با توجه به حجم گروه نمونه مدیران محاسبه شده و با بهره گرفتن از روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای، بشرح زیر اقدام شده است:
دبیرستانهای پسرانه،دخترانه تحت نظر این ناحیه بوده است، گروه نمونه تعیین و بطور کاملاً تصادفی بر اساس لیست دبیرستانها انتخاب شدند. همچنین از هر دبیرستان تعدادی دبیر بر اساس دفتر اسامی به طور تصادفی انتخاب شدند و گروه نمونه دبیران را برای پاسخ به سؤال پرسشنامه‌ها تشکیل دادند و پرسشنامه‌ها بین آنان و مدیران دبیرستانها توزیع گردید.

۱۵۰ نفر بعنوان حجم نمونه انتخاب شد که در نهایت ۵۰ نفر مدیر ۲۵ نفر زن، ۲۵نفر مرد حجم گروه نمونه مدیران را و ۱۰۰ نفر دبیر که۵۰نفرزن،۵۰نفرمرد،حجم گروه نمونه دبیران را تشکیل دادند.
۳-۵- ابزار جمع‌ آوری اطلاعات
ابزار سنجشی در این تحقیق شامل یک پرسشنامه ۳۵ سؤالی است. این پرسشنامه شامل دو قسمت بود بخش اول حاوی ویژگیهای فردی مدیران مانند جنس، میزان تحصیلات، سنوات خدمت، سابقه مدیریت بوده، و بخش دوم مقیاس مشتمل بر ۳۵ گویه، که ارزشیابی مهارتهای سه‌گانه را مورد سنجش قرار می‌دهد. مهارتهای فنی تعداد ۱۵ گویه، مهارتهای انسانی، تعداد ۱۰ گویه مهارت ادراکی، تعداد ۱۰ گویه را می‌سنجند. این سؤالات بر اساسط جملات مثبت در مقیاس ۵ درجه‌ای خیلی زیاد، زیاد، متوسط، کم و خیلی‌کم تنظیم گردیده است. برای نمره‌گذاری مقیاس به هر یک از گزینه‌های پاسخ به ترتیب نمره‌های ۵، ۴، ۳، ۲ و ۱ در نظر گرفته شده و به ترتیب به پاسخ خیلی زیاد ۵، زیاد ۴، متوسط ۳، کم ۲ و خیلی کم ۱ در نظر گرفته شده است. بنابراین کسانی که حداکثر نمره را می‌آورند ۱۷۵=۳۵×۵ و حداقل نمره ۳۸=۳۵×۱ می‌باشد. شماره گزینه‌های مقیاس سه گانه مدیریتی (فنی، انسانی، ادراکی) مدیران در جدول:
۳-۵-۱- مهارتهای فنی
جدول شماره ۳-۱ شاخصهای مهارت فنی مدیران و سؤالات مربوط را نشان می‌دهد.

جدول ۳-۱: فهرست شاخص‌های مهارت فنی مدیران دبیرستان‌ و سؤالات مربوطه
۳-۵-۲- مهارتهای انسانی
جدول ۳-۲ شاخصهای مهارت انسانی مدیران دبیرستانها و سؤالات مربوطه را نشان می‌دهد.

فصل چهارم
روش و متدولوژی تحقیق
در این فصل پیرامون جامعه آماری و ابزار جمع آوری داده توضیحاتی ارائه خواهیم کرد و در ادامه روش جمع آوری داده و متدولوژی تحلیل آنها را بیان می کنیم؛ در نهایت اطلاعاتی از اعتبار سنجی و قابلیت اتکای مدل و بخش های مختلف آن ارائه خواهیم کرد.

