از این آیه برخی از نکات زیر دریافت می گردد:
- ضرورت خوش‏خلقى، نرمش و رأفت رهبران الهى با مردم‏
- ترغیب به خوش‏خُلقى و مدارا و نکوهش از سنگدلى و خشونت، در برخوردهاى اجتماعى‏
- شکستها و سختیها، زمینه‏ساز پراکندگى جامعه از پیرامون رهبران خود، و مداراى ایشان با آنان از میان برنده آن زمینه‏هاست‏
-مشورت با مردم و شرکت دادن آنان در تصمیم‏گیریهاى اجتماعى، از وظایف رهبران اسلام‏(هاشمی رفسنجانی و دیگران،۱۳۸۵،ج۳: ۱۱۵ -۱۱۴)
۴.۲.۱۱کوتاه کردن آرزو:
واژه های «امل»،«رجا» و «تمنی »،در قرآن کریم معنای نزدیک به هم دارند. در قرآن ،دو بار واژه «أمل» به کار رفته است؛یک بار به معنای آرزوی نیکو و یک بار به معنای آرزوی نکوهیده.واژه «رجاء» و مشتقات آن هم ۲۷ بار در قرآن آمده که غالب آنها درآرزوهای نیکو به کار رفته است.به عکس،واژه «منی» و مشتقات آن ، ۲۱ بار به کار رفته که در غالب موارد،مقصود آرزوهای نکوهیده است.(ری شهری،۱۳۹۰،ج ۶: ۶۵)
آرزوی مال ریشه در سرشت انسان دارد .انسان ،ذاتاً در جستجوی کمال مطلق است و آرزوهای او حد و حصر ندارند.این خصو عیت فطری ،در حقیقت،موتور زندگی و اصلی ترین عامل پیشرفت تمدن بشر و تکامل جامعه انسانی است.جهان با آرزو بر پاست و انسان با آرزو زندگی می کند.اگر آرزو از آدمی گرفته شود،هیچ مادری فرزند خود را شیر نمی دهد ،هیچ باغبانی نهال نمی نشاند،هیچ پژوهشی انجام نمی شود. هیچ کشف تازه ای در جهان علم،رخ داد و سر انجام ،جامعه بشر،هیچ حرکتی به سوی تکامل نداشت.از این رو پیامبر اکرم (ص) آرزو را رحمتی می داند که خداوند متعال به جامعه بشر ارزانی داشته است.(همان:۶۶)
تشخیص ندادن هدف زندگی،نیاز های حقیقی و آرزوهای درست ،اهمیت ندادن به زندگی جاوید ،کسالت ،ناشکیبی ،اشتغال به کارهای بیهوده و سر گر می های زیانبار ،آلودگی های اخلاقی و عملی ،و از همه مهم تر متکی نبودن بر استعدادهای خدادادی و تکیه کردن برغیر خداوند متعال در زندگی ،آفت رسیدن به آرزوها است.نخستین شرط بهره گیری از نعمت آرزو ،معرفت است.اگر کسی نداند در دنیا چه آرزوهایی عقلایی،منطقی و دست یافتنی اند عور خود را صرف خیالات و موهوماتی می کند که هیچ گاه بدانها دست نخواهد یافت.
در احادیث اسلامی ،از جهل ،حماقت ،غفلت ،آلودگی های اخلاقی و عملی ،دنیا پرستی و شقاوت به عنوان ریشه های آرزوهای باطل و نکوهیده ،معرفی شده اند.
زوال عقل و از دست رفتن بصیرت ،فراموشی زندگی پس از مرگ، قساوت قلب ،کوتاهی در انجام دادن کارهای نیک و یا فراموش کردن آنها و افتادن در دام انواع فسادها و سختی ها و ناکامی ها،به عنوان آثار و زیان های آرزو های نکوهیده مطرح گردیده اند.(همان:۷۰)
ارزش هایی از قبیل :نیکو کاری،اخلاص ،صداقت، پارسایی ،سلامت جان،بی نیازی روحی و مهم تر دستیابی به معارف شهودی و در نهایت آسایش همیشگی در بهشت جاوید،از برکات کوتاهی آرزو است از نگاه احادیث که عوامل یاد شده همگی در اعتماد سازی دارای نقش پر رنگی هستند.(همان:۷۱)
خداوند متعال در آیه ۳ سوره حجر می فرماید:
«ذَرْهُمْ یَأْکُلُوا وَ یَتَمَتَّعُوا وَ یُلْهِهِمُ الْأَمَلُ فَسَوْفَ یَعْلَمُونَ»
«بگذارشان تا بخورند و برخوردار شوند و آرزو[ها] سرگرمشان کند، پس به زودى خواهند دانست‏»
۴.۲.۱۲وفاق اجتماعی
وقتی سخن از وفاق و اتحاد به میان می آید،باید محور یا محورهای آن ونیز اصول موضوعه آن را تعیین کرد.وفاق با محورها و توجه به اصول موضوعه ذیل تحقق یافتنی خواهد بود:
۱-توجه به تفاوت های فردی و اجتماعی انسان ها و قبول آنها
۲-احترام به مقررات اجتماعی مورد قبول و نصب العین قرار دادن آن
۳-رعایت حق حیات انسانی برای انسان ها به عنوان بندگان خدا

۴-رعایت عدالت در تمامی مناسبات و روابط
۵-رعایت اصول اخلاقی و آرای محموده در روابط،و برای دیگران پسندیدن آنچه راکه برای خود پسندیده می دانیم.
۶-تکیه بر مشترکات انسانی و دینی ،و پرهیز از جدال ها و مخاصمات بی حاصل و روی آوردن به گفتگو و دعوت
۷-توجه به فطریات انسان ها که دعوت اسلام،نیز مبتنی برآن هاست.محور انس و الفت در میان انسان ها ،هماهنگی در فطریات است.
۸-تکیه بر عقلانیت در جایی که نص و اصل خدشه ناپذیر دینی مورد وفاق وجود ندارد.
۹-اتکا بر الگوهای انسانی خدشه ناپذیر .در میان مسلمانان،قرآن ،اعتصام به حبل الله را مطرح کرده است: خداوند متعال درآیه ۱۰۳ سوره آل عمران می فرماید:
«و همگى به ریسمان خدا چنگ زنید، و پراکنده نشوید؛ و نعمت خدا را بر خود یاد کنید: آنگاه که دشمنان [یکدیگر] بودید، پس میان دلهاى شما الفت انداخت، تا به لطف او برادران هم شدید؛ و بر کنار پرتگاه آتش بودید که شما را از آن رهانید. این گونه، خداوند نشانه‏هاى خود را براى شما روشن مى‏کند، باشد که شما راه یابید»
در این آیه نخست دعوت به تقوا شده است تا مقدمه ای برای دعوت به سوی اتحاد باشد.در حقیقت دعوت به اتحاد بدون استمداداز یک رشته اخلاقی و عقیده ای بی اثر و یا بسیار کم اثر است،به همین دلیل در این آیه کوشش شده است تا عوامل ایجاد کننده اختلاف و پراکندگی در پرتو ایمان و تقوا تضعیف گردند،لذا افراد با ایمان را مخاطب ساخته و می گوید همگی از خدا بپرهیزید و حق تقوا و پرهیز گاری را انجام دهید.حق تقوا و پرهیزگاری این است که پیوسته اطاعت فرمان او کنی،و هیچگاه مععیت ننمایی، همواره به یاد او باشی،و او را فراموش نکنی ، ودر برابر نعمتهای او شکر گذار باشی و کفران نعمت او ننمایی.(مکارم شیرازی، ۱۳۸۲ ،ج ۳: ۲۷)
۴.۲.۱۲.۱راهکارهای وفاق اجتماعی:
-خانواده ،بستر وحدت اجتماعی:خانواده در قرآن مفهومی گسترده تر از اعضای خانواده دارد و تمامی خویشان سببی و نسبی را در بر می گیرد.به عبارتی ،می توان تا حدوی نژاد و قبیله را با حذف جهات منفی اش جزئی از خانواده به حساب آورد.با این بینش،روابط عاطفی میان افراد زیادی ایجاد می شود و مناسبات میان آنان در پرتو احساس همدلی و خویشاوندی شکل می گیرد.می توان به آیه ۵۴ سوره فرقان و ۲۱ سوره روم و ۱۸۷ بقره در رابطه با مسائل خانواده اشاره کرد.
-برادری دینی:قرآن برای ایجاد همبستگی و هم دلی مومنان از یک روش تربیتی بسیارموثر استفاده کرده است. بهره گرفتن از ابزار عاطفه،ایجاد احساس همدلی و یگانگی با برادر خواندن همه مسلمانان.خداوندمتعال در آیه ۱۰ سوره حجرات می فرماید:
«إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَهٌ فَأَصْلِحُوا بَیْنَ أَخَوَیْکُمْ وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ»
«در حقیقت مؤمنان با هم برادرند، پس میان برادرانتان را سازش دهید و از خدا پروا بدارید، امید که مورد رحمت قرار گیرید»
جمله إنما المومنون إخوه که در آیه بالا آمده است یکی از شعارهای اساسی و ریشه دار اسلامی است،شعاری بسیار گیرا عمیق ،موثر و پر معنی . روی این اصل مهم اسلامی مسلمانان از هر نژادو هر قبیله،و دارای هر زبان و هر سن وسال ،با یکدیگر احساس عمیق برادری می کنند.در مراسم حج که مسلمین از همه نقاط جهان در آن کانون توحید جمع می شوند این علاقه و پیوند و همبستگی نزدیک کاملا محسوس است و صحنه ای است از تحقق عینی این قانون مهم اسلامی.(مکارم شیرازی،۱۳۸۲ ،ج۲۲: ۱۷۲)
پیامبر اکرم (ص)فرمود:
«مسلمان بر برادر مومنش سی حق دارد که برائت ذمه از آن حاصل نمی کند مگر به ادعای این حقوق یا عفو کردن برادر مسلمان او:لغزشهای او را ببخشد،در ناراحتیها نسبت به او مهربان باشد،اسرار او را پنهان دارد،اشتباهات او را جبران کند،عذر او را بپذیرد،در برابر بدگویان از او دفاع کند،همواره خیر خواه او باشد،دوستی او را پاسداری کند،پیمان او را رعایت کند،در حال مرض از او عبادت کند،در حال مرگ به تشییع او حاضر شود.دعوت او را اجابت کند،هدیه او را بپذیرد،عطای او را جزا دهد،نعمت او را شکر گوید،در یاری او بکوشد،ناموس او را حفظ کند،حاجت او را برآورد،برای خواسته اش شفاعت کند،و عطسه اش را تحیت گوید،گمشده اش را راهنمایی کند،سلامش را جواب دهد،گفته او را نیکو شمرد انعام او را خوب قرار دهد،سوگند هایش را تصدیق کند،دوستش را دوست دارد و با او دشمنی نکند،در یاری او بکوشد خواه ظالم باشد یا مظلوم: اما یاری او در حالی که ظالم باشد به این است که او را از ظلمش باز دارد،و در حالی که مظلوم است به این است که او را در گرفتن حقش کمک کند.او را در برابر حوادث تنها نگذارد ،آنچه را از نیکیها برای خود دوست دارد برای او دوست بدارد،و آنچه از بدیها برای خود نمی خواهد برای او نخواهد.(مکارم شیرازی، ۱۳۸۲،ج ۲۲: ۱۷۵ -۱۷۴)
-ولایت مومنان بر یکدیگر:«ولا» و«توالی» به این معنی است که دو یا چند چیز طوری کنار هم قرار بگیرند که بیگانه ای در میان آنان نباشد.
خداوند متعال در سوره توبه آیه ۷۱ ^[۶۷]می فرماید:
« و مردان و زنان مومن بعضی شان یاور بعضی دیگرند؛به کارهای پسندیده وا می دارند واز کارهای ناپسند باز می دارند…»
از این آیه برخی از نکات زیر دریافت می گردد:
- روح محبت ودوستى و حمایت ویارى رسانى به یکدیگر، حاکم بر جامعه مؤمنان‏
- عموم مؤمنان (زنان و مردان مؤمن) داراى نوعى ولایت و سرپرستى بر یکدیگر از جانب خداوند هستند.
- ایمان، مایه پیدایش روح دوستى و حمایت و پشتیبانى در میان اهل ایمان‏
-حسن ظن(نیکو گمانی):در قسمت حفظ آبرو و حیثیث افراد جامعه توضیح داده می شود.
-درود و سلام:خداوند متعال در سوره نورآیه ۶۱^[۶۸] می فرماید:
«…پس هرگاه به خانه‏هایى [که گفته شد] وارد شدید، به یکدیگر سلام کنید که این از جانب خدا تحیّتى مبارک و پسندیده است. این گونه، خدا آیات را براى شما بیان مى‏کند، باشد که عقل خود را به کار گیرید.»
از آیه فوق برخی از نکات زیر دریافت می گردد:
-سلام کردن به یکدیگر به هنگام ورود به خانه ها ،توصیه خداوند به همه مسلمانان
- سلام

