امروزه در برنامه مدیریت تلفیقی آفات استفاده از دشمنان طبیعی از اهمیت برخوردار است در این میان کفشدوزک ها به عنوان یکی از مهمترین عوامل مفید در کنترل طبیعی آفات مورد توجه بیشتر محققین دنیا قرار گرفته­اند (مجیب حق قدم،۱۳۸۰). ارزش کفشدوزک ها در مبارزه بیولوژیک بیشتر به این دلیل است که هم حشرات بالغ و هم لاروها دارای رفتار شکارگری هستند و در از بین بردن آفات نقش مهمی دارند، در صورتی که در مورد پارازیتوئیدها، حشرات بالغ به ندرت به صورت مستقیم در از بین بردن آفات شرکت می‌کنند (دماوندیان، ۱۳۸۶).
مطالعات نشان می­دهد کفشدوزک کریپتولموس مهمترین شکارگر شپشک آردآلود مرکبات می­باشد و با تغذیه از این آفت نقش مهمی در کاهش جمعیت این آفت ایفا می­ کند. از آنجایی که خطرات ناشی از کاربرد سموم شیمیایی سنتتیک در شرایط زراعی و باغی شمال ایران در خطر آلودگی محیط و از بین رفتن دشمنان طبیعی بسیار شناخته شده است، بنابراین لزوم استفاده از سموم گیاهی غیر سمی مطرح می‌شود.

شکل ( ‏۲‑۵) کفشدوزک کریپتولموس در حال تغذیه از شپشک آردآلود مرکبات www.bugsforbugs.com.au

کنترل شیمیایی

در حال حاضر در شمال کشور به دلیل شرایط خاص اقلیمی که مساعد برای رشد شپشک ها است، جهت مبارزه با این آفت و همچنین سایر شپشک ها از مبارزه شیمیایی استفاده می گردد. سابقه مبارزه شیمیایی در شمال خیلی قدیمی است و برای نخستین بار توسط جلال افشار در باغ های مرکبات در شمال کشور در دهه ۱۳۲۰ شمسی صورت گرفت )مدرس، ۱۳۷۳). شاید بتوان گفت که یکی از علل تنوع شپشک های نباتی و عدم موفقیت دشمنان طبیعی کاربرد طولانی مدت سموم شیمیایی علیه آفت نامبرده باشد.

سموم گیاهی

آفت­کش­های بیولوژیکی نیز مانند آفت­کشهای شیمیایی فراورده­هایی برای حفظ نباتات هستند که در مدیریت آفات و بیماری های گیاهی و علف­های هرز کاربرد دارند. کاربرد گسترده انواع سموم شیمیایی با طیف وسیع و پایداری زیاد در طی دهه­های اخیر بشر را با بحران متعدد زیست محیطی رو به رو ساخته است و موجب به خطر افتادن انسانها و سایر موجودات زنده، آلودگی آب وخاک و منابع غذایی، نابودی حشرات مفید و سایر دشمنان طبیعی و مقاومت فزاینده نسبت به این سموم گردیده است. آفت­کشهای طبیعی در گروه حشره کش­های بیولوژیک جای گرفته است. حشره کش­های گیاهی از گیاهان استخراج می­شوند و اغلب دارای پایداری کم می­باشند و بر خلاف سموم شیمیایی موجب مقاومت آفات نمی­شوند. آفتکشهای مورد استفاده در این تحقیق مشتقات گیاهی می­باشد که در آزمایشات متعدد انجام گرفته توسط محققین کارایی خود را در کنترل آفات گوناگون به اثبات رسانیده­اند و به اذعان کارشناسان می­توانند نقش مفیدی در تولید محصولات کشاورزی سالم و نیز کاهش مصرف سموم شیمیایی ایفا نمایند.