جامعه آماری و ابزار جمع آوری داده
همانطور که در فصلهای قبل گفته شد، برای جمع آوری داده مورد نیاز این تحقیق از پرسشنامه های آنلاین و دستی که بین مردم توزیع شد استفاده کردیم.پرسشنامه طراحی شده ابتدا بین افراد محدود با سطوح علمی و کاری مختلف توزیع شد تا نظرات خود را درباره قابل درک بودن و روشن بودن بخش های مختلف آن و سوالاتی که مطرح شده بودند اعلام کنند. در این مرحله بعضی از سوالات حذف و بعضی دیگر تغییر داده شدند تا منظور سوال را بخوبی منتقل کنند. پس از اینکه مرحله اصلاح و ویرایش سوال به اتمام رسید، پرسشنامه اصلی در دو نسخه آنلاین و دستی آماده شد. برای توزیع پرسشنامه آنلاین سایتی به آدرس www.evoting.ir طراحی شد که دقیقا مشابه نسخه دستی آن بود. پس از طراحی و آماده سازی سایت، به دو صورت آدرس آن را اطلاع رسانی کردیم. در روش اول از سایت های پربازدید، گروه های مجازی دانشگاه ها ، سایت های اجتماعی و سایت های آگهی برای دعوت افراد به مشارکت در نظرسنجی استفاده شد اما از آنجا که می بایست افراد بیشتری در جریان این نظر سنجی قرار می گرفتند تصمیم گرفته شد تراکت هایی چاپ کرده و آدرس سایت و توضیحی مختصر از هدف انجام کار را در آن نوشته و در سطح شهر تهران و رشت توزیع گردند. در نتیجه افرادی استخدام شدند تا توزیع این تراکتها در سطح شهر را به انجام برسانند. پخش تراکت تاثیر خوبی بر مشارکت افراد داشت چرا که تا چند روز پس از پخش تراکت تعداد بازدید از سایت نظرسنجی افزایش می یافت. پخش تراکت در چند مرحله انجام شد و پس از هر مرحله تعداد بازدید ها اضافه می شدند. همچنین با بررسی بانک داده معلوم شد که اکثر کسانی که به سایت وارد شده اند پرسشنامه را تکمیل و ثبت کرده اند. اما در کنار تبلیغ و توزیع نسخه الکترونیک ، نسخه دستی پرسشنامه هم به تعداد یکصد عدد چاپ و در اماکنی مانند مساجد، فضاهای سبز، پاساژها و بین آشنایان توزیع شد و پس از تکمیل باز پس گرفته شد. البته به دلیل اینکه پرسشنامه دستی بین افرادی توزیع می شد که کمتر به اینترنت و کامپیوتر دسترسی داشتند، در نتیجه بسیاری از آنها موضوع را در حیطه معلومات خود نمی دیدند و بدون اینکه آن را تکمیل کنند تحویل می دادند که این قضیه یکی از مشکلات بزرگی است که تحقیقات پیرامون موضوعات جدید و مدرن با آن دست و پنجه نرم می کنند. در نتیجه پرسشنامه هایی که بدون پاسخ تحویل گرفته می شد بین افراد دیگری توزیع می گردید به همین خاطر مرحله جمع آوری داده چیزی حدود دو ماه و نیم بطول انجامید تا اینکه تعداد رکورد های جمع آوری شده به حد قابل قبولی رسید و مرحله تحلیل آنها آغاز گردید.

همانطور که ذکر شد، پرسشنامه آماده شده را ابتدا مورد سنجش قرار دادیم و با توزیع محدود و آزمایشی ، شفاف بودن سوالات را مورد بررسی قرار دادیم؛ در این بین تعدادی از سوالات با تغییر مواجه شدند و بعضی دیگر حذف گردیدند. از جمله سوالاتی که مورد تغییر قرار گرفتند سوالات مطرح شده در بخش دیدگاه اجتماعی و اعتماد به دولت بود چرا که افرادی که پرسشنامه را مورد تحلیل قرار داده بودند پیشنهاد اصلاح آنها را ارائه کردند و این اصلاحات اعمال گردیدند. همچنین این پیشنهاد مطرح شد که برای بعضی از سوالات مثالهایی ذکر شود . یکی از سوالاتی که به ظن تحلیلگران به مثال نیاز داشت سوال مربوط به استفاده از خدمات دولت الکترونیک بود چراکه اکثر مطالعه کنندگان از عدم آشنایی خود و افراد دیگر با خدمات دولت الکترونیک گفته و ابراز داشتند که باید نمونه های دولت الکترونیک هم در این سوال ذکر شود.
پرسشنامه نهایی در پیوست قابل مشاهده است. این پرسشنامه شامل ۴۵ سوال است و تکمیل آن چیزی حدود پانزده دقیقه زمان نیاز دارد. برای اینکه سوالات گام به گام بوده و سوالات با موضوع مشابه در کنار هم قرار بگیرند، پرسشنامه در ۱۰ بخش مجزا پیاده سازی گردیدکه این بخش ها عبارتند از :

• • بخش مربوط به اطلاعات هویتی ( سوالات ۱ تا ۵)

• • بخش مربوط به فعالیت انتخاباتی ( سوالات ۶ تا ۱۰ )

• • بخش مربوط به تجربه تکنولوژیکی ( سوالات ۱۱ تا ۲۰ )

• • بخش مربوط به سودمندی ( سوالات ۲۱ تا ۲۵ )

• • بخش مربوط به اعتماد به تکنولوژی و اینترنت ( سوالات ۲۶ تا ۳۰ )

