۲- آزمون واقعیت

ارزیابی و مطابقت میان آنچه به صورت عینی و ذهنی تجربه می شود

۳-انعطاف پذیری

تنظیم تفکر و رفتار هنگام تغییر موقعیت و شرایط

ادامه جدول ( ۲-۶ ) مدل ترکیبی هوش هیجانی بار-آن

ه-هوش هیجانی خلق عمومی

۱-خوش بینی

احساس رضایت از زندگی خویشتن ، شاد کردن خود و دیگران

۲-نشاط

نگاه به جنبه های روشن زندگی و حفظ نگرش مثبت حتی در مواجهه با ناملایمات

الف-هوش هیجانی درون فردی^[۱۲۲] : این طبقه از هوش هیجانی ، مؤلفه های آگاهی هیجانی ، حرمت نفس ، قاطعیت ، خودشکوفایی و استقلال را در بر می گیرد(حسینی،۱۳۸۳،ص۳۳ ) .
۱)خودآگاهی هیجانی^[۱۲۳] : میزان آگاهی فرد از احساسات را مورد بررسی قرار می دهد و شامل پی بردن با این نکته که فرد چه احساسی دارد و چرا این احساس در وی شکل گرفته است .
۲)قاطعیت^[۱۲۴] ( جرأت مندی ) : توانایی بیان احساسات ، عقاید ، افکار و باورهای خود و دفاع از حقوق خود به شیوه ای مطلوب ، که از خود دارای سه بعد است : توانایی بیان احساسات ( ابراز خشم ، صمیمیت ، احساسات جنسی ) ، توانایی بیان عقاید ( بیان عقاید مخالف و اتخاذ موضع مشخص حتی با از دست دادن امتیاز ) ، توانایی ایستادگی در برابر حقوق خود ( اجازه ندادن به دیگران جهت اذیت کردن فرد و دادن امتیاز ، عدم کم رویی و خجالتی بودن )
۳)حرمت نفس^[۱۲۵] : توانایی احترام به خود و پذیرش خود به عنوان فردی که اساساً خوب است ، شخص صاحب حرمت نفس ، احساس عدم کفایت و حقارت نمی کند . او جنبه های مثبت و منفی ، همچنین محدودیت ها و قابلیت های خود را می پذیرد .
۴)خودشکوفایی^[۱۲۶] : توانایی شناخت توانمندی های بالقوه ، تلاش برای شکوفا کردن آن ها ، کسب حداکثر رشد توانایی ها ، قابلیت ها و استعدادها ، تلاش برای داشتن بهترین عملکرد و بهتر کردن همیشگی خود .

۵)استقلال^[۱۲۷] : توانایی خود کنترلی در تفکر و عمل ، عدم وابستگی عاطفی ، قابلیت اتکاء در تصمیم گیری ها و برنامه های مهم ، توانایی رفتار خود مختار در مقابل نیاز به حمایت و حفاظت ، پرهیز از دیگران برای برآوردن نیازهای عاطفی خود .
ب-هوش هیجانی بین فردی^[۱۲۸] : این بعد نیز مؤلفه های همدلی ، مسئولیت پذیری و روابط بین فردی را شامل می شود (حسینی،۱۳۸۳،ص۳۳ ):
۱)همدلی^[۱۲۹] : توانایی شناخت هیجانات و عواطف دیگران ، به عبارت دیگر همدلی یعنی ایجاد حس مشترک با یکدیگر ، یعنی همان احساسی که دیگری به آن دست یافته است را داشته باشیم ، افراد همدل به دیگران توجه دارند و به نگرانی و علایق آن ها توجه نشان می دهند .
۲)مسئولیت پذیری^[۱۳۰] : ( مسئولیت اجتماعی ) : نشان دادن خود به عنوان عنصری سازنده ، مشارکت کننده ، دارای حس همکاری در گروه خویش و دارای وجدان اجتماعی .
۳)روابط بین فردی^[۱۳۱] : توانایی برقراری و حفظ ارتباطات متقابل ، توانایی صمیمیت ، با محبت و انتقال دوستی به شخص دیگر است .
ج-هوش هیجانی مقابله با فشار^[۱۳۲] : این بخش از هوش هیجانی ، مؤلفه های تحمل فشار و کنترل تکانه را شامل می شود(حسینی،۱۳۸۳،ص۳۴ ) :
۱)تحمل استرس^[۱۳۳] : به توانایی مقاومت در برابر رویدادها و موقعیت های فشارزا و پشت سر گذاشتن موقعیت های مشکل زا بدون از پای درآمدن گفته می شود . افراد با تحمل استرس بالا ، کمتر دچار ناامیدی می شوند و بحران ها و مشکلات را بهتر می گذرانند .
۲)کنترل تکانه^[۱۳۴] : به توانایی به تأخیر انداختن تکانه ، پذیرش تکانه های پرخاشگرانه ، خوددار بودن و کنترل خشم می گویند . اثرات نداشتن این مهارت ، شامل فقدان خودکنترلی ، رفتارهای کند و غیر قابل پیش بینی و آزارگری است .
د-هوش هیجانی سازگاری^[۱۳۵] : بعد سازگاری هم دربرگیرنده ی مؤلفه های واقعیت آزمایی ، انعطاف پذیری و حل مسأله است(حسینی،۱۳۸۳،ص۳۴ ) :
۱)حل مسأله^[۱۳۶] : توانایی شناسایی و تعریف مشکلات ، داشتن کفایت و انگیزه برای مقابله موثر با آن ، تعیین راه حل های مختلف مسأله ، تصمیم گیری و انجام یکی از راه حل های ممکن .
۲)آزمون واقعیت^[۱۳۷] : سنجش میزان انطباق بین آنچه فرد تجربه کرده و آنچه واقعاً وجود دارد ، تلاش برای فهم امور به طور صحیح و تجربه ی رویدادها آن گونه که واقعاً هستند بدون خیال پردازی .
۳)انعطاف پذیری^[۱۳۸] : توانایی منطبق ساختن عواطف ، افکار ، رفتار ، موقعیت ها و شرایط دائماً در حال تغییر . افراد انعطاف پذیر ، افرادی فعال ، زرنگ ، قادر به واکنش بدون تعصب به تغییر هستند و نسبت به ایده ها، جهت گیری ها و … صبور و گشاده رو هستند .
ه-هوش هیجانی خلق کلی^[۱۳۹] : و نهایتاً هوش هیجانی خلق کلی ، شامل مؤلفه های خوش بینی و شادکامی است (حسینی،۱۳۸۳،ص۳۴ ) .
۱)خوش بینی : توانایی نگاه کردن به نیمه روشن تر زندگی ، امید به زندگی و داشتن رویکرد مثبت به زندگی روزمره .
۲)نشاط : لذت بردن از خود و دیگران ، شاد بودن ، رضایت از خود و لذت بردن از زندگی ، داشتن احساس خوب در محیط کار و اوقات فراغت (حسینی،۱۳۸۳،ص۳۴ ) .
۲-۲-۸ مدل هوش هیجانی دولویکس و هیگس^[۱۴۰]
دولویکس و هیگس در سال ۱۹۹۹ بر اساس تحقیقات تجربی خود عناصر محوری مشترکی را در ساختار کلی هوش هیجانی شناسایی کرده اند که عبارتند از :
۱)خودآگاهی : آگاهی از احساسات شخصی خود و توانایی تشخیص مدیریت آن ها .
۲)انعطاف هیجانی : توانایی خوب عمل کردن و سازگاری در موقعیت های مختلف .
۳)انگیزش : انرژی و انگیزه ای که برای دستیابی به نتایج و هدف های کوتاه مدت ، بلند مدت وجو دارد .

- ای حضرت شفق
ایران پرست واقعی اندر عذاب و رنج ایران فروش در طرب ای حضرت شفق
امروزه دم زعرض و زناموس میزنند قومی خبیث و زن جلب ای حضرت شفق
رفت آبروی نادر و سیروس و اردشیر پامال شد حسب نسب ای حضرت شفق (عارف قزوینی، ۱۳۸۱، صص ۲۳۱- ۲۳۲)
در این شعر شاعر ضمن آنکه بر افرادی دون که مملکت ایران را به تاراج دادهاند و خود را در خود فروخته اجانب کردهاند میتازد از عشق خود به وطن سخن میگوید وی بر این عقیده است که افراد مذموم و زشت کردار به جای خوبان نشستهاند و مملکت در هرج و مرج و آشوب است شاعر با آوردن نام قهرمانان ایران (نادر، سیروس، اردشیر) عزت قدیم را یادآور میشود و با قامتی خمیده از این مشکلات که جمعی سر سپرده به وجود آوردهاند غمگین است در این بین با وجود آنکه در بیشتر اشعار او زن پرستیدنی و ستایش شدنی است برای تحقیر این شخصیتها آنها را با فحشها و ناسزاهایی که بر زنانش روا میدارد سرزنش میکند.

