۲- فروش در حد قابل قبولی باشد.
۳- بدهی اشخاص در حد قابل قبولی باشد.
۴- حساب های دریافتنی ناشی از فروش باشد ونه ارائه خدمات
۵- وضعیت مالی مشتریان قوی باشد.
۶- برگشت از فروش زیاد نباشد.
۷- رسید تحویل کالا به خریدار با حمل آن دریافت شود.
تامین مالی حساب های دریافتنی مزایای متعددی در بردارد از جمله: اجتناب از تامین مالی بلند مدت و دست یابی به جریان نقدی دوره ای در صورتی که مانده حساب های دریافتنی بسیار کم باشد، این نوع تامین مالی هزینه های اداری بالایی دارد( مدرس و عبدالله زاده ، ۲۷۰).
تامین مالی کوتاه مدت در مقایسه با تامین مالی بلند مدت مزایای متعددی دارد که از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد:
۱- سهولت دستیابی : گرفتن وام های کوتاه مدت معمولا راحت تر از وامهای بلند مدت است به ویژه در شرایط تورمی که نرخ های بهره واقعی آتی کاهش می یابد. طبعا در چنین شرایطی وام دهندگان کمتر حاضر خواهند شد وجوه خود را به صورت بلند مدت درگیر کنند چون احتمال کاهش ارزش پول در مدت طولانی بیشتر خواهد بود.
۲- انعطاف پذیری بیشتر: حداکثر سررسید وام کوتاه مدت، یکسال است و بنابراین در صورتی که وام گیرنده نیاز به وام نداشته باشد می تواند در تاریخ سررسید آن را تسویه کند ولی در صورتی که وام بلند مدت باشد ،ممکن است طبق قرارداد، تسویه قبل از تاریخ سررسید هزینه اضافی داشته باشد. بنابراین انعطاف پذیری وام گیرنده برای وامهای کوتاه مدت خیلی بیشتر خواهد بود.