جدول (۲-۳) پیوستار استراتژی بازاریابی ……………………………………………………………………………………۴۰
جدول (۳-۱) سوال های مربوط به آزمون فرضیات تحقیق ……………………………………………………………..۵۹
جدول (۳-۲) آلفای محاسبه شده فرضیه ها و پرسشنامه …………………………………………………………………۹۲
جدول (۴-۱) توزیع فراوانی سن پاسخ دهنده گان……… ………………………………………………………………..۹۴
جدول (۴-۲) توزیع فراوانی تحصیلات پاسخ دهنده گان………………………………………………………………..۹۵
جدول (۴-۳)توزیع فراوانی نحوه ارتباط پاسخ دهنده گان با گمرک …. ……………………………………………۹۶
جدول (۴-۴)توزیع فراوانی میزان ارتباط پاسخ دهنده گان با گمرک ………………………………………………۹۷
جدول (۴-۵) آمار توصیفی فرضیات اصلی تحقیق………………………………………………………………………..۹۸
جدول (۴-۶) آمار توصیفی فرضیات فرعی تحقیق………………………………………………………………………..۹۹
جدول (۴-۷) نتایج حاصل از تجریه و تحلیل آماری فرصیه اصلی (۱)……………………………………………۱۰۱
جدول (۴-۸)کای دو محاسبه شده برای فرصیه اصلی (۱)…………………………………………………………….۱۰۱

جدول (۴-۹) نتایج حاصل از تجریه و تحلیل آماری فرصیه فرعی (۱-۱)……………………………………….۱۰۲
جدول (۴-۱۰) کای دو محاسبه شده برای فرصیه فرعی (۱-۱)……………………………………………………..۱۰۲
جدول (۴-۱۱) نتایج حاصل از تجریه و تحلیل آماری فرصیه فرعی (۱-۲)……………………………………..۱۰۳
جدول (۴-۱۲) کای دو محاسبه شده برای فرصیه فرعی (۱-۲)……………………………………………………..۱۰۳
جدول (۴-۱۳) نتایج حاصل از تجریه و تحلیل آماری فرضیه فرعی (۱-۳)……………………………………..۱۰۴
جدول (۴-۱۴) کای دو محاسبه شده برای فرصیه فرعی (۱-۳)……………………………………………………..۱۰۴
جدول (۴-۱۵) نتایج حاصل از تجریه و تحلیل آماری فرضیه اصلی (۲)…………………………………………۱۰۵
جدول (۴-۱۶) کای دو محاسبه شده برای فرصیه اصلی (۲)…………………………………………………………۱۰۵
جدول (۴-۱۷) نتایج حاصل از تجریه و تحلیل آماری فرضیه فرعی( ۲-۱)……………………………………..۱۰۶
جدول (۴-۱۸) کای دو محاسبه شده برای فرصیه فرعی (۲-۱)……………………………………………………..۱۰۶
جدول (۴-۱۹) نتایج حاصل از تجریه و تحلیل آماری فرضیه اصلی (۳)…………………………………………۱۰۷
جدول (۴-۲۰) کای دو محاسبه شده برای فرصیه اصلی (۳)…………………………………………………………۱۰۷
جدول (۴-۲۱) نتایج حاصل از تجریه و تحلیل آماری فرضیه فرعی( ۳-۱)……………………………………..۱۰۸
جدول (۴-۲۲) کای دو محاسبه شده برای فرضیه فرعی( ۳-۱)……………………………………………………..۱۰۸
فهرست جدول ها صفحه
جدول (۴-۲۳) نتایج حاصل از تجریه و تحلیل آماری فرضیه فرعی( ۳-۲)……………………………………..۱۰۹
جدول (۴-۲۴) کای دو محاسبه شده برای فرضیه فرعی( ۳-۲)……………………………………………………..۱۱۰
جدول (۵-۱) شرح فرضیه ها با مقدار کای دو و سطح معناداری محاسبه شده و نتیجه فرضیه…………….۱۱۲
فهرست نمودارها صفحه
نمودار (۱-۱) مدل رضایت زیتامل………………………………………………………………………………………………..۹
نمودار (۱-۲) مدل مفهومی تحقیق………………………………………………………………………………………………۱۰
نمودار (۲-۱) ضرورت توجه به کیفیت خدمات …………………………………………………………………………..۳۳
نمودار (۲-۲) رابطه بازار گرایی و کیفیت خدمات ……………………………………………………………………….۳۴
نمودار (۲-۳) کیفیت خدمات منجر به سود می شود …………………………………………………………………….۳۷
نمودار (۲-۴) ارتباط بین کیفیت ارتباط و مفاهیم مرتبط ………………………………………………………………..۴۱
نمودار (۲-۵) نقشهای سه گانه کارکنان خدماتی ………………………………………………………………………….۴۳
نمودار (۲-۶) ساختار فرایند نظام کلی خدمات رضامندی مشتری …………………………………………………..۵۲
نمودار (۲-۷) گردش کاری در گمرکات تجاری ………………………………………………………………………….۷۳
نمودار (۲-۸) مدل رضایت زیتامل …………………………………………………………………………………………….۷۴
نمودار (۴-۱) درصد توزیع سنی پاسخ دهنده گان…………………………………………………………………………۹۵
نمودار (۴-۲) درصد فراوانی تحصیلات پاسخ دهنده گان……………………………………………………………….۹۶
نمودار (۴-۳) درصد فراوانی نحوه ارتباط پاسخ دهنده گان با گمرک ………………………………………………۹۷
نمودار (۴-۴) درصد فراوانی میزان ارتباط پاسخ دهنده گان با گمرک ……………………………………………..۹۸
فهرست شکل ها صفحه