- پاسخ به معاندان
نویسنده را بایدی چار چیز دل و دست و افکار و وجدان تمیز
گرت ننگ و رسوایی و عار نیست به گمنام بودنت اصرار چیست؟
در آ از پس پرده استتار نه مردی تو هم؟ سر به مردی بر آر
زنان را هم از پرده نک رم بود چه مردی بود کز زنی کم بود؟
به رو بنده و پیچه و روی زشت نباید به دلخواه چیزی نوشت
مرا مادر پاک، زایید پاک یقین دان به پاکی روم سوی خاک
همه مهر این مادر پیر گیج بود صرف در راه اولاد بیج
بود قرنها مام ایران عقیم ز پروردن چون منی، ای ندیم (عارف قزوینی، ۱۳۸۱، صص ۲۳۳- ۲۴۸)
شاعر ضمن سرزنش معاندان و کسانی که خود باعث آشفتگی شدهاند و اینک قلم به دست گرفته و از شاعران و نویسندگان مدافع وطن (عشقی) حمایت میکنند میگوید و از آنان میخواهد سخنانشان باید بر اساس جوانمردی و دیانت باشد پس قلم باید در راه حقیقت و راستی به حرکت بیاید و کسانی که خود را به واسطه رسوایی و بدنامی مخفی میدارند سرزنش میکند و آنان را چون زنانی میداند که پس پرده حجاب خود را مخفی میدارند و شاید با آوردن این که چه مردی کم از زن بود نگاه مرد سالارانه که به کلی از ذهن او زدوده نشده است را به تصویر میکشد و معتقد است با تجدد و نوآوری بانوان و آمدن به جامعه آنچه خواسته دارند به اجابت میرسد و شاید اشاره به این مطلب داشته باشد که بانوان از ترس چاپ نشدن سخنان، نام خود را ذکر نمیکردند شاعر عقیده دارد سخنی که بر اساس وجدان است نباید نویسندهاش مخفی بماند و معتقد است اصل و نسب در روح هر فرد و افکارش اثر میگذارد او خود را زادهی مادری پاک میداند که اشعار وطن و آزادی او سرمشق دیگران شده است. این شاعر عاشق وطن از شدت درماندگی دلدار پریشان و بی مهر خود را نفرین میکند و دشنام میدهد (نفرین بر کشور غم آور).
- کوی یار
بهتر زکوی یار، دل اندر نظر نداشت یا چون من فلک زده جای دگر نداشت
دردش به تخم چشم جوانان بد، که فارس چون «زنددخت» دختر نیکو سیر نداشت (عارف قزوینی، ۱۳۸۱، صص ۲۵۱- ۲۵۲)
شاعر ضمن اینکه خود را عاشق وطن قلمداد میکند از اوضاع نابسامان کشور و عاملان خیانتکار آن به زشتی یاد میکند و به آنها نفرین میکند در اینجا زن به صورت عمومی و به صورت خصوصی (زند دخت سردبیر مجله دختران ایران) مورد ستایش قرار میگیرد این زن به قول شاعر پاک و نیکو روش است شاعر در این شعر به زن به عنوان انسانی بزرگوار مینگرد که دیگران را تحت تأثیر قرار میدهد.
- خوشا شیراز و …
خوشا شیراز و عهد باستانش درخشان دوره دور کیانش
درود پاک نیکان بر روان نکو کیخسرو گیتی ستانش
زدل تبریک باید گفت و تقدیس نمود از جان، به نامه بانوانش
چو این اوراق پاک از زنددخت است اوستا سا بخواهم جاودانش (عارف قزوینی، ۱۳۸۱، صص ۲۵۵- ۲۵۶)
در این شعر شاعر ضمن یادآوری شکوه و عظمت ایران قدیم به دفاع از بانوان سخن پرور و ادیب میپردازد از دید او این بانوان هستند که میتواند اثرشان چون اوستا باقی و جاوید بماند قلمی که مروارید و جواهر میافشاند. او دوست دارد زنان را تشویق کند تا عزت آریایی خود را حفظ کنند و نگاه تجدد گرایانه شاعر به زن در شعر کاملاً مشهود است. چون در دوره مشروطه این عقیده که زن با اختیار و آزادی عمل میتواند جامعه را متحول کند بسیار مورد توجه قرار گرفته است.
- ای زن نادان دهاتی
بیچاره و حیران شدهام کاین همه هستی بیچاره چرا، ای زن نادان دهاتی؟
هر روزه دو صد بار کنی با عمل خویش مبهوت مرا، ای زن نادان دهاتی
هر چند خری، لیک تو زین آدمیانی بهتر به خدا؟ ای زن نادان دهاتی (عارف قزوینی، ۱۳۸۱، صص ۲۵۶- ۲۵۷)
در این شعر با اینکه زن را با نادانیاش تحقیر میکند ولی از بسیاری آدمیان او را برتر میداند چون این زن را به دور از حیله و نیرنگ میداند و خود را دوستدار چنین زنی تصور میکند و به نوعی او را میستاید.
- تیمور تاش نامه
چنین گفت رندی به تیمور تاش خیانت اگر کردی ایمن مباش
به مادر کسی جان فدا ساخته ست که از خون او پرورش یافته ست
به مام وطن، هر که مانوس نیست زنا زاده در بند ناموس نیست (عارف قزوینی، ۱۳۸۱، صص ۲۶۲- ۲۶۶)
در این شعر شاعر ضمن تشویق و تهییج سردمداران به میهن پرستی و امانت داری و سرزنش خیانتکاران بر وضع نابسامان جامعه افسوس میخورد در اینجا شاعر وطن را به مادر مانند کرده است و وطن پرستان را به فرزندانی که چون از او حمایت میکنند در راه او فدا میشوند در شعر مقام زن و مادر بسیار ستایش شده است چون همانگونه که باید خود را در راه وطن فدا کنیم باید به مادر هم به عنوان یک زن احترام بگذاریم و هر کس که به وطن خیانت میکند از دید شاعر شایسته بدترین ناسزاست عاقبت وطن پرستی جان دادن است در واقع عارف آزادهای است که عشق ناکامش را به شور بی فرجام وطن پیشکش میکند. او دوست دارد از زنان حمایت کند و به کسانی که از وطن و ناموس دفاع نمیکنند ناسزا میگوید.
- جهل و فقر
شهی بد سرشت و سیاه اندرون امیری تبهکار و خونریز و دون
که جمعی بیابانی هم وطن تمامی چه کودک، چه مرد و چه زن
به قتل آورند و زپای افکنند سپس زین جنایت تفاخر کنند (عارف قزوینی، ۱۳۸۱، صص ۲۶۸- ۲۶۹)
شاعر ضمن سرزنش کسانی که بر ویرانهها قصر میسازنند کشتن مردم بیگناه را نهایت پستی میداند زن در این شعر همپای مردان است جزئی تأثیرگذار در خانواده که اگر در سطح پایین جامعه هم باشد سزاوار نیست از بین برود.
- تاریخ قزوین
زتاریخ قزوین، بسی داستان شنیدم من از دوره باستان
زمأمور و فراش و قداره بند بود مرد و زن در عذاب و گزند
فراری چو من خلق ازینجا روند نرفتند امروز فردا روند (عارف قزوینی، ۱۳۸۱، صص ۲۷۰- ۲۷۱)
در این شعر ضمن بیان تاریخ ایران و اوج قدرت و اقتدار قزوین در آن زمان که پایتخت بود و تنزل قدرت با نقل پایتخت به اصفهان از ظلم و بیداد حاکمان سخن میگوید شاعر معتقد است وقتی ظلم در جامعه رواج یابد زنان و مردان همسنگ و برابر با هم مورد ستم قرار میگیرند پس شاعر زن را نیمی از جامعه میداند که در همه جا میتواند هم دوش با مرد در فعالیتها و پیشبرد جامعه کمک کند.

نسبت پرداخت صفر

چشم‌انداز آتی رشد

بسیار بالا

ضریب P/E

بسیار بالا

سودآوری فعلی،EPS

عادی یا منفی

قیمت سهام

به‌سرعت در حال رشد اما بسیار متغیر

منبع: (کرمی و عمرانی، ۱۳۸۹، ۵۳)
در مرحله رشد اندازه شرکت بیش‌ازاندازه شرکت‌های در مرحله ظهور بوده، میزان فروش و درآمدها نیز نسبت به مرحله ظهور بیشتر است. منابع مالی نیز بیشتر در دارایی‌های مولد سرمایه‌گذاری شده، شرکت از انعطاف‌پذیری بیشتری در شاخص‌های نقدینگی برخوردار است. نسبت سود تقسیمی در این طیف از شرکت‌ها معمولاً بین ۱۰% و ۵۰% در نوسان است. نرخ بازده داخلی نیز در اغلب موارد بر نرخ هزینه تأمین مالی فزونی دارد؛ به عبارتی رابطه (IRR>K) برقرار است.
ریسک تجاری اگرچه از مرحله شروع به بعد کاهش می‌یابد اما هنوز در دوره رشد بالاست؛ بنابراین منبع مناسب تأمین مالی باید طراحی شود تا ریسک مالی را پایین نگه دارد و این موضوع به این معناست که استفاده از سرمایه سهامداران باید ادامه یابد. بااین‌حال جنبه مهم مدیریت گذر از مرحله شروع به مرحله رشد این است که سرمایه‌گذار مخاطره پذیر اولیه خواهان سود سرمایه‌ای هستند تا این سودها را در کسب‌وکارهای جدید در حال شروع سرمایه‌گذاری کنند.