۳- هزینه کمتر: عموما هزینه وام کوتاه مدت کمتر از وامهای بلند مدت است. کمتر بودن هزینه تامین مالی کوتاه مدت نسبت به تامین مالی بلندمدت به خاطر ساختار زمانی نرخهای بهره است ( مدرس و عبدالله زاده، ۱۳۷۸، ۲۶۲).
۲-۱۲-۱ تئوری سلسله مراتبی روش های تامین مالی
نظریه سلسله مراتبی الگوهای تامین مالی برای اولین بار توسط مایزر(۱۹۸۴) به صورت زیر عنوان شده است. شرکت ها منابع تامین مالی داخلی را ترجیحا می دهند.
۱- یک نسبت تقسیم سود هدف با توجه به موقعیت های سرمایه گذاری انتخاب شده و از تغییرات یکباره در سود تقسیمی اجتناب می شود.
۲- برقراری سیاست تقسیم سود ثابت همراه با تغییرات غیرمنتظره در سودآوری و موقعیت های سرمایه گذاری، بدان معنی که گاهی اوقات جریانات نقدی ایجاد شده داخلی بیشتر وگاهی اوقات کمتر از هزینه های سرمایه گذاری است. اگر جریانات نقدی بیشتر از هزینه های سرمایه ای باشد، شرکت بدهی های خود را باز
۴- جرائم مالیاتی: جرائم مالیاتی احتمالی برای تجمع بیش از حد سود انباشته می تواند منجر به پرداخت سود سهام بالا شود.
۵- الزامات قانونی: برخی اوقات، قوانین یک کشور، شرکت ها را مقید به پرداخت بخشی از سود به صورت سهام میکند. برای مثال در کشور ما طبق قانون تجارت، در صورت وجود سود، شرکت باید حداقل ۱۰% آن را بین سهامداران توزیع کند.
۶- نقش سهامداران عمده: پرداخت سود سهام تا حدود زیادی به ترکیب مالکان بستگی دارد. در صورتی که سهامداران عمده علاقه ای به توزیع سود نقدی نداشته باشند، پرداخت سود سهام کاهش می یابد( مدرس و عبدالله زاده، ۱۷۶).
هدف های سیاست تقسیم سود
نظریات مربوط به خط مشی سود سهام را می توان به بهترین نحو با مطرح کردن روش هایی که نویسندگان مختلف ارائه داده اند، تشریح کرد:
۱- گوردون معتقد است که جریان های نقدی شرکتی که دارای نسبت پرداخت سود سهام پایینی است، با نرخ بالاتری به سرمایه تبدیل می شود زیرا استنباط سرمایه گذاران این است که سودهای سرمایه حاصل از سود انباشته بسیار ریسکی تراز سود سهام خواهد بود.
۲- استدلال میلرومودیگلیانی این است که وقوع هر گونه تغییر در سود سهام، باعث تغییر در قیمت سهام می شود، زیرا به نظر سهامداران، چنین تغییری مبین تغییر در سودهای مورد انتظار آتی می باشد. به عقیده آنها، سرمایه گذاران عموما در انتخاب سود سهام یا سود سرمایه بی تفاوت هستند.
۳- وستون وبریگام معقتدند که خط مشی تقسیم سود متاثر از ویژگی های خاص شرکت و مالکان آن است و در مجموع به عواملی از قبیل نرخ مالیاتی، نیازهای درآمدی سهامداران و فرصت های سرمایه گذاری شرکت بستگی دارد(مدرس و عبدالله زاده،۱۷۸)
۲-۱۲-۲ هزینه تامین مالی
تامین مالی از طریق بدهی معمولا ارزان تر از تامین مالی از طریق سهام می باشد. این امر به این دلیل است که تامین مالی از طریق بدهی از جانب وام دهنده ازامنیت بالاتری برخوردار است. چرا که بهره بایستی قبل از سود سهام پرداخت شود. در هنگام نقدشدن نیز تامین مال معمولا قبل از سهام بازپرداخت می شود. این موضوعات باعث شده است که بدهی به عنوان یک سرمایه گذاری امن تر مطرح شود و بنابراین سرمایه گذاران از طریق بدهی نرخ بازده کمتری را در مقایسه با سرمایه گذاران سهام دریافت نمایند همچنین بهره بدهی ( برخلاف سود سهام) موجب ایجاد صرفه جویی های در زمینه مالیات شرکت نیز می شود که موجب می شود تا برای شرکت ارزان تر تمام شود. هزینه های تنظیم در زمینه تامین مالی از طریق بدهی معمولا کمتر از تامین مالی از طریق سهام می باشد که به نوبه خود موجب صرفه جویی مالیات نیز می شوند.