• • بخش مربوط به گرایش به استفاده ( سوالات ۳۱ تا ۳۲ )

• • بخش مربوط به قابلیت تطبیق ( سوالات ۳۳ تا ۳۵ )

• • بخش مربوط به پیچیدگی ( سوالات ۳۶ تا ۳۸ )

• • بخش اعتماد به دولت ( سوالات ۳۹ تا ۴۲ )

• • بخش مربوط به دیدگاه اجتماعی درباره انتخابات الکترونیکی ( سوالات ۴۳ تا ۴۵ )

البته بعضی از بخشها ظرفیت سوالات بیشتری داشتند اما به دلیل اینکه بالا رفتن تعداد سوالات باعث عدم رغبت پرسش شونده نسبت به تکمیل پرسشنامه خواهد شد ، در نتیجه از طرح سوالات غیر ضروری صرف نظر شد . همچنین برای سهولت پاسخ گویی و صرفه جویی در وقت پاسخگو، تلاش شد که اکثر سوالات با استاندارد لیکرت مطرح شوند و برای سوالاتی هم که لیکرت جوابگو نبود از گزینه های آماده برای انتخاب توسط پرسش شونده استفاده کردیم. در فصل اول پایان نامه سوالاتی را که سازمان مطالعات انتخابات آمریکا بعنوان استاندارد و برای سنجش میزان اعتماد به دولت تدوین کرده بود را معرفی کردیم اما در مرحله طراحی پرسشنامه مشخص شد که این سوالات برای مطرح شدن در جامعه ایرانی مطلوب نیست و نیاز به بومی سازی دارند؛ در نتیجه برای استفاده از این استاندارد سوالات جدیدی طرح شدند که ارتباط بیشتری هم با موضوع مورد مطالعه داشته باشند .
تحلیل داده
پس از به پایان رسیدن مرحله توزیع پرسشنامه ، به تحلیل داده های جمع آوری شده پرداخته و سعی می کنیم آنها را برای بدست آوردن یک نتیجه معتبر آماده سازی کنیم. اهدافی که در این بخش بدنبال آنها هستیم عبارتند از : ارائه آمارهای توصیفی روی داده های جمع آوری شده، اعتبارسنجی داده ها و اطمینان از صحت و هماهنگی آنها بایکدیگر از طریق آنالیزهای اعتباری، آزمایش فرضیه ها و ارائه گزارشی از نتایج بدست آمده از آزمون فرضیه ها ( SPSS Statistics 17.0 brief Guide ) .
اعتبار سنجی و قابلیت اتکا^[۲۹]
برای مطالعاتی که از یکی از ابزارهای جمع آوری اطلاعات استفاده می کنند میزان اعتبار و قابلیت اتکای آن ابزار امری حیاتی به حساب می آید . طبق تعریف ، اعتبارسنجی به این معناست که آیا رابطه بین متغیر های مستقل و متغیر وابسته به درستی تعریف شده است ؟ آیا اطلاعاتی که بر اساس متغیر مستقل جمع آوری شده نتیجه ی درست را نسبت به متغیر وابسته نشان خواهد داد یا خیر؟ آیا نتیجه ای که بدست آمده نظر همه اقشار جامعه را شامل میشود یا یک جانبه به مسئله پرداخته است؟
اما قابلیت اتکا به این معنی است که اگر از یک ابزار جمع آوری اطلاعات در شرایط مساوی و در زمان های متفاوت برای جمع آوری استفاده شود ، آیا نتیجه آنها مشابه خواهد بود یا خیر ؟ برای این مطالعه ، از آنجا که سوالات مطروحه بر پایه تئوری های پیش گفته طرح شدند و قسمتی از سوالات از مدل های دولت الکترونیک موجود استخراج شدند ، به نظر می رسد که از اعتبار و قابلیت اتکای خوبی برخوردار باشند. علاوه بر این، در مرحله تحلیل نیز با بهره گرفتن از نرم افزار SPSS و انجام آزمون کرونباخ آلفا میزان اعتبار و قابلیت اتکا سنجیده شده و تست می شوند .
فصل پنجم
آنالیز داده ها
در این فصل به تحلیل داده های جمع آوری شده توسط پرسشنامه و جمع بندی نتایج بدست آمده خواهیم پرداخت. تحلیل داده ها شامل تحلیل های توصیفی، تحلیل پایایی داده های جمع آوری شده و اطمینان از غیر تصادفی بودن پاسخها، تحلیل میزان اهمیت فاکتورهای مختلف در گرایش افراد برای شرکت در رای گیری اینترنتی بر اساس داده ها ی جمع آوری شده و بررسی و آزمون فرضیه هایی که مطرح شده بودند خواهد بود.