این موضوع به این مفهوم است که سرمایه‌گذاران جدید باید شناسایی شوند تا با سرمایه‌گذاران مخاطره پذیر اولیه جایگزین شوند تا وجوه موردنیاز برای این مرحله با رشد بالا را تأمین کنند. جذاب‌ترین منبع تأمین چنین وجوهی عرضه عمومی شرکت می‌باشد. در این مرحله حجم بالای فروش همراه با حاشیه سود معقولانه باید به دست آید و این وضعیت جریانات نقدی بهتری را در مقایسه با مرحله شروع ایجاد خواهد کرد. بااین‌حال شرکت باید به مقدار زیادی در توسعه کلی بازار و توسعه سهم بازار سرمایه‌گذاری کند همچنان که باید برای هم‌سطح نگه‌داشتن خود با افزایش فعالیت‌های عملیاتی نیز نیازمند سرمایه‌گذاری است. در نتیجه وجوه نقد تولیدشده توسط کسب‌وکار برای نیازهای سرمایه‌گذاری مجدد هزینه خواهد شد و در نتیجه نسبت سود تقسیمی پایین نگه‌داشته خواهد شد. این موضوع نباید مشکلی برای سرمایه‌گذاران جدید به وجود آورد زیرا آن‌ها در ابتدا با چشم‌انداز رشد زیاد در آینده جذب می‌شوند. این دورنمای رشد در یک نسبت P/E بالا منعکس خواهد شد که به هنگام محاسبه قیمت جاری سهام در EPS پایین شرکت ضرب خواهد شد.
ازآنجایی‌که بازده سود نقدی خیلی کم است قسمت عمده بازده مورد انتظار سرمایه‌گذاران باید از سودهای سرمایه‌ای ایجاد شود، با افزایش قیمت سهام این موضوع به این معناست که شرکت باید رشد قابل‌ملاحظه‌ای در سود هر سهم در طی این مرحله رشد داشته باشد؛ این هدف با کسب سهم بالایی از بازار رو به رشد به دست می‌آید. استراتژی‌های مالی این مرحله به شرح جدول زیر می‌باشد:

جدول ۲-۲ : پارامترها و استراتژی مالی در مرحله رشد

ریسک تجاری

بالا

ریسک مالی

در این حوزه انتظارات فرد از خودش و محیط را در مورد امکان جدا شدن، مستقل شدن، بقا و عملکرد موفقیت آمیز دربرمی گیرد. افراط و تفریط در حمایت از کودک منجر به بروز مشکلاتی در حوزه خودگردانی می شود. والدین این گروه از بیماران اغلب به اعتماد به نفس کودک خود لطمه می زنند و در تقویت عملکرد ماهرانه او در خارج از خانه موفق نیستند. در نتیجه این بیماران نمی توانند هویت مستقلی در مورد خودشان بدست بیاورند و نمی توانند زندگیشان را بدون دریافت کمک های بی شائبه دیگران اداره کنند. نمی توانند برای خودشان اهداف مشخصی درنظر بگیرند و در مهارت های مورد نیاز تبحر پیدا کنند لذا از نظر کارایی و کفایت در دوران بزرگسالی، مثل یک کودک کم سن و سال عمل می کنند.