با وجودی که تامین مالی از طریق بدهی به دلیل هزینه پایین تر آن جذاب تر می باشد، عیب آن در این است که بهره آن حتما باید پرداخت شود. در صورتی که شرکت به میزان زیادی وام گرفته باشد و نتواند اصل و فرع آن را بازگرداند لذا باید مبلغ مذکور نقد شود. سطح بدهی شرکت معمولا از طریق نسبت تامین مالی بدهی به تامین مالی سهام اندازه گیری شده و شرکتها باید از این که این عدد خیلی بزرگ نباشد اطمینان حاصل نمایند.
۲-۱۳ هزینه سرمایه^[۱۶]
هزینه سرمایه عبارت از نرخ متوسط بازدهی است که موجب ثبات ارزش سهام شرکت در بازار می شود. هزینه سرمایه کل از مجموع حاصل ضرب نسبت درصد یک از منابع تامین مالیدرهزینه سرمایه مربوط به هر کدام محاسبه می شود.
رابطه (۲-۲)
KT هزینه سرمایه کل
Pi نسبت درصد بدهی کل سرمایه
Pp : نسبت درصد سهام ممتاز به کل سرمایه
pR نسبت درصد سود تقسیم نشده به کل سرمایه
Pc نسبت درصد سهام عادی به کل سرمایه
Ki,p,r,c هزینه ( بدهی، سهام ممتاز، سود تقسیم نشده، سهام عادی)
هزینه خاص سرمایه( مربوط به سود انباشته) از هزینه خاص سرمایه مربوط به اوراق قرضه و سهام ممتاز کمتر است، ولی اگر شرکت از محل نگهداری سود تامین مالی گردد، نباید از این بابت بهره یا سود سهام ممتاز پرداخت کند( هامتون و همکاران،۴۳۵).
نرخ هزینه سرمایه، حداقل نرخ بازدهی است که شرکت باید بدست آورد تا ارزش شرکت تغییر کند.
نرخ هزینه سرمایه نرخی است که در ارزیابی پروژه ها مورد استفاده قرار خواهد گرفت و عایدات آتی طرح ها با آن تنزیل می شود، پروژه هایی مورد قبول قرار می گیرند که نرخ بازده آنها بیشتر از نرخ هزینه سرمایه شرکت باشد( تهرانی، ۴۰۵، ۱۳۸۵).
هزینه سرمایه را برای پیش بینی بودجه سالیانه و تامین مالی بلند مدت پروژه های خود ایجاد کنند( هامپتون و همکاران، ۴۳۹ – ۴۴۰).
هزینه بدهی^[۱۷]
هزینه بدهی به سادگی قابل محاسبه است. بدین ترتیب که هزینه بدهی برابر با نرخ بهره پرداختنی بابت استقراض می باشد. یعنی بهره پرداختنی تقسیم برارزش بدهی.
رابطه (۳-۲)
بهره
اصل بدهی
Kd: نرخ هزینه بهره
اما این طرز محا سبه هزینه بهره مربوط به زمانی است که تاثیر مالیات نادیده گرفته شود و اوراق قرضه به قیمت اسمی به فروش برسد( ریموندپی نوو، ۱۳۷۴، ۳۱۷).
۲-۱۴ اثر اهرم بر هزینه بدهی

که در آن وزن (اهمیت) معیار j است و مقدار نرمال شده از معیار jمی‌باشد(Turskis & Zavadskas, 2010: 602)
گام پنجم: تعیین مقادیر بهینه برای هر گزینه

تعیین مقادیر تابع بهینگی برای هر گزینه می‌تواند به صورت مجموع مقادیر نرمال وزن دار به روش زیر محاسبه گردد:
(۳-۱۱)
که در آن مقدار بهینه‌ی تابع به ازاء گزینه‌ی iام می‌باشد.

بزرگترین مقدار بهترین است، و کمترین آن بدترین. با توجه به روند محاسبه‌شده، تابع بهینگی دارای یک رابطه مستقیم و متناسب با مقادیر و وزن‌های از معیارهای بررسی‌شده و تأثیر نسبی آن‌ها بر روی نتیجه‌ی نهایی است. بنابراین، بیشترین مقدار( ارزش) تابع بهینگی اثربخش‌ترین متغیر است. اولویت‌های گزینه‌هامی‌تواند با توجه به مقدار تعیین گردد. در نتیجه استفاده از این روش برای ارزیابی و رتبه‌بندی گزینه‌های تصمیم‌گیری مناسب است.
گام ششم: محاسبه‌ی درجه‌ی مطلوبیت هر گزینه
در مورد ارزیابی گزینه‌ها نه تنها تعیین بهترین رتبه اهمیت دارد بلکه مهم است که کیفیت(مطلوبیت) نسبی هر گزینه‌ی مطرح‌شده نیز مشخص شود. به همین منظور از درجه‌ی مطلوبیت هر گزینه استفاده می‌گردد. درجه‌ی مطلوبیت هر گزینه (آلترناتیو) به وسیله‌ی مقایسه‌ی متغیر-که تجزیه و تحلیل شده است- با حالت ایده آل یعنی مشخص می‌گردد. معادله‌ی مورد استفاده برای محاسبه درجه‌ی مطلوبیت از یک گزینه به صورت زیر است:
(۳-۱۲)
که در آن و مقادیر بهینه‌ی معیار، به دست آمده از معادله‌ی (۳-۱۱)، می باشد.

