماری نرمال فرض می شود. برای پاسخ به سوال اول از روش های ریاضی استفاده می شود، با توجه به اینکه نمونه کیفی است. از طرف دیگر ۵% _ < n/N باشد اصطلاح جامعه نامحدود را نمی توان نادیده گرفت(آذر و مؤمنی،۱۳۷۹).
فرمول زیر با توجه به توضیحات بالا در این پژوهش جهت تعیین حجم نمونه مورد استفاده قرار می گیرد. از آنجا که جامعه آماری(مشتریان آژانس های مسافرتی استان مازندران) این تحقیق، جامعه ای نامحدود است، لذا در این تحقیق از فرمول کوکران( جامعه نامحدود ) برای نمونه گیری استفاده شده است:
با بهره گرفتن از فرمول بالا داریم :
: N اندازه جامعه آماری
۱٫۹۶ Z ۲a/2= ضریب مشخص کننده حد بحرانی
:P=0/5 احتمال وقوع صفت
:q =0/5 عدم احتمال وقوع
d= 0/05 مقدار خطای مجاز
n: تعداد حجم نمونه
بر اساس فرمول نمونه گیری فوق، تعداد نمونه ها را ۳۸۴ نفر نشان می دهد. برای رفع اثر پرسشنامه های ناقص و گم شده تعداد ۴۰۸ پرسشنامه بین افراد مورد نمونه گیری شده توزیع و در نهایت تعداد ۳۸۴ پرسشنامه جهت تجزیه و تحلیل داده های آماری جمع آوری شد.
۳-۵ چگونگی توزیع نمونه ها در استان مازندران
جدول ۳-۱٫ توزیع نمونه ها
| منطقه | تعداد | درصد |
| مرکز استان | ۱۹۵ | ۴۹ |
| غرب استان | ۱۱۳ | ۲۶ |
| شرق استان | ۱۰۰ | ۲۵ |