خودگردانی یعنی توانایی فرد برای جدا شدن از خانواده و عملکرد مستقل. این توانایی در مقایسه با افراد هم سن و سال سنجیده می شود. خانواده های اصلی آن ها معمولاً وابستگی / بی کفایتی، آسیب پذیری نسبت به ضرر یا بیماری، خود تحول نیافته/ گرفتار، شکست هستند.
بیمارانی که طرح واره وابستگی/ بی کفایتی^[۶۱] دارند، این بیماران احساس می کنند بدون کمک جدی دیگران نمی توانند از عهده مسولیت های روزمره شان برآیند(مثل حل مشکلات روزانه، تصمیم گیری صحیح) این طرحواره اغلب خودش را به شکل منفعل بودن و درماندگی افراطی نشان می دهد.
بیمارانی که طرح واره آسیب پذیری نسبت به ضرر یا بیماری دارند، ترس افراطی از وقوع فاجعه ای نزدیک دارند و شدیدا می ترسند نتوانند با آن مقابله کنند. معمولاً این افراد از چنین فجایعی می ترسند:
حوادث پزشکی(مانند بروز حملات قلبی،ابتلا به بیماری ایدز).
وقایع هیجانی(مانند دیوانه شدن، از دست دادن کنترل).
حوادث محیطی(مانند وقوع تصادف،جنایت،بلایای طبیعی).
بیمارانی که طرح واره خود تحول یافته / گرفتار^[۶۲] دارند، اغلب در خصوص ارتباطشان با یکی یا چند نفر از افراد مهم زندگیشان(اغلب والدین)، بیش از حد اشتغال ذهنی دارند و به همین دلیل، فردیت و رشد اجتماعی بیماران به آن ها وابسته است. غالباً فردی که دچار طرح واره گرفتاری است بدون حمایت دیگری قادر به ادامه زندگی نیست و نمی تواند شاد زندگی کند. بیمارانی که طرح واره شکست دارند، معتقدند بدون شکست در دستیابی به حد معمول پیشرفت شکست خواهند خورد ودر مقایسه با همسن و سالانشان، بسیار بی کفایت اند. افرادی که این طرح واره را دارند اغلب خودشان را کم هوش، بی استعداد یا ناموفق می دانند.
حوزۀ سوم: محدودیت های مختل^[۶۳]
طرح واره های این حوزه نمایانگر نقص در مسولیت ها و محدودیت های فردی برای خود از قبیل
مسولیت پذیری نسبت به دیگران یا جهت گیری نسبت به اهداف بلند مدت زندگی می باشد. بیماران این طرح واره ها اغلب، خودخواه، لوس، بی مسولیت یا خودشیفته به نظر می رسند، و معمولا ًدر خانواده های خیلی سهل انگار و بیش از حد مهربان بوده اند. این طرح واره منجر به مشکلات روابط با رعایت حقوق دیگران و همکاران با دیگران، تعهد یا هدف گزینی و رسیدن به اهداف واقع بینانه می شود.
بیمارانی که طرح واره هایشان در این حوزه قرار دارد، محدودیت های درونی آن ها در خصوص احترام متقابل و خویشتن داری به اندازۀ کافی رشد نکرده است. آن ها ممکن است در خصوص احترام به حقوق دیگران، همکاری کردن، متعهد بودن یا دستیابی به اهداف بلند مدت مشکل داشته باشند. خانواده های اصلی آن ها معمولاً استحقاق/ بزرگ منشی، خویشتن داری/ خودانظباطی ناکافی هستند.
بیمارانی که استحقاق/ بزرگ منشی^[۶۴] دارند خودشان را یک سر و گردن بالاتر از دیگران می دانند و در نتیجه حقوق و امتیازات خاصی برای خودشان قایلند. این بیماران، خود را نسبت به رعایت احترام متقابل که پایه و اساس تعاملات اجتماعی سالم است، موظف نمی دانند. این بیماران اغلب بیش از حد پرتوقع و سلطه گرند و در روابط اجتماعی با مشکلات دیگران همدلی نمی کنند.
بیمارانی که خویشتن داری/ خودانظباطی ناکافی^[۶۵] دارند، نمی توانند برای دستیابی به اهدافشان، خویشن داری نشان دهند و ناکامی را به قدر کافی تحمل کنند. از سوی دیگر نمی توانند ابراز هیجان ها و تکانه هایشان را کنترل کنند. در شکل های خفیف تر این طرح واره، بیمارن بر اجتناب از ناراحتی خیلی تأکید می کنند، به عنوان مثال سعی می کنند در روابط بین فردی، تعارضی ایجاد نکنند و از پذیرفتن مسئولیت های بیشتر طفره می روند.
حوزۀ چهارم: دیگر جهت مندی^[۶۶]
نمایانگر تمرکز بیش از حد فرد بر تمایلات و احساسات دیگران و در مقابل نادیده گرفتن نیازهای خود به منظور دریافت عشق و پذیرش، تداوم ارتباط با دیگران یا اجتناب از انتقام و تلافی جویی صورت می گیرد.
بیمارانی که طرح واره هایشان در این حوزه قرار دارد، به جای رسیدگی به نیازهای خود به دنبال ارضای نیازهای دیگران هستند. آن ها کارها را برای دستیابی به تأیید، تداوم رابطۀ هیجانی یا اجتناب از انتقام انجام می دهند. خانواده های اصلی آن ها معمولاً اطاعت، ایثار، پذیرش جویی/ جلب توجّه هستند.
بیمارانی که طرح واره اطاعت^[۶۷] دارند، کنترل خود را به دست دیگران می سپارند و در برابر آن ها تسلیم می شوند، زیرا احساس می کنند که مجبورند این کار را انجام دهند.کارکرد طرح واره اطاعت معمولاً اجتناب از خشم، انتقام یا رهاشدگی است(خسروی و همکاران،۱۳۷۸).
بیمارانی که طرح واره ایثار^[۶۸] دارند، نیازهای دیگران را با میل خود و حتی به قیمت از دست دادن رضایت مندی شخصی ارضاء می کنند. آن ها این کار را برای کاهش رنج و گرفتاری دیگران، دوری از گناه، دست یابی به احساس ارزشمندی و تداوم رابطه هیجانی با افراد نیازمند انجام می دهند.
بیمارانی که طرح واره پذیرش جویی/ جلب توجّه^[۶۹] دارند، دست یابی به تأیید یا توجه به دیگران را سرلوحه زندگی خود قرار می دهند، احساس ارزش مندی آن ها بیشتر به واکنش دیگران بستگی دارد تا به واکنش های خودشان(یانگ،کلوسکو و ویشار؛ ترجمه حمیدپورو اندوز،۱۳۸۹).
حوزۀپنجم: گوش به زنگی بیش از حد و بازداری^[۷۰]
افرادی که طرح واره های مربوط به این حیطه را دارند بیش از حد و به شیوه کاملاً افراطی وا پس زنی احساسات درونی و تکانه های خودانگیخته تأکید دارند. و انتظارات و قوانین درونی شده آن ها در خصوص عملکرد و رفتار اخلاقی چنان سخت گیرانه است که مانع برقراری روابط صمیمانه، خوشحالی و آرامش فرد می شود. این بیمارن معمولاً در احساس بدبینی، نگرانی و ترس به سر می برند، به طوری که معتقدند اگر نتوانند در تمام لحظات زندگی خود هوشیار و مراقب باشند ممکن است زندگی شان از هم بپاشد. بیمارانی که طرح واره هایشان در این حوزه قرار دارد، احساسات و تکانه های خودانگیخته را واپس زنی می کنند. آن ها اغلب تلاش می کنند تا بتوانند طبق قواعد انعطاف ناپذیر و درونی شدۀ خود، عمل کنند؛ ولو به قیمت از دست دادن خوشحالی، ابراز عقیده، آرامش خاطر، روابط صمیمی یا سلامتی. خانوادۀ اصلی آن ها معمولاً منفی گرایی/ بدبینی، بازداری هیجانی، سرسختانه/ عیب جویی افراطی، تنبیه هستند.
بیمارانی که طرح واره های منفی گرایی/ بدبینی^[۷۱] دارند، به جنبه های منفی زندگی (مثل درد، مرگ، فقدان، ناامیدی و خیانت) خیلی توجه می کنند، درحالیکه جنبه های مثبت را کم ارزش جلوه می دهند. وقتی طرح واره این بیماران فعال می شود، دست به پیش بینی های افراطی می زنند. این بیماران از اشتباه خیلی می ترسند و این نوع طرز فکر به نوبه خود منجر به گرفتاری های مالی و در مخمصه افتادن آن ها می شود.
بیمارانی که طرح واره بازداری هیجانی^[۷۲] دارند، رفتارها، احساسات و روابط بین فردی خودانگیخته شان را محدود می کنند. آن ها معمولاً این کار را برای جلوگیری از مورد انتقاد واقع شدن یا از دست دادن کنترل روی تکانه هایشان انجام می دهند. شایع ترین حوزه های بازداری عبارتند از:
۱) بازداری خشم، ۲) بازداری تکانه های مثبت(مثل شوخی، محبت، برانگیختگی مثبت و بازیگوشی) ۳) مشکل در بیان آسیب پذیری و ۴) تأکید بر عقلانیت و نادیده گرفتن هیجان ها، این بیماران اغلب افرادی کسالت آور، مقید، منزوی یا سرد و بی عاطفه به نظر می رسند.
بیمارانی که طرح واره معیارهای سرسختانه / عیب جویی افراطی^[۷۳] دارند معتقدند باید تلاش کنند تا به معیارهای بلند پروازانه خود دست یابند و این کار را به خاطر اجتناب از عدم تأیید یا خجالت زدگی انجام می دهند. این طرح واره معمولاً منجر به احساس فشار مداوم و عیب جویی افراطی از خود و دیگران می شود. این وضعیت در صورتی به عنوان یک طرح واره ناسازگار اولیه در نظر گرفته می شود که منجر به اختلال و سلامت، احساس ارزشمندی، روابط بین فردی یا لذت بردن از زندگی می شود. شکل های بروز این طرح واره عبارتند از:
بی نقص گرایی(مانند: نیاز به انجام دقیق کارها، توجه غیر عادی به جزئیات یا کم برآورده کردن کارایی) ۲) قواعد و بایدهای نعطاف ناپذیر در بسیاری از حوزه ها از جمله معیارهای اخلاقی، فرهنگی و مذهبی غیر واقع گرایانه ۳) اشتغال ذهنی با زمان و بازده کار.
- بیمارانی که طرح واره تنبیه دارند، بر این باورند که افراد باید بخاطر اشتباهات خود سخت تنبیهشوند.
در چنین طرح واره ای، تمایل تنبیهی شدیدی وجود دارد، نسبت به کسانی که طبق معیارشانعمل
نمی کنند(حتی خود فرد). این بیماران معمولاً نمی توانند از اشتباهات دیگران چشم پوشی کنند
و آن ها را ببخشند زیرا نمی توانند موقعیت های مشکل زا، نقص ها و کمبودهای انسان را مد نظر قرار دهند و از پذیرش این موارد طفره می روند(یانگ،کلوسکو و ویشار؛ ترجمه حمیدپورو اندوز،۱۳۸۹).
بیولوژی طرح واره های ناسازگار اولیه:
پژوهش ها به این نکته اشاره دارند که تنها یک سیستم هیجانی در مغز وجود ندارد، بلکه چندین سیستم با هیجان های مختلفی وجود دارد که درگیر مکانیسم های حیاطی هستند، پاسخ به خطر، جستجوی غذا و رابطه جنسی، به نظر می رسد که هر یک از آن ها توسط شبکه مغزی منحصر به فردی واسطه مندی می شوند. مطالعات انجام شده بر روی بیولوژی مغز به نواحی خاصی اشاره می کند که توسط طرح واره های مبتنی برحوادث آسیب زای دوران کودکی مانند رهاشدگی یا بدرفتاری، برانگیخته می شوند. لودو^[۷۴](۱۹۶۶) در جمع بندی خود از پژوهش های انجام شده درباره بیولوژی حوادث آسیب زا می نویسد:
در حین بروز یک حادثه آسیب زا، خاطرات هوشیار توسط سیستمی ذخیره می شوند که با هیپوکامپ و نواحی قشر مغز مرتبط است و خاطرات ناهوشیار، توسط ساز و کارهای شرطی شدن ترس شکل می گیرند. که این سازو کارها از طریق سیستم آمیگدال عمل می کنند. این دو سیستم به طور موازی فعال می شوند و درباره تجربه آسیب زا، اطلاعات متفاوتی ذخیره می کنند. هریک از این دو سیستم می توانند به محض روبرو شدن به محرک هایی که در طول حادثه آسیب زا وجود داشته است، خاطرات خود را بازیابی کنند. نتایج سیستم بازیابی آمیگدال، به صورت آمادگی پاسخ های بدنی در مقابل خطر ظاهر می شوند و سیستم هیپوکامپ نیز خاطرات را به صورت هشیارانه به یاد می آورد. طبق نظر لودو، بین ساز و کارهای مغزی سهیم در ثبت، ذخیره و بازیابی خاطرات هیجانی یک حادثه آسیب زا و ساز و کارهای مرتبط با پردازش شناختواره ها و خاطرات هشیار همان حادثه، تفاوت وجود دارد. آمیگدال، خاطرات هیجانی را دخیره می کند، در حالیکه هیپوکامپ و قشر عالی مغز، خاطرات شناختی را نگهداری می کند. لدو معقتد است سیستم آمیگدال، ویژگی هایی دارد که آنرا از سیستم هیپوکامپ و قشر عالی مغز متمایز می کند. این ویژگی ها به شرح ذیل می باشد.
سیستم آمیگدال، ناهشیار است. واکنش های هیجانی می توانند بدون ثبت هشیارانه محرک اتفاق بیفتند. در این رابطه زاینس^[۷۵] (۱۹۸۴)سال ها مدعی بود، هیجان ها می توانند بدون شناختواره ها به وجود بیایند.
ویژگی دوم سیستم آمیگدال در سریع تر عمل نمودنش می باشد. در این حالت علایم خطر از طریق تالاموس، هم به آمیگدال می روند و هم به قشر مغز این علایم با سرعت بیشتری به آمیگدال می رسند. زمانی که آمیگدال پاسخ دهی به علامت خطر را آغاز می کند، قشر مغز هنوز مشغول شناسایی خطر است. زاینس(۱۹۸۴) معتقد بود که هیجان ها می توانند قبل از شناختواره ها به وجود بیایند.
ویژگی سوم آمیگدال، خودکار بودنش^[۷۶] است. زمان ارزیابی خطر توسط این سیستم، هیجان ها و پاسخ های بدنی به صورت خودکار ارتباط زیادی ندارد. ویژگی متمایز پردازش شناختی، انعطاف پذیری در پاسخ دهی است. زمانی که شناخت داریم، حق انتخاب نیز داریم.
ویژگی چهارم بر دوام و ماندگاری خاطرات هیجانی در سیستم آمیگدال اشاره می کند. لودو می گوید: خاطرات ناهشیار مربوط به ترس که از طریق آمیگدال ثبت می شوند، دائماً در مغز شعله ور می گردند. آن ها احتمالاً در تمام طول زندگی با ما هستند. این خاطرات نسبت به خاموشی مقاوم اند. حتی خاطراتی که به نظر می رسد خاموش شده اند، اغلب تحت شرایط فشارزا به طور خودانگیخته دوباره سرو کله آن ها پیدا می شود. خاموشی تنها با کنترل قشر مغز بر پاسخ های آمیگدال امکان پذیراست، نه از بین بودن خاطرات آمیگدال. به همین دلیل معتقدیم که احتمالاً طرحواره ها نمی توانند به طور کامل بهبود یابند.
پنجمین ویژگی سیستم آمیگدال این است که این سیستم از تفاوت ها شناخت دقیقی ندارند. سیستم آمیگدال به محض روبرو شدن با محرک های آسیب زا، در برانگیختن پاسخ های شرطی شده ترس دچار سوءگیری می شود. زمانی که یک خاطره هیجانی در آمیگدال ذخیره می شود، کوچکترین مواجه با محرک هایی که در طی حادثه آسیب زا وجود داشته اند، باعث بروز واکنش ترس می شود.
آخرین ویژگی سیستم آمیگدال این است که این سیستم از نظر تکاملی، مقدم بر قشر مغز است. وقتی که فرد با یک واقعه تهدیدکننده روبرو می شود، آمیگدال، پاسخ ترس را برمی نگیزد. این پاسخ در طول سالیان متمادی دست خوش تغییرات بسیاری شده است، ولی با پاسخ حیوانات وحتی سایر موجودات رده های پایین تر نردبان تکاملی، مشترک است. هیپوکامپ، بخشی از قسمت های قدیمی تر مغز از نظر تکاملی به شمار می رود که به قشر عالی مغز متصل است. قشر عالی مغز دربرگیرنده بخش هایی است که در طول تکامل انسان، رشد یافته است(یانگ،کلوسکو و ویشار؛ ترجمه حمیدپورو اندوز،۱۳۸۹).
۲-۷- عملکردهای طرح واره^[۷۷]:
دو عملکرد اصلی طرح واره ها عبارتند از تداوم طرح واره^[۷۸] و بهبود طرح واره^[۷۹]. هر فکر، احساس، رفتار و تجربۀ مرتبط با طرح واره را می توان تداوم بخش طرح واره ـ طرح واره را تثبیت و تقویت می کند ـ یا بهبود دهندۀ طرح واره ـ باعث ضعیف شدن آن می شود ـ در نظر گرفت.
۲-۸- تدوام طرح واره:
تدوام طرح واره به هر چیزی اشاره دارد که بیمار انجام می دهد (درونی یا رفتاری) تا وضعیت فعلی طرح واره را حفظ کند. تدوام طرح واره، تمام افکار، احساس ها ورفتارهایی را در برمی گیرد که به جای بهبود طرح واره، در نهایت باعث تقویت آن می شود به عبارتی تمام پیش گویی های خود - کامبخش فرد^[۸۰].
طرح واره ها توسط سه سازکاراولیه تدوام می یابند: تحریف های شناختی^[۸۱]، الگوهای زندگی خود ـ آسیب رسان ^[۸۲]و سبک های مقابله ای. فرد از طریق فرایند تحریف های شناختی، موقعیت ها را به گونه ای سوء تعبیر می کند که باعث تقویت طرح واره می شود. فرد از طریق تحریف، بر اطلاعات همخوان با طرحواره انگشت می گذارد و اطلاعاتی را که با طرح واره منافات دارند، نادیده می گیرد یا کم ارزش می شمرد. از نظر عاطفی، فرد ممکن است هیجان های مرتبط با یک طرح واره را بلوکه کند. وقتی که عاطفه بلوکه می شود، طرح واره به سطح آگاهی نمی رسد، لذا نمی توان در جهت تغییر یا بهبود آن، گام های مؤثری برداشت. از نظر رفتاری، فرد، درگیر الگوهای خود - آسیب رسان، انتخاب ناهشیارانه و ماندن در موقعیت ها و روابطی می شود که باعث برانگیختی و تدوام طرح واره می شوند و در عین حال از برقراری که روابطی منجر به بهبود طرحواره می شوند، اجتناب می کند.از لحاظ بین فردی، بیماران به گونه ای با افراد ارتباط برقرار می کنند که پاسخ های منفی آن ها را برمی انگیزند، لذا این کار منجر به تقویت طرح واره خودشان می شود.
۲-۹- بهبود طرح واره:
هدف نهایی طرح واره درمانی، بهبود طرحواره است. از آن جائی که طرح واره، مجموعه ای از خاطرات، هیجان ها، احساس های بدنی و شناختواره هاست، بهبود طرح واره به کاهش تمام این موارد مربوط می شود:
شدت خاطرات مرتبط با طرح واره، فعال شدن هیجانی طرح واره، نیرومندی احساس های بدنی و ناسازگاری شناختواره، بهبود طرح واره همچنین یک سری تغییرات رفتاری به دنبال خواهد داشت به طوری که بیماران یاد می گیرند سبک های مقابله سازگار را جانشین سبک های مقابله ناسازگار کنند. بنابراین، فرایند درمان در برگیرنده مداخلات شناختی، عاطفی و رفتاری است. همان طور که طرح واره بهبود می یابد، شدت و تعداد دفعات فعال شدن آن به طور قابل توجهی کاهش پیدا می کند. با این حال اگر طرح واره فعال شود، بیمار درماندگی کمتری تجربه می کند وخیلی سریع به حالت عادی باز می گردد.
بهبود طرح واره، نیازمند داشتن اراده ای قوی برای جنگیدن با طرحواره است. مسلماً این کار احتیاج به انضباط دقیق و تمرین فراوان دارد. طرح واره ها به سختی تغییر می کنند، چون عمیقاً با باورهای فرد راجع به خودش و محیط پیرامونش گره خورده اند. طرح واره ها، اغلب تمام چیزهایی هستند که بیمار می داند و علیرغم آنکه ممکن است مخرب باشند، اما برای بیمار، احساس ایمنی و پیش بینی پذیری به ارمغان می آورند. بیماران در برابر از دست دادن طرح واره ها، مقاومت می کنند، زیرا طرح واره ها هسته اصلی هویت آن ها را تشکیل می دهند. درمانگر و بیمار با هدف شکستن طرح واره، با یکدیگر متحد می شوند. این هدف معمولاً یک ایده ال تحقق ناپذیر است، چرا که اکثر طرح واره ها به طور کامل بهبود نمی یابند و نمی توانیم خاطرات همراه با آن ها را به طور کامل ریشه کن کنیم. طرح واره ها هرگز از بین نمی روند، در عوض وقتی که بهبود پیدا کنند، از میزان فعال شدن و شدت عاطفه همراه آن ها کاسته می شود. همچنین مدت زمان فعال سازی آن ها در ذهن نیز زیاد به طول نمی انجامد. پس از بهبود طرح واره ها، بیماران به محرک های برانگیزاننده طرح واره ها به شیوه ای سالم پاسخ می دهند، دوستان مطلوبتری انتخاب می کنندو نگرش آن ها نسبت به خودشان مثبت تر می شود.
۲-۱۰- سبک های مقابله ای ناسازگار:
بیماران در اوایل زندگی به منظور انطباق با طرح واره ها، پاسخ ها و سبک های مقابله ای ناسازگاری را به وجود می آورند تا مجبور نشوند هیجان های شدید و استیصال کننده را تجربه کنند. این کار معمولاً منجر به تدوام طرح واره ها می شود. تا از طرح واره اجتناب کند، ولی در عمل باعث بهبود طرح واره نمی شوند.