گام هفتم: رتبه‌بندی گزینه‌ها و یا انتخاب موثرترین آن‌ها
روشن است که ارزش‌های محاسبه‌شده‌ی در بازه‌ی [۱ و ۰] هستند و می‌توانند به صورت صعودی مرتب شوند، که به ترتیب اولویت مرتب شده‌اند. کارایی نسبی مختلط هر گزینه‌ی ممکن، می‌تواند با توجه به مقدار ارزش‌های تابع مطلوبیت مشخص گردد(Turskis & Zavadskas, 2010: 602-603).
گزینه‌های مطرح‌شده با غربالگری هارتبه‌بندی می‌گردد. به عنوان مثال گزینه‌ی با مقدار بزرگ‌تر برتری و رتبه‌ی بیشتری دارد و گزینه‌ی با بزرگترین مقدار در بهترین مکان و رتبه قرار دارد. بنابراین انتخاب بهترین گزینه می‌تواند با بهره گرفتن از فرمول زیر صورت پذیرد: (Dadelo et al, 2012: 77).
(۳-۱۳) i=1,2,…,m. :
۳-۵-۳٫ دیماتل فازی
دیماتل روشی جامع برای طراحی و تحلیل مدل های ساختاری و روابط علی می باشد( Wu et al, 2007: 499). اصالت این روش به موسسه باتل ژنو مرتبط می باشد و اولین استفاده دیماتل در حل مسائل پیچیده علمی وانسانی گزارش شده است(Lin et al, 2009:9691) &( Gabus et al, 1973: 257) دیماتل یک روش تصمیم گیری گروهی می باشد که بعدا توسط محققان با بکارگیری مفاهیم فازی توسعه یافت. گام های دیماتل فازی به شرح زیر قابل بررسی می باشد:
گام اول: مشخص نمودن آرمان تصمیم گیری و تعیین کمیته ای جهت گردآوری نظرات
گام دوم: تعیین معیارهای ارزیابی و طراحی مقیاس کلامی فازی
به دلیل رویارویی با ابهامات در ارزیابی‌های انسانی، از مقیاس مقایسه‌ای مورد استفاده در روش دیماتل معمولی صرف نظر نموده و به جای آن از مقیاس کلامی استفاده می‌کنیم. درجات مختلف “تاثیر” با پنج واژه: «خیلی‌زیاد، زیاد، کم، خیلی‌کم، بی‌تاثیر» بیان می‌شود و اعداد فازی مثلثی مثبت متناظر با آنها در جدول۴-۳ و شکل۲-۳ ذیل نشان داده‌ شده است.
جدول۳-۲ تناظر عبارات کلامی با مقادیر کلامی

پذیره نویسی

- فرم‌های بر مبنای وب و لینکهای الکترونیکی برای موتورهای نرخ گذاری

- توانایی قیمت دهی آنلاین و جمع کردن اطلاعات، که کارائی و رضایت مشتریان را بهبود می‌بخشد.
- کاهش تنظیم مجدد و اشتباهات تایپی

انتشار

- توزیع الکترونیکی پرونده بیمه نامه‌ها به نمایندگی‌ها و مشتریان

- کاهش پرینت گرفتن و زمان پست پرونده‌ها و کاهش هزینه‌ها

خدمات

سیستم مدیریت مرکز تماس

- توانایی خدمات بهتر به وسیله ستاد مرکز تماس
- توانایی سلف سرویس و به وسیله آن کاهش هزینه‌ها

پرداخت خسارت

- دسته بندی خسارت و کنترل وضعیت خسارت پرداختی

- امکان کنترل زیاد بیمه گذاران در فرایند بیمه
- کاهش میزان تماس با مرکز تلفن

بازاریابی

- اجرا مدیریت عملیات بازاریابی،
- ارائه پیش بینی‌های تجزیه تحلیل شده
- سنجش عملکرد عملیات