۴) به پاسخگویان در مورد اینکه غیر واقعی بیان کردن WTP از نظر اخلاقی مناسب نبوده و ممکن است تحقیق انجام گرفته بخوبی صورت نگیرد و نتایج اشتباه بدست آید توضیح داده شود. این کار باعث می‌شود که پاسخگویان تشویق شده و موضوع را مورد بررسی قرار دهند.
جدای از این موارد، یافتن و استفاده از روش‌های محرک سازگار استخراجی مثل روش DC، تأثیر انحراف استراتژیک را به حداقل می‌رساند. با مرور انواع مطالعات در زمینه انحراف استراتژیک، میشل و کارسون (۱۹۸۹)، پیشنهاد کردند که پرسشنامه‌های CVM طوری طراحی شوند که پاسخگویان را در ایجاد انحراف استراتژیک سوق ندهد(امیرنژاد، ۱۳۸۹).
۲-۷-۳-۸- دستورالعمل‌هایی برای اجرای مناسب روش ارزشگذاری مشروط و مدیریت آن

مشکلات مربوط به CVM عمدتاً به دلیل اجرای ضعیف و چگونگی انجامCVM می‌باشد، بنابراین، روش CVM اگر بطور کامل و صحیح اجرا شود، قادر به برآورد ارزش‌های اقتصادی می‌باشد. حامیان روش CVM، چندین دستورالعمل و آیین‌نامه مختلف برای اجرای روش CVM توسعه دادند که این روش بتواند نتایج قابل اطمینان و معتبری را ایجاد نماید. لیست کامل دستورالعمل‌ها برای اجرای صحیح CVM و اعتبار نتایج آن، به شرح زیر می‌باشد:
۱) فقط برای کالاهایی از روش CVM استفاده شود که پاسخگویان با آن حداقل آشنایی را داشته باشند.
۲) سناریو باید قابل قبول، واقع‌بینانه و قابل فهم بوده و از درجه نامطمئنی کمتری برخوردار باشد.
۳) از معیار WTAاستفاده نشود.
۴) روش پرداخت باید واقعی و مناسب باشد.
۵) از فرمت‌های DC و یا OE برای تهیه برآورد حدود بالا و پایین ارزشگذاری استفاده شود.
۶) برای تعیین تمایلات رفتاری پاسخگویان، بیشتر از سئوالات مفهومی استفاده شود.
۷) اندازه نمونه باید از نظر آماری معنی‌دار باشد.
۸) از نقطه شروع پیشنهاد خودداری شود.
۹) از هرگونه راهنمائی بطور مستقیم و یا ضمنی در پرسشنامه یا مصاحبه خودداری شود.
۱۰) بین مصاحبه رو در رو و روش‌های کنترلی (تلفنی، پستی، پست الکترونیکی)، یکی بطور کامل انتخاب شود و مطمئن شوید که نمونه یا جامعه بطور صحیح نمونه‌گیری شده است.
۱۱) اگر پاسخگویان تجربه ارزش­گذاری را داشته باشند، روش CVM بهتر اجرا می‌شود، یا در پرسشنامه چند تجربه ارزش­گذاری ذکر شود.
۱۲) تذکر به پاسخگویان برای کاهش انحراف استراتژیک در رابطه با سواری رایگان و ضمانت پرداخت، و بیان شود که این موارد باعث افزایش انحراف استراتژیک شده و تحقیق را دچار اشکالاتی خواهد کرد.
۱۳) در تمام مراحل اجرای روش CVM، دقت کافی لازم است.
۱۴) جواب‌های بدون پاسخ حداقل شود.
۱۵) استفاده مصاحبه رو در رو بجای مصاحبه تلفنی و بررسی پست الکترونیکی.
۱۶) انجام پیش‌آزمون برای اجرای بهتر مصاحبه.
۱۷) پیش‌آزمون برای پرسشنامه CVM.
۱۸) تشریح و توصیف برنامه‌ها یا سیاست‌ها بطور صحیح برای پاسخگویان.
۱۹) استخراج دلیل یا دلایل پاسخ‌های"بله” یا “خیر” در سئوالات ارزش­گذاری.
۲۰) یادآوری به پاسخگویان از نظر محدودیت درآمدی آنها و استفاده درآمد آنها برای گزینه‌های مهمتر.
بررسی تعداد قابل توجهی از مطالعات انجام شده در زمینه CVM، نشان می‌دهد که تعدادی از انحرافات بحث شده، ناشی از اجرای ضعیف این روش می‌باشد. بنابراین پیش‌آزمون در زمینه انجام مصاحبه و مطالعات مقدماتی یک شرط لازم در مطالعه CVM می‌باشد. این موضوع، بعضی از انحرافات بوجود آمده در مرحله مقدماتی را کاهش می‌دهد. همچنین پیشنهاد و توصیه شده است که اگر دستوالعمل‌های تهیه شده توسط محققین و نویسندگان مختلف، به دقت مورد توجه قرار گیرد و به آنها عمل شود، می‌توان بسیاری از انحرافات بالقوه را کنترل کرد و یا به حداقل رسانید. هر چند ممکن است روش CVM، نقطه ضعف‌ها و محدودیت‌های خاصی داشته باشد، اما این روش یک روش امیدوارکننده است و می‌تواند برای بدست آوردن اطلاعات مفید و سودمند مورد استفاده قرار گیرد.
با توجه به مطالب ارائه شده در خصوص رهیافت­های مختلف ارزش­گذاری و ویژگی­های مطلوب ارزش­گذاری مشروط، پژوهش حاضر این روش را به منظور تعیین تمایل به پرداخت برای برنج ارگانیک مورد استفاده قرار داده است. در این راستا، به منظور آشنایی با چگونگی الگوسازی و متغیرهای مورد استفاده در رهیافت CVM، مروری بر مطالعات داخلی و خارجی صورت گرفته در خصوص ارزش­گذاری و یا سایر مفاهیم مرتبط صورت گرفت.