تحلیل توصیفی
پس از پایان یافتن فرایند جمع آوری داده ها ، پاسخ های دریافتی از پرسشنامه های آنلاین و دستی باهم تجمیع شده و وارد نرم افزار SPSS شدند تا تحلیل های اولیه روی آنها صورت بگیرد؛ در مجموع ۳۸۵ نفر از جوامع مختلف آماری در جمع آوری اطلاعات مشارکت داشتند که بنظر میرسد این تعداد برای انجام مرحله تحلیل کافی باشد چرا که تعداد واجدین شرکت در انتخابات در سال ۹۱ به چهل میلیون نفر رسیده است (خبرگزاری فارس، ۱۳۹۱) و با بهره گرفتن از فرمول کوکران با درصد خطای استاندار پنج درصد، حجم نمونه مورد نیاز برای جمع آوری داده ۳۸۵ خواهد بود ؛ اما از ۳۸۵ پاسخ دریافت شده، ۴۱ پاسخ دارای بیشتر از دو قلم داده ناقص بودند و برای اینکه به نتیجه تحلیل خدشه ای وارد نشود آنها را حذف کرده و تحلیل را با ۳۴۴ پاسخی که با دقت خوبی تکمیل شده بودند شروع کردیم. البته تعدادی از پاسخهای پذیرفته شده دارای یک یا دو سوال بی پاسخ بودند که با کمک نرم افزار SPSS و روش Linear Trend at Point جایگزین شدند تا بتوان گویه ها را محاسبه^[۳۰] کرد و متغیر های مورد نیاز در تحلیل فرضیه ها را بدست آوریم.
پس از ورود داده ها به نرم افزار و کدبندی متغیر ها، اولین کاری که انجام شد تولید متغیر هایی بود که باید در طول تحلیل مورد استفاده قرار میگرفتند. برای بدست آوردن این متغیر ها گویه هایی که در هر بخش از پرسشنامه مورد سوال واقع شده بودند را با هم جمع^[۳۱] کرده و با نام همان بخش ذخیره کردیم که در مجموع ۸ متغیر جدید تولید شد.
سپس نرمالیتی و یکنواختی این ۸ متغیر را با بهره گرفتن از روش نمودار پراکندگی^[۳۲] روی نمودار آوردیم. نمودار پراکندگی این ۸ متغیر در پیوست در بخش انتهایی پایان نامه قابل مشاهده می باشد. پس از اطمینان از یکنواختی داده ها ( با توجه به حجم پاسخ های دریافتی ) ، نوبت به تحلیل آماری^[۳۳] و توصیفی^[۳۴] میرسد که خلاصه نتایج آن را در پاراگراف های بعدی توضیح داده ایم.

۲. رعایت دستور یا تعلیمات دولتی ۱۰۵
ب: عوامل توجیه‌کننده اختیاری ۱۰۵
۱. داشتن مجوز دولتی ۱۰۵
۲. رعایت معلومات علمی‌و فنی زمان انجام فعالیت ۱۰۵
گفتار سوم: راه‌های جبران خسارت ۱۰۶
مبحث سوم: دادرسی مربوط به حق انسان بر محیط زیست ۱۰۷
گفتار اول: خواهان دعوی ۱۰۸
الف: خواهان ۱۰۹
گفتار دوم: خوانده دعوی ۱۱۰
گفتار سوم: دادگاه صالح و محل اخذ و مصرف خسارت ۱۱۱
الف – محیط زیست و خسارت زیست محیطی ۱۲۰
ب- معیار ارزیابی غرامت ۱۲۲
ج- آیین اجرا ۱۲۴
پیشنهادات ۱۲۷
نتیجه‌گیری ۱۲۷
فهرست منابع و مآخذ ۱۲۷
الف) کتب ۱۲۷
ب) قانون ۱۳۰
ج) انگلیسی ۱۳۰

چکیده:

از جمله مسائل جدیدی که در عرصه حقوق مطرح شده است بحث حقوق محیط‌زیست و مطالب مربوط به آن است که یکی از آن مطالب، «حق انسان بر محیط‌زیست» است. منظور از این عنوان بهره‌برداری متعادل و متساوی همه نسل‌ها از مواهب طبیعی است و علت طرح آن هم این است که امروزه بی‌محابا این مواهب مورد تاحت و تاز انسان‌های فرصت‌طلب و سودجو قرار می‌گیرد که زیان‌های عدیده‌ای را به دنبال خود خواهد داشت و از جمله آن زیان‌ها محروم شدن نسل‌های آتی از زیبائی‌های طبیعت است و از جمله آن زیان‌ها تنگ شدن عرصه زندگی بر انسان‌هایی است که در عصرهای آینده پا به عرصه وجود می‌گذارند، سوراخ شدن لایه ازن بر اثر کثرت گازهای گلخانه‌ای و آلوده شدن فضای شهرها به خاطر کثرت استفاده از وسایل بنزینی و گازوئیل‌سوز و بروز ده‌ها رقم بیماری ریوی و کلیوی و عروقی از جمله آن زیان‌هاست. بالاخره انسان‌های بعد نیز حق حیات و تنفس در این اجتماع را دارند. نکته مهم‌تر این که در کنار هر حقی تکلیفی نیز هست و حق انسان‌های محیط‌زیست، تکلیف همین انسان‌ها و تکلیف دیگر انسان‌ها را به دنبال خود دارد که در این پایان‌نامه مورد گفتگو قرار گرفته است و از جمله افرادی که تکلیف متوجه آنان است دولت‌ها هستند که وظیفه مراقبت بیشتر از عرصه‌های طبیعی را دارند که در اصول ۴۵ و ۵۰ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز مورد اشاره قرار گرفته است.
کلید واژه‌ها : حق، تکلیف، محیط‌زیست، انسان.

مقدمه

الف) بیان مسأله تحقیق

مسأله مورد گفتگو در این پایان‌نامه عبارت از «حق انسان بر محیط‌زیست» است و شالوده اصلی بحث آن است که انسان‌های این کره خاکی چه حقی از بهره‌مندی از مواهب طبیعی دارند، ایا مواهب طبیعی متعلق به یک نسل است یا تمام نسل‌ها و راه‌کارهای حفاظت از طبیعت برای استفاده انسان‌های آینده از محیط‌زیست چیست؟ و چه آثاری بر عدم رعایت این حق مترتب می‌گردد.

ب) اهمیت تحقیق

محیط‌زیست بخشش الهی برای تمام نسل‌هاست و تا تمام آنان به تاراج انسان‌های سودجو نرفته است و فرزندان آینده را محروم از این بخشش الهی نکرده باید به راه‌های جلوگیری از تاراج آن پرداخت.

ج) ضرورت تحقیق

گاهی نسبت به برخی مسایل حیاتی و مهم سهل‌انگاری می‌شود تمام دنیای ما یک محیط‌زیست بیشتر ندارد که متعلق به همه افراد بشر فعلی و آتی است و باید برای حفاظت از آن‌ها فکری کرد.

د) سؤالات تحقیق

الف) سؤال اصلی
انسان چه حقی بر محیط‌زیست دارد و قلمرو آن کجاست؟
ب) سؤال فرعی
۱. مبنای حق انسان بر محیط‌زیست چیست؟
۲. آثار حق انسان بر محیط‌زیست کدام است؟
۳. رابطه حق وتکلیف در مورد محیط‌زیست انسانی چیست؟

هـ )فرضیه‌ تحقیق

۱. انسان همان طور که در محیط‌زیست تکلیف دارد حق هم دارد و قلمرو آن استفاده متعادل است.
۲. مبنای حق انسان بر محیط‌زیست آیات و روایات و قواعد فقهی و عقل است.
۳. اثر حق بر محیط‌زیست استفاده بهینه از آن و ضامن بودن در مقابل زیاده‌روی در استفاده است.

و) پیشینه تحقیق

در این زمینه به صورت خاصی پایان‌نامه‌ای تنظیمنشده است و کتابی نوشته نشده است و به صورت پراکنده در برخی آثار مطالبی ذکر شده که ما آن را جمع‌ آوری و ارائه نموده‌ایم.

ز) ساختار تحقیق

تحقیق فعلی در یک مقدمه و سه فصل و یک خاتمه صورت پذیرفته است در فصل اول به کلیات و در فصل دوم به مبانی و در فصل سوم به بحث از آثار پرداخته‌ایم ودر خاتمه نیز همین پیشنهاداتی و نتیجه‌گیری از تحقیق پرداخته‌ایم.