- امکان بازاریابی هدفمند و شخصی شده
- استفاده بسیار اثر بخش از بودجه بازاریابی

۲-۲-۱۰- کارکرد مدیریت ارتباط با مشتری در شرکت‌های بیمه
در اغلب شرکت‌های بیمه بسیاری از عملیات داخلی شرکت از قبیل صدور بیمه نامه‌ها، مدیریت پرداخت خسارت و سیستم‌های نرخ گذاری خودکار و اتوماتیک شده‌اند ولی کارکرد این سیستم‌ها بر اساس دیدگاه محصول محوری بنا شده‌اند نه دیدگاه مشتری محور. پس از گذشت سال‌ها که مدیریت مشتریان را با مدیریت کانال‌های توزیع به وسیله پرداخت کمسیون مناسب، مترادف می‌دانستند، شرکت‌های بیمه دریافتند که این ساختار برای سازمان مشتری محور مناسب نیست. شرکت‌های بیمه پیشرو از CRM به عنوان کاتالیزور و عامل شتاب دهنده‌ای برای بهبود کیفیت خدمات توزیع و در عین حال کاهش هزینه‌های عملیاتی استفاده کرده‌اند.
دن پیپر می‌گوید: « CRM یک سلاح قدرتمند در جنگ برای رضایت مشتریان فعلی و بدست آوردن مشتریان جدید است. هیچ چیز به اندازه مدیریت ارتباط با مشتری نمی‌تواند روی وفاداری مشتریان تأثیر بگذارد. اجرای صحیح سیستم CRM تأثیر بسزایی روی رضایت مشتریان موسسه، نگهداری آنها و بدست آوردن مشتریان جدید در آینده دارد.»
مدیریت ارتباط با مشتری بر اساس چهار راهکار مشتری محور می‌تواند باعث افزایش سود و ایجاد رابطه بلند مدت با مشتریان در شرکت‌های بیمه شود (پیپرز و روگرس، ۲۰۰۳):
ارائه دید واحد از مشتری
یکپارچه کردن کانال‌های چندگانه ارائه خدمت و فروش به مشتریان
بازاریابی هدفمند برای ایجاد وفاداری و گسترش مشتریان
مدیریت مؤثر کانال‌های توزیع
۲-۲-۱۰-۱- ارائه دید واحد از مشتری
با اجرای سیستم‌های قدیمی، شرکت‌های بیمه در انبوهی از اطلاعات مشتریان قرار دارند و به اطلاعات بسیار متنوعی از آنان دسترسی دارند. اما این دسترسی خیلی محدود می‌باشد و شرکت‌های بیمه نمی‌توانند اطلاعات مفید زیادی را از این سیستم‌ها اخذ کنند و این در حالی است که برای ارائه خدمات به مشتریان باید دسترسی کامل به همه اطلاعات آنها داشته باشند.
نمایندگی‌های خدمات مشتری (CSRS^[31]) نقش حیاتی در از بین بردن شکاف موجود بین توقعات مشتری و انواع خدماتی که شرکت بیمه ارائه می‌دهد، دارند. با وجود این عدم دسترسی آنها به اطلاعات مشتریان باعث می‌شود که فعالیت‌های این بخش از شرکت‌های بیمه کارائی لازم را نداشته باشند. با دسترسی به موقع و کافی به اطلاعات مفید مشتریان CSRS می‌توانند در جهت ارتقای سطح تعاملات با مشتری و نیز شخصی سازی خدمات نقش داشته باشند.
وجود سیستم‌های صدور بیمه نامه، خسارت، و تعیین نرخ برای شرکت بیمه با ارزش هستند، اما به کمک راهکار CRM در یکپارچه کردن اطلاعاتی از قبیل میزان سودآوری، رفتار هر مشتری و عملیات تجاری می‌توان آن سیستم‌ها را ارتقا داد و وقتی ما اطلاعات مربوط به مشتریان کلیدی و عملیات تجاری را با هم ترکیب کرده و آنها را به طور مؤثر تجزیه تحلیل کنیم قادر خواهیم بود تصمیمات تجاری درستی با در نظر گرفتن شرایط موجود اخذ کند. مدیران اجرایی نیز با بهره گرفتن از این اطلاعات می‌توانند درک صحیحی از کانال‌های توزیع، خدمات و مشتریان داشته باشند و آنها را به طور مؤثرتر مدیریت کنند.

همانا فقط خداوند عز وجل ابراهیم را خلیل خود نمود به خاطر زیاد صلوات فرستادن او بر محمد و خاندانش - که درود خداوند بر آنان باد -.
هنگامی که انسان بر کسانی که «التامّین فی محبه الله» هستند، صلوات زیاد بفرستد، نورانیتی پیدا می‌کند که یکی از آثار آن می‌تواند فزونی محبت خدا باشد.
۱٫۲٫۱٫۳٫۳٫ اطعام کردن و نماز خواندن در شب هنگام خواب مردم
جابربن عبدالله انصاری می‌گوید:از رسول خدا۷ شنیدم که می‌فرموند:
مَا اتَّخَذَ اللَّهُ إِبْرَاهِیمَ خَلِیلًا إِلَّا لِإِطْعَامِهِ الطَّعَامَ وَ الصَّلَاهِ بِاللَّیلِ وَ النَّاسُ نِیامٌ^[۷۸]
خداوند ابراهیم را دوست خود نگرفت مگر به خاطر این که اطعام غذا می‌کرد و در شب هنگامی که مردمان در خواب بودند نماز می‌خواند.
این دو خصوصیت برجسته‌ی اخلاقی در صورت تداوم می‌تواند افزونی محبت آورد. کسی که بندگان خدا را -که عیال خدا هستند- از روزی خدا می‌خورانَد و کسی که در خلوت و تنهایی برای خداوند نماز می‌خواند، هر دو آماده‌ی پرواز در اوج مراتب معنویت و محبت خدا هستند. با توجه به اهمیت نماز شب و شب زنده‌داری در پیشرفت معنوی و بهره‌مندی از لذات معنوی، به چند آیه و روایت در این زمینه اشاره می‌کنیم:

امام حسن عسکری۷ می‌فرمایند:
إِنَّ الْوُصُولَ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ سَفَرٌ- لَا یُدْرَک إِلَّا بِامْتِطَاء اللَّیْل^[۷۹]‏
رسیدن به خداوند عزیز، سفرى است که درک نمیشود مگر با شب زنده دارى‏.
خداوند در قرآن کریم خطاب به پیامبر می‌فرماید:
إِنَّ رَبَّک یَعْلَمُ أَنَّک تَقُومُ أَدْنى‏ مِنْ ثُلُثَیِ اللَّیْلِ وَ نِصْفَهُ وَ ثُلُثَهُ وَ طائِفَهٌ مِنَ الَّذینَ مَعَک^[۸۰]
در حقیقت، پروردگارت مى‏داند که تو و گروهى از کسانى که با تواند، نزدیک به دو سوم از شب یا نصف آن یا یک سوم آن را (به نماز و عبادت) برمى‏خیزید.
از امام صادق۷ در تفسیر قمی نقل شده است که فرمودند:
مَا مِنْ عَمَلٍ حَسَنٍ یَعْمَلُهُ الْعَبْدُ إِلَّا وَ لَهُ ثَوَابٌ فِی‏ الْقُرْآنِ إِلَّا صَلَاهَ اللَّیْلِ‏ فَإِنَّ اللَّهَ لَمْ یُبَیِّنْ ثَوَابَهَا لِعِظَمِ خَطَرِهَا عِنْدَه‏^[۸۱]
هیچ عمل نیکی که بنده انجام می‌دهد نیست مگر این‌که ثوابی برای آن در قرآن هست مگر نماز شب؛ همانا خداوند ثواب آن را به خاطر بزرگی‌اش بیان ننموده است.
همچنین از امام جعفر صادق۷ روایت شده است که:
مَا مِنْ قَطْرَهٍ أَحَبَّ إِلَى اللَّهِ مِنْ قَطْرَهِ دَمْعٍ فِی سَوَادِ اللَّیْلِ‏ یُقَطِّرُهَا الْعَبْدُ مَخَافَهً مِنَ اللَّهِ لَا یُرِیدُ بِهَا غَیْرَه‏^[۸۲]
هیچ قطره‌ای نزد خداوند محبوب‌تر نیست از قطره‌ی اشکی که بنده در دل شب از ترس خدا می‌ریزید که در آن غیر خدا را نمی‌خواهد.
۱٫۲٫۱٫۳٫۴٫ درخواست کسی را رد نکردن و از کسی جز خدا درخواست نکردن
از حضرت رضا۷ چنین نقل شده است:
إِنَّمَا اتَّخَذَ اللَّهُ إِبْرَاهِیمَ خَلِیلًا لِأَنَّهُ لَمْ یرُدَّ أَحَداً وَ لَمْ یسْأَلْ أَحَداً قَطُّ غَیرَ اللَّهِ تَعَالَی^[۸۳]
همانا فقط خداوند ابراهیم را خلیل خود نمود، چرا که او درخواست احدی را رد نکرد، و از احدی جز خدای تعالی درخواست نکرد.
کسی که بنده‌ای از بندگان خدا را بی پاسخ نگذارد و در حدّ توان حوائج آن‌ها و درخواست‌هایشان را برآورد و در عین حال توقع نکند که دیگران درخواست او را برآورند، بلکه اساساً از آنان که غیر خدا هستند، درخواستی ندارد، می‌تواند بذر محبت خدا را هرچه بهتر و بیش‌تر‌ در عمق وجود خویش پراکنده سازد. در روایتی که در تفسیر عیاشی نقل شده است، امام۷ علت گرفتاری حضرت یعقوب را رد‌ کردن یک سائل از در خانه‌ی خود بیان نموده اند^[۸۴].
۱٫۲٫۱٫۴٫ یاد خدا
یکی از راه‌های افزایش محبت به خداوند متعال یاد کردن خدا و نعمت‌های خداست. یکی از علامات حب خدا، دوست داشتن ذکر خداوند است. از رسول اکرم۷ نقل شده است که فرمودند:
عَلَامَهُ حُبِّ اللَّهِ حُبُّ ذِکرِهِ وَ عَلَامَهُ بُغْضِ اللَّهِ بُغْضُ ذِکرِهِ^[۸۵]
نشانه‌ی محبت خدا، محبت یاد اوست، و نشانه‌ی دشمنی با خدا، تنفر از یاد اوست.
در روایت دیگری رسول خدا۹می‌فرمایند:
مَنْ أَکثَرَ ذِکرَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَحَبَّهُ اللَّهُ وَ مَنْ ذَکرَ اللَّهَ کثِیراً کُتِبَتْ لَهُ بَرَاءَتَانِ بَرَاءَهٌ مِنَ النَّارِ وَ بَرَاءَهٌ مِنَ النِّفَاقِ^[۸۶]
هر که بسیار یاد خداوند عز وجل کند، خداوند دوستش خواهد داشت و هر که بسیار یاد خدا کند، برایش دو برائت نامه نوشته خواهد شد: برائتی از دوزخ و برائتی از نفاق.
از رسول اکرم۹ نقل شده است که خداوند متعال می‌فرماید:
ای محمد! اگر آفریدگان به ساخته‌های شگفت من می‌نگریستند، جز مرا نمی‌پرستیدند و اگر شیرینی یاد مرا در دل هایشان می‌چشیدند، ملازم درگاه من می‌شدند و ا گر به ظرائف نیکی‌های من می‌نگریستند، به چیزی جز من نمی‌پرداختند.^[۸۷]
ایشان در حدیث دیگری می‌فرمایند:
خداوند عزوجل می‌فرماید: هرگاه اشتغال به من بر بنده‌ام چیره گردد، خواسته و لذتش را در یاد خود قرار خواهم داد. پس چون خواسته و لذتش را در یاد خود قرار دادم، عاشق من می‌شود و من عاشق او می‌شوم. پس چون عاشق من شد و من عاشق او شدم، پرده میان خود و او را برخواهم داشت و این حالت را بر او مسلط خواهم کرد تا آن که چون مردم غافل شدند او غافل نشود « این کسان، سخنشان سخن پیامبران است آنان قهرمانان حقیقی هستند.»^[۸۸]
۱٫۲٫۱٫۵ تقوا
روشن است که یکی از آثار محبت خداوند، تقوا و تبعیت از فرمان‌های رسول خدا۹ است. قرآن کریم می‌فرماید:
(قُلْ إِنْ کنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِی یحْبِبْکمُ اللَّه^[۸۹])
(ای پیامبر) بگو: اگر خدا را دوست می‌دارید از من تبعیت کنید تا خداوند شما را دوست بدارد.
باید توجه داشت که چون یکی از آثار محبت خداوند تقوا است، اگر کسی در مسیر تقوا و خداترسی قدم بردارد، محبتش به خداوند افزایش پیدا می‌کند.
این حدیث زیبا که از امام باقر۷ خطاب به جابر نقل شده است، می‌تواند مفهِم این معنی باشد:
…‏ و اعْلَمْ یا جَابِر أَنَّ أَهْلَ التَّقْوَی أَیسَرُ أَهْلِ الدُّنْیا مَئُونَهً وَ أَکثَرُهُمْ لَک مَعُونَهً تَذْکرُ فَیعِینُونَک وَ إِنْ نَسِیتَ ذَکرُوک قَوَّالُونَ بِأَمْرِ اللَّهِ قَوَّامُونَ عَلَی أَمْرِ اللَّهِ قَطَعُوا مَحَبَّتَهُمْ بِمَحَبَّهِ رَبِّهِمْ وَ وَحَشُوا الدُّنْیا لِطَاعَهِ مَلِیکهِمْ وَ نَظَرُوا إِلَی اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ إِلَی مَحَبَّتِهِ بِقُلُوبِهِمْ وَ عَلِمُوا أَنَّ ذَلِک هُوَ الْمَنْظُورُ إِلَیهِ لِعَظِیمِ شَأْنِهِ^[۹۰]
… ای جابر! بدان که باتقوایان، برایت کم هزینه ترین مردم دنیا و بیش‌تر‌ین یاری رسان هستند، (خدا را) یاد می‌کنی و آنان یاری‌ات می‌کنند و اگر فراموش کنی، به یادت می‌آورند. فرمان خدا را همواره بر زبان می‌آورند و پایبند به فرمان خدا و اجرا کننده‌ی آن هستند. دوستی خود را برای دوستی پروردگارشان بریده‌اند و از دنیا برای پیروی از فرمانروایشان روی گردانده‌اند و با دل‌های خود به خداوند عز و جل و دوستی‌اش نگریسته‌اند و دانسته‌اند که همو به سبب جایگاه بزرگش شایسته نگریستن است!
قرآن کریم سرانجام متقین را چنین گزارش می‌فرماید:
قُلْ أَ أُنَبِّئُکمْ بِخَیْرٍ مِنْ ذلِکمْ لِلَّذینَ اتَّقَوْا عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتٌ تَجْری مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدینَ فیها وَ أَزْواجٌ مُطَهَّرَهٌ وَ رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ وَ اللَّهُ بَصیرٌ بِالْعِباد^[۹۱]
بگو: «آیا شما را به بهتر از اینها خبر دهم؟ براى کسانى که تقوا پیشه کرده‏اند، نزد پروردگارشان باغ هایى است که از زیر (درختانِ‏) آنها نهرها روان است؛ در آن جاودانه بمانند و همسرانى پاکیزه و (نیز) خشنودى خدا (را دارند) و خداوند به (امور) بندگان (خود) بیناست.»
۱٫۲٫۱٫۶٫ مناجات دل شب