۲-۸- بررسی سوابق پژوهشی

در زمینه تمایل به پرداخت محصولات ارگانیک، مطالعات اندکی در ایران صورت گرفته‌است. پژوهش بریم نژاد و هوشمندیان(۱۳۹۲)، با بکارگیری از روش ارزش‌گذاری مشروط و مدل دو مرحله‌ای هکمن به برسی دلایلی که می‌تواند باعث خرید یا عدم خرید سبزیجات با کیفیت توسط مصرف‌کنندگان در استان تهران شود می‌پردازد، در این مطالعه با بهره گرفتن از روش ارزش‌گذاری مشروط، برتری ها و سلایق فردی در زمینه پولی با توجه به تغییر در کیفیت کالا استخراج گردید و مقدار تمایل به پرداخت نیز توسط مدل هکمن دو مرحله ای برای سبزیجات سالم برآورد گردید و نتیجه آن میانگین تمایل به پرداخت را برای هر کیلو سبزی سالم ۲۲۲۰ ریال بدست آمد. در این تحقیق میزان تمایل به پرداخت متغیر مستقل و خرید سبزیجات سالم از سوی شهروندان شهر تهران متغیر وابسته می‌باشد.
پژوهش مافی و همکاران (۱۳۹۱)، با بکارگیری رهیافت ارزش‌گذاری مشروط، میزان تمایل به پرداخت مصرف‌کنندگان برای محصولات ارگانیک سبزیجات و خیار در استان گیلان و تهران تعیین کرد. در این مطالعه از میان متغیرهای توضیحی مورد مطالعه درآمد و سابقه ابتلا به سرطان در میان اقوام اثر مثبت و معنی‌داری بر میزان تمایل به پرداخت داشتند. برای اندازه ­گیری میزان تمایل به پرداخت افراد برای این محصولات از روش انتخاب دوتایی و الگوی لوجیت^[۷۰] استفاده شد. متوسط تمایل به پرداخت افراد برای خرید هر کیلوگرم محصول خیار ارگانیک، ۱۲۲۰۰ ریال و برای هر کیلوگرم سبزیجات ارگانیک ۱۷۲۳۸ ریال برآورد شد. در این تحقیق برآورد میزان تمایل به پرداخت متغیر مستقل و محصولات ارگانیک متغیر وابسته می‌باشد.
هدف اصلی پژوهش موزون و همکاران (۱۳۹۱)، بررسی تاثیر سیاست‌ها و باور عمومی به عنوان عوامل موثر در توسعه کشاورزی ارگانیک و پایدار از نظر مصرف‌کنندگان در شهر اصفهان می‌باشد. تحقیق حاضر از نظر روش توصیفی پیمایشی و نوع تحقیق بر مبنای هدف، کاربردی می‌باشد. یافته‌ها نشان می‌دهد از نظر مصرف‌کنندگان محصولات کشاورزی، نگرش سلامتی و تغذیه‌ای نسبت به نگرش زیست محیطی در انتخاب محصولات کشاورزی ارگانیک اهمیت و تاثیر بیشتری دارد. همچنین برای اکثر خانوارها نگرش زیست محیطی می‌تواند یک شرط ضروری (ولی نه کافی) برای انتخاب محصولات ارگانیک باشد ولی نگرش سلامتی و تغذیه‌ای برای انتخاب محصولات ارگانیک هم‌ شرط ضروری و هم کافی می‌باشد. در واقع انتخاب و تمایل به خرید این محصولات، وابسته به ارزیابی ارزش ویژگی‌های تغذیه‌ای و سلامتی محصولات کشاورزی ارگانیک می‌باشد. در این تحقیق بررسی دانش و تمایل افراد متغیر مستقل و خرید و مصرف محصولات ارگانیک متغیر وابسته می‌باشد. همچنین هدف از تحقیق حق‌جو و همکاران (۱۳۹۰)، شناسایی عوامل موثر بر تمایل به پرداخت اضافی مصرف‌کنندگان برای محصولات ارگانیک مدنظر قرار دادند. به منظور شناسایی عوامل مؤثر بر تمایل به پرداخت مصرف‌کنندگان از روش ارزشگذاری مشروط و مدل لاجیت ترتیبی که به روش حداکثر راستنمایی در این تحقیق برآورد شد. نتایج توصیفی نشان می‌دهند که حدود ۹۷ درصد مصرف‌کنندگان حاضر به پرداخت مبلغی اضافی برای خرید محصولات سالم نسبت به انواع متداول هستند، در حالی که حدود ۸۴ درصد آنها حاضر به پرداخت نرخ افزوده ۵ الی ۲۵ درصد برای خرید این محصولات هستند. نتایج حاصل از تخمین الگوی لاجیت حاکی است که عواملی چون درآمد افراد، بعد خانوار، تمایلات حفظ محیط‌زیست، سطح اطلاع افراد از ویژگی‌های محصولات سالم و ریسک مواد غذایی خطرزا اثر مثبت و معنی‌داری بر تمایل به پرداخت آنها برای محصولات غذایی سالم نسبت به انواع متداول نشان می‌دهند. همچنین خانم‌ها تمایل به پرداخت بیشتری داشته و وجود افراد با شرایط خاص در خانواده سبب افزایش معنی‌دار تمایل به پرداخت نرخ افزوده برای محصولات سالم می‌باشد. در این تحقیق مصرف‌کنندگان متغیر مستقل و تمایل به پرداخت نرخ افزوده برای محصولات غذایی سالم متغیر وابسته می‌باشد.
پژوهش رجبی و همکاران (۱۳۹۰)، به برسی دانش و تمایل افراد نسبت به خرید و مصرف محصولات ارگانیک را در شهرستان کرج صورت دادند. با بهره گرفتن از فرمول کوکران ۳۰۶ نفر از افراد به روش نمونه‌گیری طبقه‌ای با انتساب متناسب انتخاب شدند، این تحقیق از نوع مطالعات توصیفی- همبستگی بوده که برای گردآوری اطلاعات مورد نیاز از پرسشنامه استفاده شده است. نتایج نشان داد که افراد تمایل نسبتاً متوسطی نسبت به خرید و مصرف محصولات ارگانیک داشتند، همچنین یافته‌ها در خصوص میزان دانش افراد نسبت به محصولات ارگانیک بیانگر آن است که میزان دانش افراد یکسان نبوده و با توجه به این‌که افراد سابقه فعالیت کشاورزی دارند یا نه، تغییر می‌کند، اما تفاوت معنی‌داری بین دانش متولدین شهر و روستا نسبت به محصولات ارگانیک مشاهده نشد. همچنین تفاوت معنی‌داری بین دانش زنان و مردان نسبت به محصولات ارگانیک مشاهده نشد. در این تحقیق متغیر وابسته خرید و مصرف محصولات ارگانیک و متغیر مستقل دانش و تمایل افراد شرکت‌کننده می‌باشد.
در پژوهش بابا اکبری و همکاران (۱۳۸۷)، جامعه آماری این تحقیق شامل مصرف‌کنندگان محصولات کشاورزی در پنج استان تهران، فارس، اصفهان، کرمانشاه و آذربایجان شرقی می‌باشد، هدف کلی این پژوهش برسی نگرش مصرف‌کنندگان محصولات کشاورزی ارگانیک و عوامل موثر بر پذیرش آن است. پژوهش از نوع کاربردی، روش پژوهش از نوع توصیفی- پیمایشی می‌باشد، نتایج حاصل از تحقیق نشان داد که میزان دانش و شناخت مصرف کنندگان نسبت به محصولات ارگانیک کم می‌باشد و از جهتی مهم‌ترین ویژگی‌هایی مهم برای مصرف‌کنندگان، سلامت محصولات و طعم آنها است. این نتیجه بیانگر آن است که مردم نسبت به سلامتی خود و محصولات غذایی نگران می‌باشند. مهمترین عامل در پذیرش محصولات ارگانیک در این پژوهش به ۴ عامل آموزش- اطلاع رسانی، خدماتی- حمایتی، نظارت واقتصادی دسته‌بندی شده که در مجموع ۷/۶۹ درصد از واریانس موجود را تبیین نموده است. در این تحقیق بررسی نگرش مصرف‌کنندگان و عوامل مؤثر بر آن متغیر مستقل پذیرش محصولات کشاورزی ارگانیک متغیر وابسته می باشد.
در خارج از کشور مطالعات زیادی به ارزش­گذاری محصولات ارگانیک و ارزیابی پتانسیل بازار از دیدگاه مصرف­ کنندگان پرداخته­اند. اوسیو و آنفری^[۷۱] (۲۰۱۳)، تجزیه و تحلیل تمایل مصرف‌کنندگان به پرداخت مبلغ اضافه برای هندوانه و کاهو ارگانیک در مقایسه با هندوانه و کاهو معمولی را با بهره گرفتن از رهیافت ارزش‌گذاری مشروط در غنا مدنظر قرار دادند. نتایج نشان می‌دهد که علاوه بر ویژگی‌های اجتماعی و اقتصادی، تازگی محصول اثرات مثبت بر تمایل مصرف‌کننده به پرداخت اضافه بها برای هندوانه ارگانیک در مقایسه با هندوانه معمولی دارد. در حالی که اندازه محصول دارای تاثیر منفی بر تمایل مصرف‌کننده در پرداخت مبلغ اضافه برای کاهو ارگانیک دارد. برآورد متوسط ​​تمایل مصرف‌کننده به اضافه پرداخت برای یک کیلو هندوانه ارگانیک ¢۵۵۵۴/۰ غنا ( $۴۵۷۵/۰ آمریکا) است و برای کاهو ارگانیک این مقدار برابر با ۲۶/۱ واحد پولی ملی غنا ($۰۳۶۱/۱ آمریکا) است.
کاوسی کلاشمی و همکاران (۲۰۱۲)، با بکارگیری رهیافت ارزشگذاری مشروط به تعیین میزان تمایل به پرداخت شهری برای محصول ارگانیک مرغ سبز در استان گیلان ایران پرداخت. این تحقیق با بهره گرفتن از پرسشنامه و به روش انتخاب دوتایی دوگانه و مدل لاجیت استفاده شده و بر اساس روش حداکثر درستنمایی، پارامترهای الگو برآورد شده‌است. از میان متغیرهای مورد مطالعه، متغیر درآمد و سطح تحصیلات، اثر مثبت و معنی‌داری بر میزان تمایل به پرداخت برای خرید مرغ سبز داشتند. متوسط تمایل به پرداخت افراد برای خرید هر کیلوگرم مرغ سبز معادل با ۳۷۲۷۹ ریال می باشد. در این مطالعه برآورد مصرف‌کنندگان متغیر مستقل و تمایل به پرداخت برای محصول ارگانیک مرغ سبز متغیر وابسته می‌باشد.
پژوهش کلونی و کلایبر^[۷۲](۲۰۱۲)، به برسی اولویت‌بندی برای انجمن‌های حامی کشاورزی (تعاونی‌ها)، از جمله تمایل برای دریافت برنامه‌های صدور گواهینامه ارگانیک در دو شهر اوهایو و پنسیلوانیای آمریکا می‌پردازد و به دنبال پاسخ این سوال است که آیا مصرف‌کنندگان حاضر به پرداخت هزینه برای مواد غذایی ارگانیک هنگامی‌که در روستا(مزارع کوچک) تولید می‌شوند، می‌باشند. این مطالعه نشان می‌دهد که مصرف‌کنندگان تمایل زیادی برای پرداخت هزینه برای تولیدات ارگانیکِ گواهی شده دارند، اما ضرورتاً این محصولات نباید در مزارع کوچک تولید شوند. با توجه به تمایل ظاهری مصرف‌کنندگان به غذاهای ارگانیک و محلی و گسترش سریع تعاونی‌ها در سراسر ایالات متحده می‌توان امید داشت این روند باعث پایین آمدن هزینه برای خرده کشاورزان برای دریافت گواهی ارگانیک و باعث کاهش هزینه‌های تولید ‌شود.
والرین و همکاران (۲۰۱۱)، تمایل مصرف‌کنندگان به اضافه‌ پرداخت برای محصولات ارگانیک در میان خانوار‌ها شهری تانزانیا^[۷۳] را مورد برسی قرار دادند. این مطالعه نشان داد که ۷۸ درصد از پاسخ دهندگان تمایل به اضافه پرداخت برای محصولات ارگانیک دارند. نتایج همچنین نشان داد که از دلایل اصلی برای خرید محصولات ارگانیک مزایای زیست محیطی و بهداشتی می‌باشد. علاوه بر این، این نظرسنجی نشان می‌دهد که مصرف محصولات ارگانیک در حال افزایش است، با این حال، توسعه محصول و نوآوری در صدور گواهینامه، پردازش، برچسب زدن و بسته بندی مورد نیاز برای تحریک بیشتر تقاضا مورد نیاز است.
پژوهش تاگباتا- سایریکس^[۷۴] (۲۰۰۸)، تأثیر برچسب ارگانیک و تجارت حلال (منصفانه)^[۷۵] بر تمایل به خرید مصرف­ کنندگان در فرانسه را مورد ارزیابی قرار داد. نتایج نشان می­دهد که نزدیک به نیمی از مصرف­ کنندگان، غیر حساس به برچسبارگانیک و تجارت حلال (منصفانه) هستند. به نظر می­رسد معیارهای مانند طعم ومسائل مربوط به سلامت نقش مهمتری نسبت به قیمت محصول برای انتخاب آن از سوی مصرف­ کنندگان دارد.مطالعه دیگری که توسط رودریگز و همکاران^[۷۶] (۲۰۰۷)در آرژانتین درباره تمایل به پرداخت هزینه برای مواد غذایی ارگانیک با روش ارزشگذاری مشروط صورت گرفت نشان داد که مصرف­ کنندگان آرژانتینی حاضر به پرداخت هزینه بالاتر برای به دست آوردن محصولات با کیفیت بهتر هستند و این درصد بین ۶% تا ۲۰۰% اختلاف قیمت با محصولات عادی دراد.
آریزا و همکاران^[۷۷](۲۰۰۷)، مطالعه حاضر به تجزیه و تحلیل تمایل برای مصرف‌ سبزیجات و میوه‌های محلی و محصولات ارگانیک به دو روش ارزش‌گذاری مشروط و آزمایش انتخابی در جنوب اسپانیا می‌پردازد. بر‌‌اساس روش ارزش‌گذاری مشروط، شهروندان به طور متوسط ​​۴۹٪ برای محصولات ارگانیک و ۲۷٪ برای محصولات محلی حاضر به اضافه پرداخت هستند.
اسکارپا و همکاران^[۷۸](۲۰۰۶)، در این مقاله به بررسی تمایل مصرف‌کنندگان برای سیستم‌های تولید سازگار با محیط زیستی و نقش شهرت یک منطقه در خرید محصولات مختلف برای هویج در والدی‌گرستای ایتالیا^[۷۹] می‌پردازد. با بهره گرفتن از چند ویژگی جدا و انتخابی‌ همچنین مدل‌لاجیت و با در نظر گرفتن مطلوبیت نهایی درآمد، برای برسی اثر شهرت تولیدکنندگان یک منطقه (دره‌کوهستانی) برای خرید یک محصول سازگار با محیط‌زیست توسط مصرف‌کنندگان مورد برسی و تجزیه و تحلیل قرارگرفت. نتایج این تحقیق نشان داد که شهرت یک منطقه در تولید محصول سازگار با محیط زیست و ارگانیک تا چه اندازه در حفظ وفاداری مشتری و تمایل به خرید آن تاثیرگذار است.
اوانوا و ترنتر^[۸۰] (۲۰۰۴)، این مطالعه به برسی تمایل به پرداخت‌، تمایل به افزایش مالیات‌ها ، تمایل به افزایش قیمت‌ها و تمایل به قبول کاهش در استاندارد در زندگی به منظور حفاظت از محیط‌زیست در کشورهای صنعتی به ویژه استرالیا با بهره گرفتن از تجزیه و تحلیل رگرسیون و روش ارزش‌گذاری مشروط می‌پردازد. در نتایج مشاهده شد سن و جنس در تمایل به پرداخت نقش کمی دارد ولی درآمد و تحصیلات در تمایل به پرداخت تاثیرگذار است همچنین به برسی تاًثیر احزاب در استرالیا به منظور حمایت از افزایش مالیات برای حفاظت از محیط زیست می‌پردازد. در مورد استرالیا، تنوع قابل توجهی در تمایل در میان هواداران احزاب سیاسی وجود دارد و نشان می‌دهد که حمایت از اصلاحات سیاست در حفاظت از محیط زیست در تغییر آب و هوا منوط به سیاست درون حزبی است.
کورسی و نوویلی^[۸۱](۲۰۰۲)، در این مقاله، مدلی برای تخمین تمایل مصرف‌کنندگان برای پرداخت حداکثر بها برای گوشت‌گاو ارگانیک و مقایسه آن با خرید گوشت گاو در تورین ایتالیا^[۸۲] می‌باشد، برای این منظور، از تئوری‌های مربوطه و روش های اقتصاد‌سنجی، بر‌اساس مدل RUM^[83] و ارزش‌گذاری مشروط استفاده شده است. هدف از این مقاله بررسی ارائه چارچوب نظری برای روش سنتی و جدید با رویکرد برآورد حداکثر پرداخت قیمت مصرف‌کنندگان برای بهبود کیفیت، گوشت گاو ارگانیک است. نتایج نشان می‌دهد که گوشت گاو ارگانیک ممکن است سهم بازار قابل ملاحظه‌ای به دست آورید. در این تحقیق تمایل مصرف‌کنندگان متغیر مستقل و میزان خرید و تمایل به پرداخت حداکثر بهای برای بهبودکیفیت گوشت ارگانیک متغیر وابسته می‌باشد.