فصل اول:

کلیات

مبحث اول:

تعاریف

قوانین و هنجارهای مطلوب جامعه برای مصرف مواد، اسلحه و ارتکاب جرم

شرایط جامعه: نابسامانی همسایگان^[۱۶۷]، فقر بیش از‌اندازه، تبعیض نژادی، بیکاری زیاد

(منبع: برنارد^[۱۶۸]، ۱۹۹۱؛ کوتلیارنکو^[۱۶۹] و همکاران، ۱۹۹۷؛ لوتر^[۱۷۰] و زیگلر^[۱۷۱]، ۱۹۹۲؛ روتر^[۱۷۲]، ۱۹۸۷؛ به نقل از PAHO ،۲۰۰۱، صص ۱۹-۱۸).
طبقه بندی مازلو از نیازهای انسان و دلالتهای آن بر آموزش مهارتهای زندگی
آبراهام مازلو^[۱۷۳] (۱۹۷۰) نیازهای انسان را به دودسته تقسیم می‌کند: نیازهای کمبود یا کاستی^[۱۷۴] و نیازهای رشد یا بالندگی^[۱۷۵]. مازلو نیازهای دسته اول را نیازهای اساسی^[۱۷۶] و نیازهای دسته دوم را فرا نیازها^[۱۷۷] نام گذاری کرده است.
الف) نیازهای کمبود یا اساسی: علت این نام گذاری آن است که نیازهای کاستی زمانی که ارگانیسم در رابطه با یک نیاز کمبودی دارد (مثلاً غذا یا آب) بر انگیخته می‌شود. این نیازها چهار دسته‌اند:
نیازهای جسمانی، شامل نیاز به آب، غذا، خواب، حرارت مناسب وغیره
نیازبه امنیت یا ایمنی، شامل نیاز به داشتن محیط امن و به دور از تهدید.
نیاز به عشق و تعلق، شامل نیاز به ایجاد روابط متقابل میان دیگران و محبت کردن و مورد محبت واقع شدن.
نیاز به عزت نفس یا احترام به خود، شامل احساس کسب توفیق و تأیید، احساس شایستگی و احساس کفایت و مهارت؛ یعنی نیاز فرد به ایجاد تصور مثبتی در دیگران نسبت به خودش
ب) فرانیازها یا نیازهای مربوط به خود شکوفایی:
برخلاف نیازهای کاستی که از محرومیت‌های انسان سرچشمه می‌گیرند، فرا نیازها نیروی شان را از میل آدمی به رشد و بالندگی کسب می‌کنند. فرا نیازها به نیازهای مربوط به خود شکوفایی یا تحقق خویشتن^[۱۷۸] نیز معروفند. اینها عبارتند از نیازهای فرد برای رسیدن به آنچه که در حداکثر توان و استعداد دارد. نیازهای خود شکوفایی مواردی چون کنجکاوی، اشتیاق به شناخت یادگیری، کسب حقیقت، دانش‌اندوزی، تجربه کردن، درک زیبایی و نظم و هماهنگی را شامل میشوند (سیف، ۱۳۷۹، صص۳۵۲- ۳۵۰).
انواع نیازهای مازلو بصورت سلسله مراتبی در دنبال هم قرار میگیرند؛ یعنی اینکه نیازهای رده پایین باید حداقل تاحدودی ارضا شوند تا اینکه فرصت برای ارضای نیازهای سطح بالاتر فراهم آید. وقتی همه نیازهای اساسی برآورده شوند، انسان به فکر خود شکوفایی می‌افتد؛ یعنی می‌کوشد تا تواناییها و استعدادهای خودش را کشف کند و آرمانهایش را محقق سازد.
مازلو ویژگی‌های افراد خود شکوفا را به شرح زیر بیان کرده است:
داشتن درک درستی از واقعیت، توانایی پذیرش خود و دیگران، طبیعی بودن، مشکل محور بودن به عوض خود محور بودن، علاقمند به تنهایی و خلوت، مقاومت در برابر همشکل شدن با دیگران، همدلی نسبت به دیگران (همان منبع، صص ۳۵۳-۳۵۲).جولییات. وود^[۱۷۹] (ترجمه فیروز بخت، ۱۳۷۹) سطح بالاتری را نیز اضافه می‌کند که عبارتست از «شرکت مؤثر در یک جامعه متنوع» او نیازها را با محوریت ارتباط بین فردی بررسی می‌کند و در توضیح نیاز سطح ششم میگوید: در آستانه قرن جدید ما نیاز داریم راه و رسم زندگی در یک جامعه متنوع را بیاموزیم. دنیای ما از اقوام، جنسیتها، طبقات اجتماعی، سلایق جنسی، گروه های سنی و فرهنگهای مختلف تشکیل شده است.