۵-۴- پیشنهاد­ها و توصیه­های سیاستی………………………………………………………………………………………….۷۲
۵-۵-پیشنهاد برای پژوهش­های آتی:…………………………………………………………………………………………….۷۲

پیوست ها………………………………………………………………………………………………………………………………….۷۴
منابع ………………………………………………………………………………………………………………………………………۹۶
فهرست نمودارها:
نمودار (۲-۱): روند صادرات و واردات خدمات در ایران………………………………………………………………….۹
نمودار (۲-۲): ورود و خروج گردشگر و حجم صادرات حاصل از گردشگری…………………………………..۱۵
نمودار (۲-۳): سهم گردشگر بین المللی و داخلی از GDP……………………………………………………………16
نمودار(۲-۴): سهم گردشگری تفریحی و تجاری از GDP ایران………………………………………………………۱۶
نمودار(۲-۵): سهم هر یک از شیوه ­های تاثیر گردشگری بر GDP…………………………………………………..16
نمودار(۲-۶): صادرات گردشگران و وورد گردشگران بین المللی……………………………………………………..۱۷
نمودار شماره (۲-۷) : اثر بحران مالی ۲۰۰۸-۲۰۰۹ بر روی مقاصد بزرگ گردشگری………………………….۳۰
نمودار (۲-۸): درصد تغییرتعداد ورود گردشگر بین المللی در مقایسه با سال قبل با توجه به گروه درآمدی ) از جولای ۲۰۰۷ تا مارچ ۲۰۱۰)……………………………………………………………………………………………………………………………………………………۳۳
نمودار (۲-۹): درصد تغییر در ورود گردشگر بین الملل به صورت منطقه ای(۲۰۰۷-۲۰۱۰)……………………………………….۳۴
نمودار (۲-۱۰): نحوه مشارکت ذی نفعان در توسعه پایدار گردشگری……………………………………………..۴۰
فهرست جداول:
جدول (۲-۱): روند شاخص­ های اقتصادی گردشگری (قبل، بعد و در طی بحران مالی)……………………….۲۹
جدول (۳-۱): خصوصیات اقتصادی، گردشگری کشورهای مورد بررسی در پژوهش…………………………۵۷
جدول (۴-۱):نتایج آزمون f لیمر، هاسمن و LR برای الگوی (۴-۱)…………………………………………………۶۳
جدول (۴-۲) نتایج برآورد الگو (۴-۲) اثر بحران مالی بر کل تجارت خدمات……………………………………۶۳
جدول (۴-۳):نتایج آزمون f لیمر، هاسمن و LR برای الگوی (۴-۳)…………………………………………………۶۵
جدول (۴-۴) نتایج برآورد الگو (۴-۳)………………………………………………………………………………………….۶۵
فصل اول:
کلیات پژوهش
مقدمه:
بحران مالی، جزئی از مهم­ترین عارضه­های اقتصادی است که در یک منطقه اقتصادی رخ می­دهد و نهایتا کشورهای دیگر را تحت تأثیر قرار می­دهد. اقتصاد دنیا تا کنون شاهد بحران­های مالی و اقتصادی زیادی بوده است که دو مورد از آن­ها، بحران سال ۱۹۹۷ و سال ۲۰۰۸ است که هر کدام به دلایل جداگانه­ ای اتفاق افتاده­اند. یکی از مهم­ترین بخش­های اقتصاد هر کشور تجارت بین الملل است که شامل تجارت کالا و خدمات است. تجارت بین الملل تحت تاثیر عوامل متعددی قرار می­گیرد. یکی از این عوامل بحران مالی است. واضح است که بحران مالی تجارت بین المللی را از طریق شاخص­ های اقتصادی زیادی تحت تاثیر قرار می­دهد.
ماهیت خدمات باعث شده است که تجارت خدمات دارای خصوصیات متفاوتی نسبت به تجارت کالا شود و نیاز به بررسی جداگانه­ ای برای این بخش از تجارت را ضروری ساخته است. خدمات دارای زیر بخش­های مختلفی است از بین زیر بخش­های خدمات صنعت گردشگری اهمیت ویژه­ای دارد زیرا قسمت قابل توجه­ای از تجارت خدمات را به خود اختصاص داده است و صنعتی است که اکثر خدمات از جمله (حمل و نقل، مالی، بیمه، درمانی، ورزشی و حتی خدمات تجاری) را شامل می­ شود. لذا هدف این فصل ضمن بیان ارتباط بحران مالی و تجارت، آشنایی مختصری در مورد تجارت خدمات به ویژه خدمات گردشگری و نحوه انتقال آثار بحران بر این بخش است.
۱-۱-شرح و بیان مسأله:
شروع بحران مالی از اقتصاد آمریکا و توسعه سریع آن به سایر اقتصاد­های دنیا، با توجه به یکپارچگی و درهم تنیدگی اقتصادی دنیا طی دهه­های اخیر منجر به شکل­ گیری مهم­ترین رویداد و بحران مالی جهان در ابتدای هزاره سوم شده است. بحران مالی اصطلاحی نسبتا جامع است؛ بحران­های بانکی، بحران بدهی­های خارجی، بحران پول رایج، بحران تراز پرداخت­ها و بحران قیمت­های سهام، غالبا مترادف با بحران مالی بکار برده می­شوند. در پی بحران مالی، در سال ۲۰۰۸ رشد تجارت جهانی طبق گذارش صندوق بین المللی پول ۴/۱ درصد بود که حدود ۹/۱ درصد نسب به آخرین پیش ­بینی این نهاد کم­تر است. کاهش صادرات به همراه افت جریان سرمایه از آثار این بحران بر اقتصاد کشورها بوده است. صادرات غیر نفتی به خصوص تجارت خدمات به عنوان یکی از کانال­های ارتباطی اقتصاد ایران با جهان و یکی از عوامل تاثیرگذار بر اقتصاد ایران، نیازمند بررسی و مطالعه گسترده است تا سازکارهای تاثیر بحران مالی بر اقتصاد ایران و روش­های استفاده از فرصت­های احتمالی ناشی از بحران شناسایی شود. کشورهای مختلف جهان بسته به نوع تعاملات و پیوند­هایی که با اقتصاد جهانی دارند، از بحران مالی اخیر، تأثیر پذیرفته اند. در این میان کشورهایی که بازارهای مالی آن­ها با یکدیگر در ارتباط بود به طور مستقیم (از طریق بازارهای مالی) و کشورهایی که تعامل کمتری با بازارهای مالی جهان دارند، به طور غیر مستقیم (از طریق تجارت خارجی) تحت تاثیر این بحران قرار می­گیرند.
سهم بالایی از تجارت خدمات مربوط به صنعت گردشگری است. پذیرش گردشگری در هر کشور به منزله­ی صادرات خدمات برای آن کشور است، حال آن­که مسافرت شهروندان آن کشور به خارج به منزله واردات خدمات محسوب می­ شود. در عمل یک رابطه دو جانبه تجاری با مکانیسم دریافت و پرداخت ارزی بین دو کشور شکل می­گیرد و بر حساب جاری آن کشورها تاثیرگذار است. از سال ۲۰۰۸ کاهش تقاضا در گردشگری بین ­المللی مشاهده شده است. بحران مالی ۲۰۰۸ باعث اعمال محدودیت بر سر فعالیت­های اقتصادی بین مناطق گردشگری شد؛ بنابراین حجم گردشگری بین ­المللی و میزان تجارت حاصل از آن به میزان قابل توجه­ای کاهش یافت. بحران مالی تاثیر شدید و بزرگی بر صنعت گردشگری گذاشت به گونه ­ای که میزان اقامت­ها در مناطق گردشگری بسیار کاهش یافت به طوری که متوسط نیمه گردشگران اقامت یک روزه داشتند. (سازمان جهانی گردشگری،۲۰۱۱).