ﻓﺼﻞ دوم- ادﺑﯿﺎت ﭘﮋوﻫﺶ ٥٣
اﯾﺠﺎد ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﻓﮑﺮي اﻇﻬﺎر ﻣﯽ دارﻧﺪ ﮐﻪ اﻟﺰاﻣﺎت و اﻧﺘﻈﺎرات اﺣﺘﻤﺎﻻ ﺑﺮ دﺳﺘﺮﺳﯽ اﻓﺮاد و ﮔﺮوﻫﻬﺎ ﺑﺮاي ﺗﺒﺎدل و ﺗﺮﮐﯿﺐ داﻧﺶ و اﻧﮕﯿﺰش ﺑﺮاي ﺗﺮﮐﯿﺐ و ﺗﺒﺎدل ﭼﻨﯿﻦ داﻧﺸﯽ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻣﯽ ﮔﺬارﻧﺪ. ﻓﺎﯾﺮت ﻻف (1994) ﺑﻪ ﺗﻌﻬﺪات رﺳﻤﯽ، ﺣﺮﻓﻪ اي و ﺷﺨﺼﯽ اﯾﺠﺎد ﺷﺪه ﺑﯿﻦ آﻧﻬﺎﯾﯽ ﮐﻪ درﮔﯿﺮ ﭘﺮوژه ﻫﺎي ﺗﺤﻘﯿﻖ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺑﯿﻦ ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ اﻧﺪ اﻫﻤﯿﺖ زﯾﺎدي ﻣﯽ دﻫﺪ:
” اﻓﺮاد دو ﺷﺮﮐﺖ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﻣﺘﮑﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ… . اﯾﻦ ﻫﻤﮑﺎري ﻣﻄﻤﺌﻨﺎ وراي ﺗﻌﻬﺪات ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ ﻗﺮارداد اﺳﺖ. ﺣﺘﯽ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ وراي ﻧﻔﻊ ﺷﺨﺼﯽ، ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ وراي رﻓﺘﺎر ﺣﺮﻓﻪ اي ﺳﻮدﻣﻨﺪ ﺑﺎﺷﺪ، ﭼﺮا ﮐﻪ داﻧﺸﻤﻨﺪان دوﺳﺖ دارﻧﺪ ﺑﺎ ﻫﻤﺪﯾﮕﺮ ﮐﺎر ﮐﻨﻨﺪ، و ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﭘﺮوژه و ﺑﺮاي ﮐﻤﮏ ﺑﻪ ﺳﺎﯾﺮ اﻓﺮاد درﮔﯿﺮ، اﺣﺴﺎس ﺗﻌﻬﺪ و ﻧﯿﺰ اﻟﺰام ﺷﺨﺼﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ".
-4 ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ اﻧﮕﺎري.⁹⁹ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ اﻧﮕﺎري ﻓﺮآﯾﻨﺪي اﺳﺖ ﮐﻪ در آن اﻓﺮاد اﺣﺴﺎس ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﺑﺎ ﻓﺮد ﯾﺎ ﮔﺮوﻫﯽ از اﻓﺮاد دﯾﮕﺮ، ﻋﻀﻮ ﯾﮏ ﮔﺮوه واﺣﺪﻧﺪ. اﯾﻦ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺣﺎﺻﻞ ﻋﻀﻮﯾﺘﺸﺎن در آن ﮔﺮوه ﯾﺎ ﺗﺒﻌﯿﺖ از ﯾﮏ ﮔﺮوه ﻣﺮﺟﻊ ﺑﺎﺷﺪ، “ﮐﻪ در آن اﻓﺮاد ارزﺷﻬﺎ ﯾﺎ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎي اﻓﺮاد ﯾﺎ ﮔﺮوه ﻫﺎي دﯾﮕﺮ را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﭼﺎرﭼﻮب ﻣﺮﺟﻊ ﻣﯽ ﭘﺬﯾﺮﻧﺪ". ﮐﺮاﻣﺮ و ﻫﻤﮑﺎران -389 :1996) (357 درﯾﺎﻓﺘﻪ اﻧﺪ ﮐﻪ اﺣﺴﺎس ﻫﻤﺎﻧﻨﺪي ﮐﺮدن ﺑﺎ ﯾﮏ ﮔﺮوه ﯾﺎ ﺟﻤﻊ، ﻧﮕﺮاﻧﯽ درﺑﺎره ﻓﺮاﯾﻨﺪﻫﺎ و ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺟﻤﻌﯽ را اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽ دﻫﺪ، و ﺑﺪﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ اﺣﺘﻤﺎل اﯾﻨﮑﻪ ﻓﺮﺻﺖ ﺗﺒﺎدل اﻃﻼﻋﺎت اﯾﺠﺎد ﺷﻮد، اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ، ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ اﻧﮕﺎري ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﻣﻨﺒﻊ ﻣﻮﺛﺮ در ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ارزﺷﯽ ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺪ از ﻃﺮﯾﻖ ﺗﺮﮐﯿﺐ و ﺗﺒﺎدل درﯾﺎﻓﺖ ﺷﻮد و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﻧﮕﯿﺰش ﺑﺮاي ﺗﺮﮐﯿﺐ و ﺗﺒﺎدل داﻧﺶ ﻋﻤﻞ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. ﻟﻮﯾﺴﮑﯽ و ﺑﯿﻮﻧﮑﺮ((1996 در ﺗﺤﻘﯿﻖ ﺧﻮد ﻧﺸﺎن دادﻧﺪ ﮐﻪ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ اﻧﮕﺎري ﮔﺮوﻫﯽ ﭼﻤﺸﮕﯿﺮ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻓﺮﺻﺘﻬﺎي ﺗﺒﺎدل اﻃﻼﻋﺎت، ﺑﻠﮑﻪ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﯿﺰان ﻫﻤﮑﺎري را اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽ دﻫﺪ. در ﻣﻘﺎﺑﻞ، ﺟﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﮔﺮوﻫﻬﺎ ﻫﻮﯾﺘﻬﺎي ﻣﺘﻤﺎﯾﺰ و ﻣﺘﻐﺎﯾﺮ ﻫﻢ دارﻧﺪ، ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻣﻮاﻧﻊ ﻋﻤﺪه اي در ﺑﺮاﺑﺮ ﺗﺴﻬﯿﻢ اﻃﻼﻋﺎت، ﯾﺎدﮔﯿﺮي و اﯾﺠﺎد داﻧﺶ ﺑﻪ وﺟﻮد آورﻧﺪ (ﻗﻠﯿﭻ ﻟﯽ، 1388، .(56-48
idetification ^٩٩
ﻓﺼﻞ دوم- ادﺑﯿﺎت ﭘﮋوﻫﺶ ٥٤
-6-2 داﻧﺶ
اﻣﺮوزه داﻧﺶ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ داراﯾﯽ ارزﺷﻤﻨﺪ و ﯾﮏ ﻣﻨﺒﻊ و ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ راﻫﺒﺮدي در ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻄﺮح اﺳﺖ و اراﺋﻪ ﻣﺤﺼﻮﻻت و ﺧﺪﻣﺎت ﺑﺎ ﮐﯿﻔﯿﺖ و اﻗﺘﺼﺎدي، ﺑﺪون ﺑﻬﺮه ﮔﯿﺮي و ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ اﯾﻦ ﻣﻨﺒﻊ ارزﺷﻤﻨﺪ، ﮐﺎري دﺷﻮار و اﻏﻠﺐ ﻏﯿﺮﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ. داﻧﺶ ﯾﮏ ﻣﻔﻬﻮم و ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺳﺎده و ﻣﺸﺨﺺ ﻧﺪارد. ﺑﻼﮐﺮ¹⁰⁰ داﻧﺶ را ﻣﻮﺿﻮﻋﯽ ﭼﻨﺪ ﻻﯾﻪ، ﭘﯿﭽﯿﺪه، ﭘﻮﯾﺎ و اﻧﺘﺰاﻋﯽ ﮐﻪ در ذﻫﻦ اﻧﺴﺎن ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ، ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ. داوﻧﭙﻮرت و ﭘﺮوﺳﺎك¹⁰¹ ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﮐﻪ داﻧﺶ ﻣﺨﻠﻮﻃﯽ ﺳﯿﺎل از اﻃﻼﻋﺎت، ﺗﺠﺮﺑﯿﺎت، ارزش ﻫﺎ و ﻧﮕﺮش ﻫﺎﯾﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎي ﻣﻨﻄﻘﯽ و ﻋﻘﻠﯽ ﺳﺎزﻣﺎن ﯾﺎﻓﺘﻪ و ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﭼﺎرﭼﻮﺑﯽ ﺟﻬﺖ ﺗﺠﺰﯾﻪ ﺗﺤﻠﯿﻞ، ارزﺷﯿﺎﺑﯽ و ﺑﻬﺮه ﻣﻨﺪي از اﻃﻼﻋﺎت و روﯾﺪادﻫﺎي ﺟﺪﯾﺪ ﺑﻪ ﮐﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد.
از زﻣﺎن ﭘﯿﺪاﯾﺶ ﮐﻠﯽ داﻧﺶ ﺗﺎ ﮐﻨﻮن ﺗﻌﺎرﯾﻒ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻧﯽ ﺑﺮاي اﯾﻦ ﻣﻔﻬﻮم اراﯾﻪ ﺷﺪه ﮐﻪ ﻫﺮ ﯾﮏ اﺑﻌﺎدي از ﻣﻮﺿﻮع را ﻧﻤﺎﯾﺶ ﻣﯽ دﻫﺪ. داﻣﻨﻪ ی ﺗﻌﺎرﯾﻒ اراﯾﻪ ﺷﺪه درﺑﺎره داﻧﺶ از ﮐﺎرﺑﺮدي ﺗﺎ ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ و ﻓﻠﺴﻔﯽ و از ﻧﻈﺮ ﻫﺪف، از ﻣﺤﺪود ﺗﺎ ﮔﺴﺘﺮده را ﺷﺎﻣﻞ ﻣﯽ ﺷﻮد. ﺑﺮﺧﯽ ﺗﻌﺎرﯾﻒ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ داﻧﺶ ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ اﺳﺖ:
داﻧﺶ ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﭘﺮدازش ﺷﺪه از ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎي ﻋﺎدي و ﻣﺮاﺣﻠﯽ ﮐﻪ ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ اﻗﺪام دارﻧﺪ و ﻧﯿﺰ داﻧﺶ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه ی ﺳﯿﺴﺘﻤﻬﺎي ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ، ﻣﺮاﺣﻞ، ﺗﻮﻟﯿﺪات، ﻗﻮاﻧﯿﻦ و ﻓﺮﻫﻨﮓ اﻃﻼق ﻣﯽ ﺷﻮد (ﻟﯿﻮ¹⁰²، .(1996
داﻧﺶ ﺷﺎﻣﻞ ﺣﻘﺎﯾﻖ و ﺑﺎورﻫﺎ، ﻣﻔﺎﻫﯿﻢ و اﻧﺪﯾﺸﻪ ﻫﺎ، ﻗﻀﺎوت ﻫﺎ و اﻧﺘﻈﺎرات، ﻣﺘﺪﻟﻮژي(روش ﺷﻨﺎﺳﯽ) ﯾﺎ ﻋﻠﻢ اﺻﻮل و ﻧﺤﻮه ی اﻧﺠﺎم ﻓﻨﻮن اﺳﺖ (اﻓﺮازه، .(1384
داﻧﺶ را ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﻪ داﻧﺶ ﺿﻤﻨﯽ¹⁰³ و داﻧﺶ ﺻﺮﯾﺢ¹⁰⁴ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺑﻨﺪي ﻧﻤﻮد. داﻧﺶ ﺿﻤﻨﯽﻣﻌﻤﻮﻻً در ﺣﻮزه ﯾﺎدﮔﯿﺮي ﺗﺠﺮﺑﯽ، ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ و ذﻫﻨﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺣﯿﻄﻪ داﻧﺶ ﺷﺨﺼﯽ، ﺗﺠﺮﺑﯽ و ﻏﯿﺮ