۲-۸- چارچوب نظری تحقیق

در این تحقیق، پس از بررسی الگوها، ابعاد و شاخص­ های متعدد مورد مطالعه در تحقیقات داخلی و خارجی مرتبط و با در نظر گرفتن شرایط و خصوصیات جامعه مدنظر، چارچوب زیر برای ارزیابی نگرش افراد نسبت به محصولات ارگانیک به ویژه برنج ارگانیک در گروه‌های مختلف (ویژگی‌های شخصی و حرفه­ای، ویژگی‌های اجتماعی و ویژگی­های اقتصادی) مورد بررسی قرار گرفته است.
شکل ۲-۱- چارچوب نظری و الگوسازی پژوهش حاضر
۲-۹- جمع بندی
با توجه به تحقیقات که بیان شد در زمینه تمایل به مصرف یا دانش افراد نسبت به محصول برنج ارگانیک مقاله ای در داخل کشور به چاپ نرسیده است ولی بطور تخصصی تر در مورد کشت توام برنج و پرورش اردک و مقایسه آن با کشت متداول، برسی تاثیر کودهای ارگانیک در رشت برنج، برسی کشت ارقام برنج در روش کشت برنج و اردک، برسی تاثیر ترکیبات مختلف مواد ارگانیک، بقایای گیاهی و کودهای زیستی بر بهره وری، اقتصاد و سلامت خاک نظام های کشت ارگانیک بر پایه برنج، مقالاتی به چاپ رسیده است. در مقالات چاپ شده بیشتر بر روی محصولات ارگانیک تمرکز دارد و کمتر به خود محصولات بخصوص برنج ارگانیک پرداخته شده است. در مقالات ذکر شده در مرور منابع بیشتر از روش های ارزش گذاری مشروط، روش انتخاب دوتایی و مدل های لاجیت و توبیت و RUM استفاده شده است و مهمترین عامل در پذیرش محصولات ارگانیک را می‌توند بطور خلاصه حفظ محیط زیست، رفاه نسبی شخص، بهداشت، سطح تحصیلات، آموزش- اطلاع رسانی، خدماتی- حمایتی، نظارت و اقتصادی دسته بندی کرد.
فصل سوم
مواد و روش­ها

۳-۲- مقدمه

• پژوهشی توسط آقایان مجاهد و بیرشک(۱۳۸۷) با عنوان “وضعیت رفتاری کودکان و سلامت روانی والدین در خانواده‌های همسری” صورت گرفته شده است. در این پژوهش ۶۵ خانواده چند همسر و ۶۵ خانواده تک همسر بر پایه ملاک‌هایی چون داشتن فرزند مدرسه‌ای و محل سکونت باهم همتا بودند، بررسی شدند.۴۰۲ نفر کودکان سن دبستان و راهنمایی این خانواده‌ها به کمک پرسشنامه راتر و ۳۲۵ نفر پدران و مادران آن‌ها با بهره‌گیری از پرسشنامه ۲۴-GHQ و پرسشنامه بیمار یابی داوپدیان مورد ارزیابی قرار گرفتند. داده‌ها به کمک تحلیل واریانس تحلیل گردید. یافته‌های این تحقیق نشان داد که نمره‌های راتر کودکان، در هیچ یک از متغیرهای نوع خانواده:جنس، سن، سن پدر و جمعیت خانواده در دو گروه تفاوت معناداری ندارد. مقایسه نمره‌های دو پرسشنامه یادشده در خانواده‌های تک همسر و چند همسر نشان داد که زنان خانواده‌های چندهمسری در حد معنی‌داری از سلامت روانی کمتری نسبت به شوهران خود و هم چنین نسبت به زنان و مردان خانواده‌های تک همسر برخوردارند. (مجاهد و بیرشک،۱۳۸۷).

• پژوهشی که توسط صفری و یزدان پناه(۱۳۸۶) با عنوان” چندهمسری و برخی عوامل مرتبط با آن در خانواده‌های استان کهکیلویه و بویراحمد” صورت گرفته شده است. این پژوهش مطالعه توصیفی تحلیلی است که در سال‌های ۸۲ و ۸۳ به اجرا درآمده و هدف از آن تعیین میزان چندهمسری و برخی عوامل مرتبط با آن در جهت شناخت بیشتر این پدیده است. شهرستان محل سکونت خانوار میانگین سن ازدواج زن اول، نسبت جنس فرزندان و میزان استفاده از روش‌های پیش‌گیری از بارداری از جمله عوامل مرتبط با پدیده چندهمسری در این پژوهش بوده است. (صفری، یزدان پناه،۱۳۸۶).