رشد چشمگیر تجارت خدمات و ارزش افزوده بالای این بخش طی سال­های اخیر کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه را به تجارت غیر کالایی ترغیب نموده است. در ادبیات تجارت بین­الملل، نشان داده شده است که جریان تجاری کالاها تحت تأثیر بحران­های مالی قرار می­گیرد؛ به طوری که آثار متفاوتی را بر حساب جاری کشورها ایجاد می­ کند. این در حالی است که کمتر به مطالعه اثر­گذاری بحران بر تجارت خدمات پرداخته شده است. بدون شک بروز بحران ارزی در کشورهایی که منجر به سقوط پول داخلی و افزایش بی رویه نرخ ارز می­ شود، ساز و کار سیستم پرداختی را در عملیات بانکی، بیمه­ای و گردشگری بین­الملل که ماهیت خدماتی دارند دچار خدشه می­سازد. از لحاظ نظری رابطه بین تجارت و گردشگری از دو جهت قابل پیش ­بینی است. اولا، توسعه گردشگری در کشور میزبان تقاضای واردات برای کالا و خدمات را افزایش خواهد داد و این رقم در تراز تجاری کشور منعکس می­گردد. در عین حال توسعه صنعت گردشگری باعث افزایش درآمدهای صادراتی خواهد شد (شن و ویلسون^[۱]،۲۰۰۰). ثانیا، توسعه صنعت گردشگری و ورود گردشگران خارجی به کشور میزبان باعث افزایش فرصت­های تجاری به دلیل آشنایی آن­ها با کالاها و خدمات کشور میزبان می­گردد (کولندران و ویلسون^[۲]،۲۰۰۰). از طرفی باید به دو مورد توجه شود؛ اولا، مسافرت­های تجاری یکی از مولفه­های مهم مسافرت­های بین­الملل است. ثانیا، تجارت اغلب باعث تداوم مسافرت به کشور مورد نظر می­گردد (شن و ویلسون،۲۰۰۰).
اکنون این سوال مطرح است که وقوع بحران مالی تا چه حدی روابط دوجانبه تجاری بویژه تجارت خدمات را در کشورهای عمده شریک تجاری ایران در صنعت گردشگری تحت تأثیر قرار داده است؟ آیا به واسطه بحران مالی، صنعت گردشگری در این کشورها دچار آسیب جدی می­ شود؟ یا روند آن همچنان ثابت باقی می­ماند؟ بنابراین هدف ارزیابی اثر بحران مالی بر تجارت دوجانبه خدمات گردشگری و تجاری دوجانبه کل خدمات در کشورهای عمده شریک تجاری ایران در این صنعت است که از طریق الگوی جاذبه تجاری انجام می­ شود.
۱-۲- اهمیت و ارزش پژوهش:
در سند چشم انداز ۱۴۰۴ تجارت خدمات از مهم­ترین اقلام صادارات غیر نفتی ذکر شده و طبق روند برنامه ­های توسعه حدود ۵/۱۲ درصد ارزش بخش تجارت خدمات رشد داشته است که با توجه به پتانسل بالای کشورهای منتخب به جذب گردشگر می ­تواند در رشد و توسعه اقتصادی اثر زیادی داشته باشد. از طرفی بحران­های اقتصادی از جمله بحران مالی، نوسانات زیادی را از طریق رابطه­ مبادله و تاثیر بر تراز تجاری، رشد و توسعه اقتصادی را کند می­ کند. از این رو با توجه به پژوهش­هایی که قبلا صورت گرفته تجارت خدمات نسبت به تجارت کالایی اثر پذیری کمتری از این نوسانات داشته است. بنابراین، می­توان با سیاست­گذاری و تمرکز بیشتر بر تجارت خدمات از اثرگذاری بیشتر شوک­های اقتصادی و بحران­های اقتصادی بر اقتصاد کشور جلوگیری کرد و میزان اثرپذیری تراز تجاری را کاهش داد. در ایران به دنبال رهایی از وابستگی بالا به صادرات نفت، که همواره نوسان زیادی نیز دارد، سعی بر آن بوده است تا با گسترش صادرات غیر نفتی و به ویژه صادرات خدمات با شرایط پر­نوسان بحران مالی مقابله شود.
تمرکز بر صنعت گردشگری به این علت است که این صنعت موجب رشد و توسعه اقتصادی می­ شود و قسمت اعظم تجارت خدمات را شامل می شود. از سوی دیگر موجبات تجارت کالایی را نیز فراهم ساخته است. ایران نیز دارای پتانسیل بالایی در این صنعت است. بنابراین اهمیت و ضرورت این پژوهش در بررسی تاثیر بحران مالی بر تجارت خدمات (گردشگری بین­الملل) است که می ­تواند موجبات سیاست گذاری مناسب اقتصادی را در این زمینه فراهم آورد و همچنین اقتصاد داخلی کشورها را از تاثیر نوسانات مالی بین ­المللی و بحران­های اقتصادی در امان نگه دارد.
در این تحقیق توجه به تجارت دوجانبه بین شرکای تجاری ایران بوده است .در مطالعاتی که تا کنون انجام شده است، تمرکز بر تعداد گردشگران ورودی بوده است و به حجم تجارت حاصل از این صنعت پرداخته نشده است.
۱-۳-کاربرد پژوهش:
مشخص شدن رابطه بین بحران مالی و تجارت خدمات و همچنین شناسایی عوامل موثر بر تجارت دوجانبه خدمات گردشگری در سیاست­گذاری­های اقتصادی جهت کاهش اثرات بحران مالی و افزایش حجم تجارت خدمات گردشگری موثر است. با توجه به نتایج تحقیق میزان اهمیت و اثرگذاری خدمات در تراز تجاری مشخص می­ شود. بنابراین سازمان صنایع و معادن و بازرگانی و سازمان­های تامین مالی میزان حمایت از صنایع خدماتی را متناسب با این درجه اهمیت تنظیم می­ کنند. همچنین سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، برنامه ­های توسعه­ای و شکل­دهی به گونه­ های مختلف این صنعت را با توجه به انعطاف­پذیری این صنعت نسبت به شرایط مالی مختلف تنظیم می­ کنند.
۱-۴- اهداف پژوهش:

1. 1. بررسی عوامل موثر بر جریان تجارت دوجانبه خدمات در کشورهای که بیشترین تجارت خدمات گردشگری را با ایران دارند.

1. 1. بررسی عوامل موثر بر حجم تجارت دوجانبه خدمات گردشگری در کشورهای که بیشترین تجارت خدمات گردشگری را با ایران دارند.

1. 1. ارزیابی تاثیر بحران مالی بر تجارت دوجانبه خدمات در کشورهای که بیشترین تجارت خدمات گردشگری را با ایران دارند.

1. 1. ارزیابی تاثیر بحران مالی بر تجارت دوجانبه خدمات گردشگری در کشورهای که بیشترین تجارت خدمات گردشگری را با ایران دارند.