برای زندگی و عملکرد مناسب در یک چنین دنیای متنوعی محتاج و متکی به ارتباطات هستیم. شرکت مؤثر در دنیای اجتماعی متنوع، نقش بسیار مهم و حساسی در زندگی حرفه ای دارد زندگی در یک دنیای متنوع مثل سایر نیازهای مازلو وقتی بیشتر جلوه می‌کند که نیازهای اساسی برآورد شده باشند. درگیر شدن در این تنوع می‌تواند برخی از نیازهای اساسی انسان را برآورده کند (ادیب، ۱۳۸۲، ص۳۷).
دلالتهای نظریه مازلو بر آموزش مهارتهای زندگی
از نیازهای اساسی مطرح شده توسط مازلو می‌توان مهارتهای زندگی را استخراج نمود که می‌توانند در ارضاء نیازها مؤثر باشند. این مهارتها به شرح ذیل است:
نیازهای جسمانی(فیزیولوژیکی)^[۱۸۰]:
قابلیت‌های حرفه ای، بهداشت جسمی و روانی
نیاز به امنیت یا ایمنی^[۱۸۱]:
مهارتهای ارتباطی و روابط بین فردی، بهداشت و سلامت جسمی و روانی، رعایت نکات ایمنی
نیاز به عشق و تعلق^[۱۸۲]:
مهارتهای ارتباطی و بین فردی، مشارکت و همکاری، همدلی، تحمل،آزادی و مهارتهای شهروندی
نیاز به عزت نفس یا احترام به خود^[۱۸۳]:
مهارتهای ارتباطی و بین فردی، خودآگاهی و داشتن هدف در زندگی، افزایش عزت نفس
نیاز به خود شکوفایی یا تحقق خویشتن^[۱۸۴]:
مهارتهای خود آگاهی و داشتن هدف در زندگی، تفکر خلاق، تفکر انتقادی و مهارتهای ارتباطی و بین فردی
مشارکت مؤثر در یک جامعه متنوع:
مهارتهای ارتباطات اجتماعی و روابط بین فردی، همکاری، مشارکت، همدلی
همانطور که ملاحظه می‌گردد مهارتهای ارتباطی و روابط بین فردی وجه مشترک همه نیاز‌ها می‌باشند. به عبارت دیگر برقراری ارتباط با دیگران، ابزار اصلی و اولیه برای مرتفع ساختن نیازهاست.
جمع‌بندی نظریه های یادگیری
به طور خلاصه هر یک از تئوری‌ها مبنایی را برای توجیه توسعه مهارتها و دیدگاه های متفاوت دربارۀ اینکه چرا این مهارتها مهم هستند، فراهم می‌کند.‌اندکی توجه بیشتر روی پیامدهای رفتاری نشان می‌دهد که توسعه مهارتها به عنوان روشی برای حرکت نوجوانان و جوانان به سمت رفتارهایی است که انتظارات مربوط به رشد، زمینۀ فرهنگی^[۱۸۵] و هنجارهای اجتماعی^[۱۸۶] را بطور مناسب برآورده می‌سازد. نکته دیگر تمرکز بیشتر روی اکتساب مهارتها^[۱۸۷] به عنوان خود هدف می‌باشد. چونکه شایستگی در حل مسأله، ارتباط میان فردی و حل تعارضات می‌تواند به عنوان عناصر بسیار مهم رشد انسان سالم در نظر گرفته شود. سرانجام اینکه، برخی دیدگاه های نظری، مهارتهای زندگی را به عنوان روشی برای مشارکت فعالانه نوجوانان در فرایند رشد خودشان و فرایند ساخت هنجارهای اجتماعی می‌دانند. با آموزش به جوانان درباره اینکه چطور فکر کنند^[۱۸۸] تا اینکه چه چیزی را فکر کنند^[۱۸۹]، با مجهز کردن به ابزارهای حل مسائل، تصمیم‌گیری‌ها و کنترل عواطف، و با درگیر کردن آنها از طریق روش‌های مشارکتی، توسعه مهارتها می‌تواند به عنوان ابزار قدرت^[۱۹۰] قلمداد شود. جدول صفحه بعد مفاهیم ضمنی هر یک از تئوری‌ها را برای برنامۀ مهارتهای زندگی مشخص می کند:
جدول ۲-۲: مفاهیم ضمنی تئوریها برای توسعه مهارتهای زندگی