• • پژوهشی توسط ناستی زایی (۱۳۸۵) با عنوان “عوامل موثر در تعدد زوجات از دیدگاه دانشجویان بلوچ” صورت گرفته شده است. که هدف از این مطالعه بررسی دیدگاه دانشجویان راجع به نقش ثروتمند بودن مردان، مرگ‌ومیر مردان، عادی بودن چندهمسری، مشکلات جسمانی و رفتاری زنان، الگو قرار دادن پیامبر (ص) و کاهش فساد اخلاقی در مسئله تعدد زوجات و ارائه راهکارهای مناسب در این زمینه هست. این پژوهش از نوع زمینه‌ای بوده و جامعه آماری آن دانشجویان بلوچ مشغول به تحصیل در نیمسال تحصیلی ۸۶-۱۳۸۵ دانشگاه سیستان و بلوچستان بوده‌اند. به شیوه نمونه‌گیری طبقه‌ای تصادفی تعداد ۲۵۴ نفر به پرسشنامه محقق ساخته پاسخ داده‌اند و برای تجزیه و تحلیل داده‌های تحقیق از آمار توصیفی و آمار استنباطی (مجذور خی ۲ تک متغیره) استفاده شده است. یافته‌ها نشان داد با وجود این که دانشجویان معتقد بودند که عوامل ثروتمند بودن مردان، عادی بودن چندهمسری، مشکلات جسمانی و رفتاری زنان، الگو قرار دادن پیامبر و کاهش فساد اخلاقی در تعدد زوجات موثر است؛ اما آزمودنی‌ها مخالف با تعدد زوجات هستند. در توجیه این یافته با توجه به اینکه آزمودنی‌ها دانشجو بوده‌اند می‌توان گفت احتمالاً میزان تحصیلات مردان و زنان با افزایش مسئله تعدد زوجات رابطه معکوسی دارد. (ناستی زایی،۱۳۸۵).

• پژوهشی توسط رمضان نرگسی (۱۳۸۴) با عنوان «بازتاب چند همسری در جامعه» صورت گرفته شده است. نگارنده در این نوشتار ضمن تعریف چند زنی، وجود این پدیده در بین اقوام و ادیان و نظریات و علل آن را بررسی کرده است. به اعتقاد نگارنده تجدید فراش مرد موجب می‌شود که زن به آسیب‌هایی نظیر احساس شکست در زندگی، احساس تنهایی، بی‌اعتمادی و مشکلات اقتصادی و خانوادگی گرفتار شود، البته آمارها نشان می‌دهد که گرایش به چندهمسری در حال کاهش است و مطابق نظرسنجی‌ها مخالفت با چندهمسری بیش از موافقت با آن می‌باشد. در پایان نیز پیشنهاداتی جهت کاهش این پدیده و اثرات آن ارائه گردیده است. (رمضان نرگسی ۱۳۸۴).

• پژوهشی توسط آقایان عارف نظری و مظاهری (۱۳۸۴) به عنوان” سبک‌های دلبستگی و شیوه همسرگزینی ( چندهمسری- تک همسری)"صورت گرفته شده است. هدف از این پژوهش بررسی رابطه بین سبک‌های دلبستگی و شیوه همسرگزینی ( چندهمسری- تک همسری)نمونه‌ای شامل ۲۴۵مرد متأهل انتخاب گردید. از میان ۴۵ آزمودنی چندهمسری و ۲۰۰ آزمودنی تک همسر در نظر گرفته شد. پیش از این، رابطه بین سبک‌های دلبستگی و الگوهای رفتاری بزرگسالان، علی‌الخصوص نقش تأثیرگذار آن بر روابط عاشقانه و سازگاری زناشویی در پژوهش‌های زیادی گزارش شده بود. در این پژوهش ملاک چندهمسری بر اساس تاریخچه زندگی زناشویی و سبک‌های دلبستگی نیز بر اساس آزمون سبک‌های دلبستگی بزرگ‌سالان هزن و شیور(۱۹۸۷) مشخص شد سپس از طریق آزمون خی دو بر تفاوت معنادار میان سبک‌های دلبستگی در مردان چندهمسر و تک همسر تاکید شد. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد هیچ تفاوت معناداری میان این دو گروه ملاحظه نشده است. بنابراین نتیجه به دست آمده نشان می‌دهد الگوی دلبستگی ناایمن و چارچوب‌های رشدی نابهنجار عاملی برای چندهمسری محسوب نمی‌شود؛ زیرا تمایل زنان به انتخاب مردانی که جایگاه اجتماعی و اقتصادی بالایی دارند، زیاد است. بنابراین صرف‌نظر از وضعیت تأهل یا تجرد مرد، میزان دلبستگی زوجه به مردان چند زن متنفذ به لحاظ اجتماعی و اقتصادی در سطح بالایی قرار دارد. (عارف نظری و مظاهری،۱۳۸۴).

• پژوهشی توسط رفیعی(۱۳۷۶)با عنوان “بررسی جامعه‌شناختی – حقوقی تک همسری در ایران “صورت گرفته شد.که در آن تک همسری به عنوان طبیعی‌ترین شکل نهاد اجتماعی –حقوقی ازدواج که تاریخی هم پای تاریخ آغازین حیات بشری دارد از دو منظر قابل تأمل است :الف)منظر جامعه‌شناختی به این دلیل که چندهمسری یک پدیده اجتماعی ناشی از زمینه‌ها، آیین‌ها و سنت‌های شکل‌گرفته در طول زمان است امری است تاریخی و نه دینی ب)منظر حقوقی به این دلیل که در حقوق اسلام و به پیروی از آن در حقوق ایران اصل، تک همسری است اما برخی واقعیت‌های اجتماعی، اسلام را به چندهمسری به عنوان یک ضرورت و استثنا پیوند می‌دهد. مطالعه و بررسی انگیزه‌های تک همسر گریزی و پیامدهای آن در قلمرو جامعه‌شناختی از یک سو و بررسی اصل تک همسری در حقوق موضوعه ایران در قلمرو حقوقی از سوی دیگر به روشنی متقن بودن اصل تک همسری و استثنا بودن چند همسرگزینی را ثابت می‌کند. (رفیعی،۱۳۷۶).

• حجازی در کتاب ازدواج در اسلام “یکی از علل زوال چند زنی را قوانین مشروطیت و قانون‌گذاران آن می‌داند. وی معتقد است :قانون‌گذاران مشروطیت از قانون‌های شرع آنچه حقوق آن‌ها را تأمین می‌کرده گرفته‌اند ولی آنچه تکالیف آن‌ها یعنی حق زن بوده را رها می‌کردند. حجازی عامل دیگر زوال تعدد زوجات را حیله مردان برای فرار از مسئولیت‌های ازدواج می‌داند وی معتقد است چون ازدواج و مقررات ناشی از آن برای مرد مشکل و دارای زحمت است لذا مرد به تمام حیله‌های ممکن متوسل می‌شود و می‌کوشد تا خود را از مشکل نجات دهد. هوسرانی و شهوت‌پرستی بسیاری از مردان موجب شده است درصدد یافتن مجراهایی باشند که از راه سهل‌الوصول‌تری به میل جنس خود پاسخ دهند؛ لذا بسیاری از مخالفت‌هایی که از سوی زنان با تعدد زوجات می‌شود حرف‌هایی است که مردان به طور غیرمستقیم در ظاهر به خاطر دلسوزی و لیکن برای منفعت خویش در گوش زنان فروکرده‌اند. در انتها علت اساسی زوال تعدد زوجات روند هنجاری است که به خصوص در زمان ناصرالدین‌شاه شروع و در عصر رضاخان اوج گرفت. علاوه بر آن جاری شدن هنجار مدرنیسم و گسترش آن در جامعه عامل دیگری است و گر نه تعدد زوجه عامل مناسبی است برای ممانعت از فحشا، فساد و ممانعت از انزوای زنان و… “(حجازی،۱۳۷۵).

۲-۱-۲ پژوهش‌های انجام‌شده در خارج از کشور

• پژوهشی توسط استفانی(۲۰۰۷)تحت عنوان “بررسی میزان رضایت زناشویی در خانواده‌های چند همسر در شهر ابوظبی امارات متحده عربی” انجام شد. نتایج حاصل از این تحقیق نشان می‌دهد رضایت زناشویی در خانواده‌های چند زن کمتر از خانواده‌های تک همسر است. اگرچه میزان رضایتمندی با افزایش تعداد فرزندان پسر خانواده افزایش پیدا می‌کند، اما میزان کشمکش بین هووها در این شرایط افزایش می‌یابد. زیرا داشتن فرزند پسر به عنوان یکی از منابع ارزشمند امکان کشمکش در روابط خانوادگی را فراهم می‌کند (استفانی۱،۲۰۰۷).