Blacker ^١٠٠
Dvenport & Prusak ^١٠١ Leo ^١٠٢
ﻓﺼﻞ دوم- ادﺑﯿﺎت ﭘﮋوﻫﺶ ٥٥
رﺳﻤﯽ در ﺳﺎزﻣﺎن ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد. در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ داﻧﺶ ﺻﺮﯾﺢ ﺑﻪ داﻧﺸﯽ اﻃﻼق ﻣﯽ ﮔﺮدد ﮐﻪ ﺑﺎ داﻧﺶ ﻓﻨﯽ، ﻣﻨﻄﻘﯽ و ﻋﯿﻨﯽ ﺳﺮوﮐﺎر دارد و داراي ﺟﻨﺒﻪ ﻫﺎي رﺳﻤﯽ ﺗﺮ، ﻋﻘﻼﻧﯽ ﺗﺮ و آﮐﺎدﻣﯿﮏ اﺳﺖ. ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﯾﮕﺮ، داﻧﺶ ﺻﺮﯾﺢ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮﺳﯽ، ﮐﺪ ﮔﺬاري و ذﺧﯿﺮه ﺳﺎزي اﺳﺖ و ﺑﻪ ﺷﮑﻠﯽ دﻗﯿﻖ و روﺷﻦ ﺑﯿﺎن ﻣﯽ ﮔﺮدد و ﻧﮑﺘﻪ ﭘﻮﺷﯿﺪه اي ﺑﺎﻗﯽ ﻧﻤﯽ ﮔﺬارد و اﻧﺘﻘﺎل آن ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ ارﺗﺒﺎﻃﺎت و ﺗﻌﺎﻣﻼت ﻣﯿﺎن اﻓﺮاد ﻧﯿﺴﺖ، اﻣﺎ داﻧﺶ ﺿﻤﻨﯽ ﺑﻪ وﺿﻮح اﺑﺮاز ﻧﮕﺮدﯾﺪه و اﻧﺘﻘﺎل آن ﺑﺴﯿﺎر دﺷﻮار اﺳﺖ.
در ﯾﮏ اﻗﺘﺼﺎد داﻧﺶ ﻣﺤﻮر، داراﯾﯿﻬﺎي ﻧﺎﻣﻠﻤﻮس ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎ (ﺑﺨﺼﻮص در ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎي ﺧﺪﻣﺎﺗﯽ) ﺑﻄﺮز ﻓﺰاﯾﻨﺪه اي ﺑﻪ ﯾﮏ ﻋﺎﻣﻞ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﻨﻨﺪه رﻗﺎﺑﺘﯽ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ. ﭼﻨﯿﻦ داراﯾﯿﻬﺎﯾﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻧﺸﺎﻧﻬﺎي ﺗﺠﺎري، ﺷﻬﺮت ﺳﺎزﻣﺎن، ﻣﻬﺎرﺗﻬﺎ و داﻧﺶ ﻓﻨﯽ ﮐﺎرﮐﻨﺎن، و ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺟﻮﻫﺮه ﻣﺰﯾﺖ رﻗﺎﺑﺘﯽ ﻧﮕﺮﯾﺴﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ(ﻧﺎﻫﺎﭘﯿﺖ و ﮔﻮﺷﺎل، 1998 ؛ ﺳﻨﮕﻪ¹⁰⁵، 1990 ؛ ﺗﯿﺴﯽ¹⁰⁶، .(1998
ﺑﺎﮔﺬر از اﻗﺘﺼﺎد ﺳﻨﺘﯽ ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﻪ اﻗﺘﺼﺎد ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ داﻧﺶ، داﻧﺶ ﺑﻪ ﯾﮑﯽ از داراﯾﯿﻬﺎي اﺳﺎﺳﯽ ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ آن اﻣﺮي ﺿﺮوري ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽ رﺳﺪ(روﺋﻠﻒ¹⁰⁷، 1999 .(90 :
-7-2 ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ
ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ از ﻃﺮﯾﻖ ﺗﻔﮑﺮات ﭘﯿﺘﺮ دراﮐﺮ¹⁰⁸ در آﻣﺮﯾﮑﺎ و اراﯾﻪ ﮔﺰارش ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺷﺮﮐﺖ اﺳﮑﺎﻧﺪﯾﺎ¹⁰⁹ (ردﯾﻨﮓ¹¹⁰، (36 :1998 در ﺳﻮﺋﺪ و اﻧﺘﺸﺎر ﮐﺘﺎب “ﺷﺮﮐﺖ ﺧﻠﻖ ﮐﻨﻨﺪه داﻧﺶ”¹¹¹
Tacit Knowledge ^١٠٣
Explicit Knowledge ^١٠٤ Senge ^١٠٥ Teece ^١٠٦ Roelof ^١٠٧
Peter Drueker ^١٠٨ Skandia Financial Service ^١٠٩ Radding ^١١٠ The Knowledge Creating Co ^١١١
ﻓﺼﻞ دوم- ادﺑﯿﺎت ﭘﮋوﻫﺶ ٥٦
(ﻧﻮﻧﺎﮐﺎ و ﺗﺎﮐﭽﯽ¹¹²، (116 : 1995 در ژاﭘﻦ در ﺳﺎل 1995 ﭘﺎﯾﮕﺎه ﺗﺌﻮرﯾﮏ ﺧﻮد را ﻣﻄﺮح ﻧﻤﻮد.
ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن و ﺻﺎﺣﺒﻨﻈﺮان ﻣﺘﻌﺪدي در ﺗﮑﺎﻣﻞ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻔﻬﻮم ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ ﻧﻘﺶ داﺷﺘﻪ اﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺮﺧﯽ از ﻣﻌﺮوﻓﺘﺮﯾﻦ آﻧﺎن ﺷﺎﻣﻞ دراﮐﺮ، اﺳﺘﺮاوس ﻣﻦ¹¹³ و ﺳﻨﮕﻪ¹¹⁴ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ. ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ ﻓﺮآﯾﻨﺪي ﭼﺎﻟﺶ اﻧﮕﯿﺰ اﺳﺖ، زﯾﺮا ﺷﻨﺎﺧﺖ ارزش واﻗﻌﯽ آن دﺷﻮار ﺑﻮده و ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﯿﺮي ﻣﻄﻠﻮب آن ﺑﻪ ﻧﺤﻮي ﮐﻪ ﺑﺮاي ﺳﺎزﻣﺎن اﯾﺠﺎد ﻣﺰﯾﺖ رﻗﺎﺑﺘﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ، دﺷﻮارﺗﺮ اﺳﺖ. اﯾﻨﮏ ﻣﺪﯾﺮان ﺗﻼش ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ از ﻃﺮﯾﻖ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ، داﻧﺶ اﻧﺒﺎﺷﺘﻪ در ذﻫﻦ اﻋﻀﺎي ﺳﺎزﻣﺎن را اﺳﺘﺨﺮاج ﻧﻤﻮده و آن را در ﻣﯿﺎن ﺗﻤﺎﻣﯽ اﻓﺮاد ﺗﺴﻬﯿﻢ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ. در اﯾﻦ ﺣﺎﻟﺖ، اﯾﻦ داﻧﺶ، ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺑﻪ ﯾﮏ ﻣﻨﺒﻊ ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده داﺋﻤﯽ ﮔﺸﺘﻪ و ﻣﺰﯾﺖ رﻗﺎﺑﺘﯽ ﭘﺎﯾﺪار¹¹⁵ ﺟﻬﺖ ﺳﺎزﻣﺎن ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ(ﻫﻮﯾﺴﻤﻦ¹¹⁶، .(41 : 2006 ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺳﺎده از ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از: ﺑﺮاﻧﮕﯿﺨﺘﻦ اﻓﺮاد ﺑﻪ ﺗﺴﻬﯿﻢ داﻧﺶ ﺧﻮد ﺑﺎ دﯾﮕﺮان (ﻓﺮاﺋﯿﺎﻟﻮ، 1383، ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺷﯿﺮﮔﯿﺮ : .(66 ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺟﺎﻣﻊ ﺗﺮي از ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ ﺗﻮﺳﻂ ﭘﺖ رﯾﺶ اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از: ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ، ﮐﺴﺐ داﻧﺶ درﺳﺖ، ﺑﺮاي اﻓﺮاد ﻣﻨﺎﺳﺐ، در زﻣﺎن ﺻﺤﯿﺢ و ﻣﮑﺎن ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ، ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ اي ﮐﻪ آﻧﺎن ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺮاي دﺳﺖ ﯾﺎﺑﯽ ﺑﻪ اﻫﺪاف ﺳﺎزﻣﺎن، ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ اﺳﺘﻔﺎده را از داﻧﺶ ﺑﺒﺮﻧﺪ(ﻣﺮﮐﺰ ﮐﯿﻔﯿﺖ و ﺑﻬﺮ ه وري آﻣﺮﯾﮑﺎ¹¹⁷، .(1996
ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ را ﻣﯽ ﺗﻮان، ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﭘﺮدازش و ﺳﻨﺘﺰ داده ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎت و اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻪ داﻧﺶ ﯾﺎ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﺗﺒﺪﯾﻞ داﻧﺶ ﺿﻤﻨﯽ ﺑﻪ داﻧﺶ ﺻﺮﯾﺢ ﺗﻌﺒﯿﺮ ﻧﻤﻮد.
ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ، ﻓﺮاﯾﻨﺪ ﺧﻠﻖ و ﺗﺴﻬﯿﻢ، اﻧﺘﻘﺎل و ﺣﻔﻆ داﻧﺶ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ اي اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺘﻮان آﻧﺮا ﺑﻪ ﺷﯿﻮه اي اﺛﺮﺑﺨﺶ در ﺳﺎزﻣﺎن ﺑﻪ ﮐﺎر ﺑﺮد(ﻫﺎﻓﻤﻦ و ﻫﻤﮑﺎران¹¹⁸، .(178 : 2005
Nonaka & Takeuchi ^١١٢
Strawsman ^١١٣ Senge ^١١٤
Sustainable Competitive Advantage ^١١٥ Huysman ^١١٦
American productivity & Quality center ^١١٧ Hoffman& et al ^١١٨
ﻓﺼﻞ دوم- ادﺑﯿﺎت ﭘﮋوﻫﺶ ٥٧
ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ در ﺑﺮﮔﯿﺮﻧﺪه رﻓﺘﺎرﻫﺎي اﻧﺴﺎﻧﯽ، ﻧﮕﺮﺷﻬﺎ و ﻗﺎﺑﻠﯿﺘﻬﺎي اﻧﺴﺎﻧﯽ، ﻓﻠﺴﻔﻪ ﻫﺎي ﮐﺴﺐ و ﮐﺎر، اﻟﮕﻮﻫﺎ، ﻋﻤﻠﯿﺎت، روﯾﻪ ﻫﺎ و ﻓﻨﺎورﯾﻬﺎي ﭘﯿﭽﯿﺪه اﺳﺖ (وﯾﮓ¹¹⁹، .(2 :2002