مفاهیم ضمنی تئوریها برای توسعه مهارتهای زندگی

آموختن مهارتهای زندگی نیاز به تکرار فرایندهای طبیعی بوسیله کودکان که رفتار (الگوگیری، مشاهده، تعامل اجتماعی) را یاد می‌گیرند، دارد.
کودکان و نوجوانان نیاز به توسعه مهارتهای درونی (خویشتن‌‌داری، کاهش استرس، مدیریت خود، تصمیم‌گیری) می‌باشند تا بتوانند رفتارهای بیرونی مثبت را حمایت کنند.

تئوری یادگیری اجتماعی

رفتارهایی که بوسیله ارزشها، باورها و نگرش‌های فرد، و ادراک دوستان و خانواده درباره آن رفتارها تحت‌تأثیر قرار گرفته‌اند. بنابراین مهارت در روشن‌سازی ارزشها و تفکر انتقادی (ارزیابی کردن خود و ارزشهای محیط اجتماعی) جنبه مهمی از برنامه‌های مهارتهای زندگی می‌باشند.

تئوری مسأله- رفتار

اصل سازگاری منطقی قضاوت ها.
۳-۷-۱-۱- اصل ترسیم درخت سلسله مراتبی
بر اساس این اصل ،درک یک مسأله در حالت کلی و پیچیده ،برای انسان کاری دشوار است و ممکن است ابعاد مختلف و مهم مسأله ی مورد نظر ،مورد توجه قرار نگیرد.از این رو ،تجزیه ی یک مسأله ی کلی،به چندین مسأله ی جزئی تر ،در درک مسأله بسیار کارساز می باشد.در واقع تجزیه ی یک مسأله ی بزرگ تر به مسائل کوچک تر ،بیانگر روابط موجود بین عناصر کوچک تر است؛به گونه ای که با انجام این عمل ،روابط مفاهیم مسأله ی مورد تصمیم گیری و همچنین ارتباط هر عنصر با عناصر دیگر ،به دقت درک می شود.با این کار،"درخت سلسله مراتبی تصمیم” بوجود می آید و در درک مسأله ،کمک قابل توجهی می کند .

در درخت سلسله مراتبی ،در سطح اول،"هدف” قرار میگیرد.در سطح دوم،"معیارها” ذکر می شوند.اگر “معیارهای فرعی” نیز وجود داشته باشند،در سطح سوم ذکر می شود.در پائین ترین سطح،” گزینه ها” قرار می گیردکه در شکل(۳-۲) نشان داده شده است.
شکل(۳-۲): نمایش سلسله مراتب یک تصمیم
۳-۷-۱-۲-تعیین اولویت ها
انسان نمی تواند یک مسأله را به طور کلی درک نماید.بنابراین ،آن ها را به مسایل کوچکتر تجزیه می کند و با توجه به معیارهای مشخص،بین آنها مقایسات زوجی انجام داده و برتری یک گزینه بر گزینه دیگر را مشخص می نماید.سپس این نتایج،وارد مدل های مختلف تصمیم گیری شده تا درک بهتری از کل سیستم ارائه شود.
۳-۷-۱-۳-سازگاری منطقی قضاوت ها
ذهن انسان می تواند به نحوی بین اجزا،رابطه برقرار کند که بین آن ها سازگاری و ثبات منطقی وجود داشته باشد.سازگاری در دو مفهوم به کار می رود:
ایده ها و اشیاءمشابه ،باتوجه به ارتباطشان ،در یک گروه قرار می گیرند.برای نمونه یک انگور و یک مهره ،از نظر معیار گردی،در یک گروه قرار می گیرند؛ولی اگر معیار مورد نظر طعم باشد،بین این دو ارتباطی وجود ندارد.
معیار دوم،میزان ارتباط بین ایده های مختلف،با توجه به معیار خاص آنهاست.این ارتباطات،تأثیر نسبی اجزای هر سطح را به اجزای سطوح بالاتر نشان می دهد (مؤمنی، ۱۳۸۷ ،۴۲-۴۰).
۳-۷-۱-۴- قضاوت ترجیحی (مقایسات زوجی)
انجام مقایساتی بین گزینه‌های مختلف تصمیم،‌ بر اساس هر شاخص و قضاوت در مورد اهمیت شاخص تصمیم با انجام مقایسات زوجی، بعد از طراحی سلسله مراتب مساله تصمیم، تصمیم گیرنده می‌بایست مجموعه ماتریسهایی که به طور عددی اهمیت یا ارجحیت نسبی شاخص‌ها را نسبت به یکدیگر و هر گزینه تصمیم را با توجه به شاخص‌ها نسبت به سایر گزینه‌ها اندازه‌گیری می کند، ‌ایجاد کند. این کار با انجام مقایسات دو به دو بین عناصر تصمیم (مقایسه زوجی) و از طریق تخصیص امتیازات عددی که نشان دهنده ارجحیت یا اهمیت بین دو عنصر تصمیم است، صورت می‌گیرد.
برای انجام این کار معمولا از مقایسه گزینه‌ها با شاخص‌هایi ام نسبت به گزینه‌ها یا شاخص‌های j ام استفاده می‌شود که در جدول زیر نحوه ارزش گذاری شاخص‌ها نسبت به هم نشان داده شده است.
جدول(۳-۱):ارزش گذاری شاخص‌ها نسبت به هم درپرسشنامه مقایسات زوجی