• دورانت در کتاب تاریخ تمدن آورده است «در آیین زردشت تعدد زوجات و انتخاب و اختیاری همخوابگان و کنیزکان آزاد بوده و این به خاطر تشویق برای افزایش جمعیت بوده است. علاوه بر آیین زردشت، در هندو گرایی، بودا گرایی، یهودیت، مسیحیت و اسلام نیز چند زنی مجاز داشته شده است. او می‌نویسد به تدریج که ثروت نزد یک فرد به مقدار زیاد جمع می‌شد و از آن نگرانی پیدا می‌کرد که چون ثروتش به قسمت‌های زیادی منقسم شود و سهم هر یک از فرزندان کم خواهد شد، این فرد به فکر می‌افتاد که میان زن اصلی و سوگلی و هم‌خوابه های خود فرق بگذارد تا میراث تنها نصیب فرزندان زن اصلی شود. این جمله می‌رساند که تبعیض میان زنان و فرزندان آن‌ها در دنیای قدیم امر رایج بوده است (دورانت۲۲۸،۱۳۷۹) ولی عجیب این است که ویل دورانت سپس به سخنان خود این چنین ادامه می‌دهد:تا نسل معاصر تقریباً زناشویی در قاره آسیا بدین ترتیب بوده است، که زن اصلی مقام زن منحصر به فرد را پیدا می‌کرد و زنان دیگر یا محبوبه‌های سری مرد می‌شدند یا اصلاً از میان می‌رفتند. دورانت می‌گوید:اگر مرد توانگر بود می‌توانست چند زن را برای خود انتخاب کند و اگر زن نازا بود به شوهر خویش اجازه می‌داد تا برای خود هم‌خوابه برگزیند. از همه این آداب و سنن مقصود آن بوده نسل زیاد شود. دورانت همچنین در صحبت از پارسیان به موضوع دیگری اشاره می‌کند و ان این که در یک اجتماع، که اساس آن بر سپاهیگری و نیروی نظامی قرار دارد کشور به نیروی نظامی قوی نیازمند است که لازمه آن تعداد فراوان سرباز است و از اوستا نقل می‌کند:مردی که زن دارد بر آن که چنین نیست فضیلت دارد و مردی که پسران فراوان دارد بر آن که چنین نیست فضیلت دارد. دورانت در جایی دیگر درباره پارس‌ها می‌گوید: فرزند داشتن نیز مانند ازدواج از موجبات بزرگی و آبرومندی بود. (همان:۲۳۲)».

• براساس پژوهش مرداک “چند زنی در بیش از ۷۵ درصد از جوامع فعلی یافت شده است. علی‌الخصوص در کشورهای عربستان سعودی و مصر و در میان فرقه مورمون ها (شاخه‌ای از مسیحیت پروتستان) در ایالت متحده آمریکا بسیار رایج است(مورداک۲۱۴،۱۹۹۲). رهبر فرقه مورمون ۲۰ زن دارد و در میان فرقه‌های دیگر مسیحیت همانند فرقه «الانا تفتستس» در آلمان چند زنی رواج کامل دارد. همچنین مبلغان مسیحی که به تایلند و اندونزی و آفریقای مرکزی رفته‌اند در آنجا با رواج شدید چند زنی مواجه شدند. برای رواج دین مسیح در آنجا اقدام به تبلیغ چند زنی بی‌حد و مرز در دین مسیحیت نمودند.نتایج مطالعات مردم‌شناسان در میان اقوام ابتدایی نشان می‌دهد که چند زنی در اغلب جوامع ابتدایی شیوع دارد و می‌توان ادعا کرد که اجتماعات اولیه بشری به طرف چند زنی متمایل بوده‌اند. یک بررسی قوم نگارانه از ۸۴۹ جامعه ابتدایی در سرتاسر جهان نشان داده است که از این تعداد ۷۰۸ جامعه چند زنی (بیش از یک زن) و ۴ جامعه چند شوهری (بیش از یک شوهر) و ۱۳۷ جامعه تک همسر بوده‌اند. از طرف دیگر شواهد روان‌شناختی نیز نشان می‌دهد که مردان معمولاً به دنبال تنوع جنسی بوده و جذب شاخص‌های فیزیکی زن نظیر جوانی، تندرستی، شادابی می‌شوند و درحالی‌که ماده‌ها به سمت ثروت یا امکان کسب ثروت در مردان از جمله قدرت کشیده می‌شوند” (سگالن،۹۷:۱۳۸۷).

۲-۱-۳ نقد و بررسی مطالعات پیشین
رضا رمضان نرگسی پژوهش خود را در سطح گسترده‌ای در ۲۸ استان کشور انجام داده که نتیجه این پژوهش بسیار قابل توجه است و دقیقاً متضاد با نوشته‌های حجازی در کتابش است. رمضان نرگسی در تحقیق خود به این نتیجه می‌رسد که تجدید فراش مرد می‌تواند موجب شود که به زن آسیب‌هایی نظیر احساس شکست در زندگی، احساس تنهایی، بی‌اعتمادی گرفتار شود. اما پژوهش رمضان نرگسی به بحث درباره علل گرایش به چندهمسری نپرداخته است. به داغی نیز در پژوهش خود به مطالعه قانون‌های مربوط به جواز یا ممنوع کردن چندهمسری کشورهای اسلامی پرداخته است. از نتایج قابل‌توجه پژوهش ایشان این است که با این که آیین و احکام اسلامی یکی است ولی در کشورهای اسلامی گوناگون قانون‌های کاملاً متفاوتی درباره این پدیده وضع و اجرا می‌شود. بررسی علت‌های این پدیده در حوزه این پژوهش قرار نمی‌گیرد. شیخی و محمدی نیز به بررسی شدت کشمکش در خانواده‌های چند همسر و تک همسری می‌پردازند. در این پژوهش به مطالعه کشمکش و سطوح آن پرداخته می‌شود ولی علل گرایش به چندهمسری مطالعه نمی‌شود. در پژوهشی که توسط بیرشک و مجاهد صورت گرفته می‌توان این‌گونه نتیجه گرفت که سلامت روان زنان خانواده‌های چند همسر پایین‌تر از خانواده‌های تک همسر است. این پژوهش به طور کل می‌تواند نقض‌کننده ادعای حجازی در ازدواج در اسلام باشد که چندهمسری مردان را به نفع زنان می‌داند. رفیعی در پژوهش خود متقن بودن اصل تک همسری و استثنا بودن چند همسرگزینی را با دلایل جامعه‌شناختی و حقوقی ثابت می‌کند. این پژوهش به بررسی علت‌های گرایش به چندهمسری نمی‌پردازد. خمامی زاده نیز در پژوهش خود به شناسایی تعدد زوجات در کشورهای اسلامی پرداخته است که این تحقیق از جهاتی مشابه تحقیق به داغی است. در این پژوهش نیز این ۱ دیده قابل ملاحظه است که در کشورهای با یک آیین (اسلام) به دلیل وجود فرهنگ‌ها و سنت‌ها و عرف‌های متفاوت دارای قانون‌های متفاوتی درباره یک پدیده واحد هستند. پژوهش صفری و یزدان پناه به بررسی عوامل مرتبط با چندهمسری در استان کهکیلویه می‌پردازد. امّا این عوامل را دسته‌بندی نمی‌کند و به طور کلی شیوه سکونت، بعد خانوار، نسبت جنسی فرزندان و…را از عوامل موثر بر چندهمسری می‌داند. دورانت در کتاب خود تشویق برای افزایش جمعیت را علت چندهمسری در آیین زردشت می‌داند. دومین دلیل او برای چندهمسری در کشورهای آسیایی جمع کردن نیرو برای سپاه گیری و نیروی نظامی بود. مورداک نیز تحقیقاتش بیشتر نوعی تحقیقات مردم نگارانه است و به توصیف چندهمسری در جوامع می‌پردازد.
در سایر تحقیقات نیز که توسط سایر افراد صورت گرفته است به بررسی عواملی که می‌تواند در چندهمسری موثر باشد پرداخته شده است. همچنین در اکثر پژوهش‌های انجام‌شده در زمینه سرمایه‌های فرهنگی اکثریت قریب به اتفاق پژوهشگران به فقط از دیدگاه زنان به بررسی مسائل انجام‌شده پرداخته‌اند و دیدگاه مردان را مورد بررسی قرار نداده‌اند که این مسئله می‌تواند در جامعیت نداشتن پژوهش‌ها موثر واقع گردد.
همچنین برخی از نگارنده‌ها نیز به بررسی این مسئله پرداخته‌اند که خود پدیده چندهمسری چه تأثیری می‌تواند بر اعضای خانواده‌های چند همسر داشته باشد، اما همان طور که می‌دانیم هیچ یک از تحقیقات صورت گرفته تأثیر مسئله سرمایه‌های فرهنگی را بر نگرش افراد نسبت به تعدد زوجات را مدنظر قرار نداده‌اند، بنابراین ما با کمک سایر پژوهش‌ها در اینجا می‌خواهیم این مسئله را بسط دهیم تا ببینیم که آیا سرمایه‌های فرهنگی می‌تواند نگرش افراد را نسبت به مسئله تعدد زوجات تحت تأثیر قرار دهد یا خیر؟

۲-۲ مبانی نظری

«تئوری (نظریه) در لغت به معنای «اندیشیدن و تحقیق» آمده که از «تئوریای» یونان گرفته شده است» (توسلی۲۴،۱۳۷۹). نظریه به عنوان یک مقوله معنا بخش ضروری کاربرد علمی و در نتیجه ضرورت دارد نظریه جامعه‌شناسی رابطه صریح و روشنی با عمل اجتماعی داشته باشد. «بدین ترتیب نظریه اجتماعی امری ضروری است که نمی‌توان از آن غفلت کرد» (همان،۲۷).
«درباره کاربرد تئوری در تحقیق تاکنون کم صحبت نشده است؛ چون هیچ تحقیقی در حوزه علم نمی‌تواند بی‌نیاز از تئوری باشد. این الزام برای تحقیقات علمی با توجه به این امر که منطق غالب در علم، منطق قیاس است از ویژگی‌های واقعی علم است. بنابراین، تحقیقی که در آن، سهم تئوری در لحاظ نگردد، کمکی به پیشرفت علم نمی‌کند» (پوپر۷۷،۱۳۷۹).
«در واقع چارچوب نظری دو کارکرد دارد:۱- اجازه نمی‌دهد پرسش آغازی را از نو فرمول‌بندی یا به صورت دقیق‌تر بیان کرد. ۲- به عنوان مثال شالوده برای فرضیه‌هایی به کار می‌رود که به اعتبار آن‌ها محقق پاسخ منسجمی به این پرسش آغازی خواهد داد» (کیوی و دیگران۸۸،۱۳۷۰).