-8-2 ﺗﺴﻬﯿﻢ داﻧﺶ
اﻣﺮوزه در ﮐﺸﻮرﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ از ﺟﻤﻠﻪ اﯾﺮان، ﻣﺪﯾﺮان ﻣﺸﺘﺎق ﺑﻪ اﯾﺠﺎد ﺳﯿﺴﺘﻤﻬﺎي ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ در ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﻫﺪف ﺑﻬﺮه ﮔﯿﺮي از ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻣﻔﯿﺪ آن ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ. ﯾﮑﯽ از ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ و ﻣﺸﺘﺮﮐﺘﺮﯾﻦ ﻓﺮاﯾﻨﺪﻫﺎ در ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻌﺮﻓﯽ ﺷﺪه ﺑﺮاي ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ، ﺗﺴﻬﯿﻢ داﻧﺶ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ، و اﻧﮕﯿﺰش اﻓﺮاد ﺑﺮاي ﺗﺴﻬﯿﻢ داﻧﺶ ﺧﻮد در ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎ، ﯾﮑﯽ از ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ اوﻟﻮﯾﺘﻬﺎي دﺳﺖ اﻧﺪرﮐﺎران ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ در ﺟﻬﺎن ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ.
ﯾﮑﯽ از اﻫﺪاف اﺻﻠﯽ ﻣﺪﯾﺮان در اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ در ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎ، ﺑﻬﺒﻮد ﺗﺴﻬﯿﻢ داﻧﺶ ﺑﯿﻦ اﻓﺮاد در ﺳﺎزﻣﺎن و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﯿﻦ اﻓﺮاد و ﺳﺎزﻣﺎن ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﯾﺠﺎد ﻣﺰﯾﺖ رﻗﺎﺑﺘﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. ﺗﺴﻬﯿﻢ داﻧﺶ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﯿﻦ اﻋﻀﺎي ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﮐﺎﻫﺶ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ در ﺗﻮﻟﯿﺪ داﻧﺶ، و ﺗﻀﻤﯿﻦ اﻧﺘﺸﺎر ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ روﺷﻬﺎي اﻧﺠﺎم ﮐﺎر¹²⁰ در داﺧﻞ ﺳﺎزﻣﺎن ﺷﺪه، و ﺳﺎزﻣﺎن را ﻗﺎدر ﺑﻪ ﺣﻞ ﻣﺴﺎﺋﻞ و ﻣﺸﮑﻼت ﺧﻮد ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ(ﮐﺸﺎورزي، .(1386
ﺗﺴﻬﯿﻢ داﻧﺶ را ﻣﯽ ﺗﻮان ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﯽ ﻧﻈﺎم ﻣﻨﺪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻧﺘﻘﺎل و ﻣﺒﺎدﻟﻪ داﻧﺶ و ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻣﯿﺎن اﻋﻀﺎي ﯾﮏ ﮔﺮوه ﯾﺎ ﺳﺎزﻣﺎن ﺑﺎ ﯾﮏ ﻫﺪف ﻣﺸﺘﺮك ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻧﻤﻮد. ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﯾﮕﺮ، ﺗﺴﻬﯿﻢ داﻧﺶ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻓﺮاﯾﻨﺪ ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ، ﺗﻮزﯾﻊ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداري از داﻧﺶ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺣﻞ ﻣﻄﻠﻮب ﺗﺮ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺗﻌﺒﯿﺮ ﻣﯽ ﺷﻮد. ﻫﺪف ﺗﺴﻬﯿﻢ داﻧﺶ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺧﻠﻖ داﻧﺶ ﺟﺪﯾﺪ از ﻃﺮﯾﻖ ﺗﺮﮐﯿﺐ ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ داﻧﺶ ﻣﻮﺟﻮد ﯾﺎ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداري ﺑﻬﺘﺮ از آن ﺑﺎﺷﺪ. ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﯾﺠﺎد ﯾﮏ ﻓﺮاﯾﻨﺪ ﺗﺴﻬﯿﻢ داﻧﺶ اﺛﺮﺑﺨﺶ اﻓﺮاد ﺑﺎﯾﺪ از ﺗﻤﺎﯾﻞ و ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﺳﻄﺢ ﺑﺎﻻﯾﯽ ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﺎﺷﻨﺪ. ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﺣﺎﮐﯽ از
Wiig ^١١٩ Best practices ^١٢٠
ﻓﺼﻞ دوم- ادﺑﯿﺎت ﭘﮋوﻫﺶ ٥٨
آن اﺳﺖ ﮐﻪ وﺟﻮد ﮐﺎرﮐﻨﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺗﻤﺎﯾﻞ ﺑﻪ ﺗﺴﻬﯿﻢ داﻧﺶ و ﺗﺠﺮﺑﻪ دارﻧﺪ ﻣﻮﺟﺐ ﻣﯽ ﺷﻮد اﯾﻦ ﻓﺮاﯾﻨﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺧﻮدﮐﺎر آﻏﺎز ﺷﺪه و ﮔﺴﺘﺮش ﯾﺎﺑﺪ(ﻫﻮﻟﺪت¹²¹، .(2007
ﺗﺴﻬﯿﻢ داﻧﺶ ﻋﺒﺎرت از ﺗﻌﺎﻣﻼت ﻣﯿﺎن ﻓﺮدي ﮔﺴﺘﺮده اي اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﻣﯽ ﺷﻮد داﻧﺶ و ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺆﺛﺮ و ﺷﺎﯾﺴﺘﻪ اي ﺗﻮزﯾﻊ و ﺟﺬب ﮔﺮدد. در اﯾﻦ ﻓﺮاﯾﻨﺪ ﭘﻮﯾﺎ اﻓﺮاد ﺑﺎ دﺷﻮاري ﻫﺎﯾﯽ روﺑﺮو ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ، اﻣﺎ در ﻣﻘﺎﺑﻞ از ارزش ﻫﺎي ﭘﺎﯾﺪار داﻧﺶ ﺑﻬﺮه ﻣﻨﺪ ﻣﯽ ﮔﺮدﻧﺪ(ﺷﻨﮓ¹²²، .(218 : 2005 ﺗﺴﻬﯿﻢ داﻧﺶ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﮏ درﻣﺖ(1999) ¹²³ ﺑﺪﯾﻦ ﺻﻮرت ﺗﺸﺮﯾﺢ ﺷﺪه اﺳﺖ: زﻣﺎﻧﯿﮑﻪ ﻣﯽ ﮔﻮﯾﯿﻢ ﻓﺮدي داﻧﺶ ﺧﻮد را ﺗﺴﻬﯿﻢ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ، ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ آن ﻓﺮد، ﻓﺮد دﯾﮕﺮي را ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از داﻧﺶ، ﺑﯿﻨﺶ و اﻓﮑﺎر ﺧﻮد راﻫﻨﻤﺎﯾﯽ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﺗﺎ او را ﮐﻤﮏ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﺧﻮد را ﺑﻬﺘﺮ ﺑﺒﯿﻨﺪ.
ﺗﺴﻬﯿﻢ داﻧﺶ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﭘﯿﭽﯿﺪه وﻟﯽ ارزش آﻓﺮﯾﻦ، ﺑﻨﯿﺎد و ﭘﺎﯾﻪ ﺑﺴﯿﺎري از اﺳﺘﺮاﺗﮋﯾﻬﺎي ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ(رﯾﮓ¹²⁴، .(2005
در ﺳﺎﻟﻬﺎي اﺧﯿﺮ رﺷﺪ روزاﻓﺰوﻧﯽ در زﻣﯿﻨﻪ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﺴﻬﯿﻢ داﻧﺶ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺤﻘﻘﯿﻦ و ﻣﺪﯾﺮان ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎ ﺑﺨﺼﻮص در ﺟﻬﺖ اﺳﺘﻔﺎده از ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ روﺷﻬﺎي اﻧﺠﺎم ﮐﺎر¹²⁵ در ﺟﻬﺎن و در اﯾﺮان ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﯽ ﺧﻮرد. دﻟﯿﻞ اﯾﻦ ﺗﻮﺟﻪ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﮐﺴﺐ ﻣﺰﯾﺖ رﻗﺎﺑﺘﯽ و ﻧﯿﻞ ﺑﻪ ﺑﺴﯿﺎري از ﻣﻮﻓﻘﯿﺘﻬﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎ رﯾﺸﻪ در ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﯿﺮي داﻧﺶ ﺣﺎﺻﻞ از ﻓﺮاﯾﻨﺪ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ دارد ﮐﻪ ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬﺎ و اﺑﺘﮑﺎرات ﺗﺴﻬﯿﻢ داﻧﺶ در زﻣﯿﻨﻪ ﯾﺎدﮔﯿﺮي ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ و ﻓﺮدي ﻋﻨﺼﺮ اﺻﻠﯽ آن ﺑﻮده اﻧﺪ(ﻧﺎﻫﺎﭘﯿﺖ و ﮔﻮﺷﺎل، 1998؛ ﻧﻮﻧﺎﮐﺎ¹²⁶، 1994؛ ﻋﻠﻮي و ﻟﯿﺪﻧﺮ¹²⁷، 2001؛ اﯾﺮل¹²⁸، 2001؛ اﺳﻮﯾﺒﯽ¹²⁹،
.(1997
Holdt ^١٢١ Sheng ^١٢٢
McDermott ^١٢٣ Riege ^١٢٤
Best practices ^١٢٥ Nonaka ^١٢٦
Alavi and Leidner ^١٢٧ Earl ^١٢٨ Sveiby ^١٢٩
ﻓﺼﻞ دوم- ادﺑﯿﺎت ﭘﮋوﻫﺶ ٥٩