۲-۲-۱ دیدگاه‌های جامعه‌شناختی تعدد زوجات

۲-۲-۱-۱ دیدگاه کارکردگرایی

«کارکردگرایی به عنوان نظریه‌ای جا افتاده در جامعه‌شناسی قرن بیستم مشهور است و از نظر سوابق تاریخی تقریباً از اندیشه‌های تمامی بنیان‌گذاران متفکر اجتماعی مغرب زمین بهره گرفته است. بنیان‌گذار کارکردگرایی بر این واقعیت استوار است که کلیه سنن و مناسبات و نهادهای اجتماعی دوام و بقایشان به کار یا وظیفه‌ای بستگی دارد که در نظام یعنی کل بر عهده‌دارند» (توسلی۱۱،۱۳۸۰).
کارکردگرایی بینشی است در انسان‌شناسی و جامعه‌شناسی معاصر غرب که پدیده اجتماعی را با توجه به کارکرد و عمل آن‌ها مطالعه می‌کند و بدین وسیله سودمندی و وظیفه آن‌ها را نشان می‌دهد. این مکتب جامعه را در یک واحد کل تلقی می‌کند و وظیفه و نقش هر یک از اجزا با عناصر تشکیل دهنده کل را در بقاء یا ادامه حیات و انطباق آن با کل مورد مطالعه قرار می‌دهد و کارکردگرایی بر این اصل مبتنی است که جامعه با یک ارگانیسم زنده که عناصر مختلف آن همگی در تأمین حیات مجموعاً سهیم‌اند قابل مقایسه است.
«مجموع نقش‌های افراد، نهادها و گروه‌ها را تشکیل می‌دهند. کارکردگرایی به تعادل اجتماعی معتقد است و به لحظه معینی از وضع سازمان و کارکرد جامعه و نهادهای اجتماعی مانند خانواده و خویشاوندی و ازدواج توجه نشان می‌دهند و عامل زمان و دگرگونی‌های اجتماعی را نادیده می‌گیرند» (تقوی۲۰،۱۳۷۶).
«خانواده از دیدگاه کارکردگرایی پدیده و نهاد ویژه‌ای است که وجود آن همچون نهادها و پدیده‌های دیگر جامعه ضروری است (ضرورت کارکردی) در این مکتب اهمیت خاص مفهوم خانواده را باید در وظیفه متعادل کننده آن در اجتماع وسیع‌تر جستجو کرد (تعادل اجتماعی) خانواده فرد را به ساخت اجتماعی بزرگ‌تر ربط می‌دهد و اجتماع زمانی می‌تواند به حیات خود ادامه دهد که خواسته‌ها و نیازهای آن مانند نیاز به «جا مانده است» به تولید و توزیع غذا حمایت جوانان و پیران و ضعفا و زنان، پذیرش قانون اجتماعی کردن کودکان و… برآورده شود و انگیزه افرادش تأمین احتیاجات جامعه باشد» (همان،۲۱)
اصول موضوعه کارکردگرایی
«- وحدت کارکردی: که عبارت از یکپارچگی و هماهنگی همه عناصر سازنده نظام اجتماعی که اختلاف همیشگی را کنار می‌گذارند زیرا که حل آن‌ها ناممکن است.
- عمومیت کارکردی :یعنی نه فقط همه چیز در کل به خوبی کار می‌کند، بلکه عموم چیزها در داخل این کل کاری به عهده دارند، یعنی همه چیز در داخل نظام جامعه کارکردی است.
- ضرورت کارکردی:معنای این نیاز نظام به تمام کارکردهایی است که توسط عناصر متشکله آن انجام می‌شود و نمی‌توان از آن صرف نظر کرد چون هر کارکردی در رابطه با سایر کارکردها به حفظ وضع موجود کمک می‌کند» (توسلی۲۱،۱۳۸۰).

• تطبیق دیدگاه کارکردگرایی با چند همسری

کارکردهای پنهان و مناسب ازدواج از دیدگاه اسلام:
محبوبیت ازدواج نزد خداوند
ازدواج پیمانی مقدس است
ازدواج فضیلت بخش عبادت‌ها و اعمال
ازدواج مایه برکت و موجب خیر
ازدواج سیره عمل انبیاء و اولیای دین

• کارکردهای آشکار و نامناسب تعدد زوجات

از نظر روحی: روابط زناشویی منجر به امور مادی (تماس‌های بدنی و حمایت‌های مالی) نیست. بلکه آنچه عمده و اساس امور معنوی (عشق، عاطفه، احساسات) می‌باشد و عشق هم تجربه بردار نیست و یکه شناس است و شریک نمی‌پذیرد ولی با تعدد زوجات از نظر روحی و عاطفی و احساسی زن اول دچار کمبود عاطفی از طرف شوهر می‌شود.
از نظر تربیتی: برای زن دشمنی بالاتر از «هوو» وجود ندارد. چند همسری زنان را به قیام و اقدام علیه یکدیگر و احیاناً علیه شوهر وا می‌دارد. محیط خانواده را که باید محیط صفا و صمیمیت باشد، به میدان جنگ و کانون انتقام و کینه تبدیل می‌کند. این دشمنی از مادر به فرزندان نیز سرایت می‌کند و محیط خانواده را که باید الهام بخش مهربانی به کودکان باشد، درس آموز نفاق می‌گردد.

شکل ۳-۳: نمایی از اتاق رشد

شکل ۳-۴) الف: نمایی از کشت اولیه­ قلمه­های تک جوانه ب: نمایی از مواد مورد استفاده در محیط کشت
فصل چهارم
نتایج
۴-۱- نتایج آزمایش­ها:
در کلیه آزمایش­های مربوط به بررسی تاثیر یک به یک هورمون­ها در هر دو مرحله­ گیاهچه و ریزغده­زایی، با بهره گرفتن از آزمون­های شاپیرو-ویلک نرمال بودن داده ­ها بررسی گردید. تجزیه واریانس داده ­ها در این مرحله بر اساس آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با دو فاکتور صورت گرفت. تجزیه واریانس نتایج حاصل مربوط به مراحل تاثیر متقابل با بهره گرفتن از روش رویه پاسخ طرح Box-Behnken در نرم افزار Design Expert 8.0.7.1 انجام گرفت.
۴-۱-۱- آزمایش ۱: تعیین بهترین پروتکل ضدعفونی سطحی مواد گیاهی:
برای کشت ریزنمونه­ گره­ای باید قبل از کشت، مواد گیاهی ضدعفونی شوند. این ضدعفونی باید حداقل آلودگی و آسیب و حداکثر زنده ماندن ریزنمونه­ها را به دنبال داشته باشد. برای دستیابی به بهترین پروتکل ضدعفونی سطحی مواد گیاهی تجزیه واریانس بر روی اندازه­ های حاصل از دو صفت آلودگی و زنده­مانی ریزنمونه­ها انجام گرفت. آماره­ های حاصل از تجزیه واریانس نتایج نشان داد که اختلاف بین ترکیبات تیماری مربوط به دو صفت آلودگی و زنده­مانی در سطح احتمال یک درصد معنی دار است (جدول ۴-۱).

برای پی بردن به این اختلاف­ها از روش مقایسه همه جفت میانگین­ها بین ترکیبات تیماری از آزمون پارامتری دانکن^[۱۴۷] استفاده گردید (جدول ۴-۲). نتایج این آزمون برای صفت زنده­مانی ریزنمونه­ها نشان داد چهار ترکیب تیماری (هر چهار رقم در تیمار اول) با میانگین ۷۶۶۷/۰ بیشترین زنده­مانی و چهار ترکیب تیماری (هر چهار رقم در تیمار چهارم) با میانگین ۲۳۳۳/۰ کمترین زنده مانی را به خود اختصاص دادند. هم­چنین بر اساس نتایج حاصل برای صفت آلودگی، چهار ترکیب تیماری (هر سه رقم در تیمار اول) با میانگین ۸۳۳۳/۰ بیشترین آلودگی و چهار ترکیب تیماری (هر سه رقم در تیمار چهارم) با میانگین ۲۳۳۳/۰ کمترین آلودگی را به خود اختصاص دادند.
جدول ۴-۱- نتایج تجزیه واریانس صفات زنده­مانی و میزان آلودگی ریزنمونه­ها در آزمایش تعیین بهترین پروتکل ضدعفونی

^**، ^* و ^ns به ترتیب بیانگر معنی­دار بودن در سطح ۱%، ۵% و غیر معنی­دار بودن می­باشند.
جدول ۴-۲- نتایج مقایسه میانگین آزمایش بهترین پروتکل ضدعفونی با آزمون دانکن