آزمایشات زیست­سنجی انجام شده بر روی شپشک آردآلود مرکبات

از سمومی که امروزه در شمال استفاده می شود می توان به سموم فسفره نظیر گوزاتیون، مالاتیون، اتیون، اکامت، میتداتیون، بوپروفزین و چند سم دیگر اشاره کرد که اغلب همراه روغن­های امولسیون شونده استفاده می شوند. در پاره ای از مواقع در صورت طغیان کنه ها نیز به ترکیبات فوق، کنه­کش هایی مانند تدیون، نئورون و آپولو اضافه می گردد )اسماعیلی، ۱۳۷۵).
آهر^[۲۳](۲۰۰۹) از چندین حشره کش پروفنوفوس، میتداتیون، کلروپیروفوس و متومیل جهت کنترل شپشک آردآلود مرکبات استفاده نموده ­اند هفت روز پس از سمپاشی نتایج یادداشت گردید که میزان تلفات ۷۴/۸۵ تا ۶۹/۹۵ درصد ثبت شد.
از آنجایی که استفاده از حشره کشها غالبا” باید با حفظ دشمنان طبیعی همراه باشد تحقیقاتی در زمینه بررسی اثر سموم کلروپیروفوس و میتداتیون و بوپروفزین و مالاتیون بر روی شپشک آردآلود مرکبات و کفشدوزک شکارگر آن انجام گرفت. نتایج نشان می دهد که کلروپیروفوس با تاثیر بر سیستم عصبی بعد از ۲۴ ساعت موثر برای کنترل آفت می باشد و از طرفی بسیار سمی برای کفشدوزک است. میتداتیون را نیز از سموم موثر در کاهش جمعیت آفت معرفی نموده اند و مدت زمان تاثیر گذاری بعد از ۴۸ ساعت بیان شد و در مقابل بسیار سمی برای حشره شکارگر معرفی شد. بوپروفزین و مالاتیون از سموم موثر درکاهش جمعیت آفت، ۱۲ ساعت پس از سمپاشی به ثبت رسید. نتایج بررسی های انجام شده در تاثیر پذیری بوپروفزین برکفشدوزک کریپتولموس هیچ اثر سوئی مشاهده نشده است. اما مالاتیون سمیت بالایی روی حشره شکارگر داشت. نتایج حاصل نشان می دهد که اثرات جانبی مخرب حشره کش های کلروپیروفوس و مالاتیون و میتداتیون در مقایسه با اثرات جانبی بوپروفزین بسیار بیشتر است (http://arizona.eda).
هووارد^[۲۴] و همکاران(۱۹۸۹) در این تحقیقات اثرات روغن معدنی به تنهایی و ترکیب روغن معدنی و دی ­متوات و ترکیب روغن معدنی و کلروپیروفوس مورد بررسی قرار گرفت. نتایج این بررسی نشان داده که روغن معدنی به تنهایی، ۱۰% مرگ و میر و ترکیب روغن معدنی و دی­متوات ۸۷% تلفات و ترکیب روغن معدنی و کلروپیروفوس ۹۰% مرگ و میر به ثبت رسیده است. نتایج این بررسی حاکی از آن است که روغن معدنی به تنهایی قادر به کنترلP. citri نمی ­باشد. والتن^[۲۵] و همکاران (۲۰۰۴) ضمن تاکید بر استفاده یکپارچه کنترل شیمیایی و بیولو‍ژیک از دو حشره­کش شیمیایی متیداتیون و ایمیداکلوپراید برای کنترل شپشک آردآلود مرکبات همراه با حفظ دشمنان طبیعی مورد بررسی قرار دادند. نتایج به عمل آمده حاکی از آن است که تاثیر گذاری متیداتیون با هدف این محقق مطابقت نداشت. اما ایمیداکلوپراید به عنوان یک آفت کش موثر و بی­خطر به ثبت رسیده است. در همان سال کرنز تحقیقاتی در زمینه اثر میتداتیون علیه شپشک آردآلود مرکبات مورد بررسی قرار داد که موثر معرفی شد و هنگامی که روغن معدنی به آنها اضافه شد عملکرد حشره کش افزایش یافت (کرنز^[۲۶]، ۲۰۰۴).
در سال (۲۰۰۱) در یک بررسی با اثر سمیت کلروپیروفوس و دیازینون و روغن معدنی مشخص شد که در باغاتی که کلروپیروفوس و دیازینون تیمار شده تنها تا دشمنان طبیعی نسبت به باغات بدون تیمار وجود دارد. در حالی که در مورد تیمار با روغن میزان دشمنان طبیعی در باغات تحت تیمار هیچ تفاوتی با باغات تیمار نشده وجود ندارد ( راپ^[۲۷]، ۲۰۰۱). در همین سال آزمایشات مزرعه ای به منظور اثر سمیت کلروپیروفوس، دی­­متوات، متومیل و بوپروفزین بر روی پوره سن ۱ شپشک آردآلود مرکبات نشان داد که دیمتوات و متومیل تاثیر پذیری سریع را برای کاهش جمعیت آفت دارا می باشد و بوپرفزین تاثیر پذیری طولانی مدت را در پی خواهد داشت (دانا^[۲۸]، ۲۰۰۱).
نتایج حاصل از بررسی های هوفمان^[۲۹] و همکاران (۲۰۰۹) نشان می­دهد که ایمیداکلوپراید و دی­متوات موثر در کنترل آفت می باشد. در همین سال بل وهمکاران تحقیقاتی در زمینه اثر سمیت پوریتیفوس و بوپروفزین در دزهای ppm 250، ۵۰۰، ۱۰۰۰ بر روی شپشک آردآلود مرکبات نشان می دهد که یک بار سمپاشی با پوریتیفوس موثرتر از دو بار سمپاشی با بوپروفزین می باشد و هیچ اختلاف معنی داری بین یک بار سمپاشی پوریتیفوس و دو بار سمپاشی بوپروفزین وجود ندارد بوپروفزین یک حشره کش تماسی است و فقط روی ملی باگ جوان موثر می باشد و هیچ تاثیری روی حشره کامل ندارد ( بل^[۳۰]، ۲۰۰۹). در بررسی های انجام شده توسط مانجری^[۳۱] و همکاران (۲۰۰۶) در زمینه اثر سمیت آزادیراکتین ml/le 2 و متومیل g/le 1 نشان داد که سموم فوق موثر در کنترل شپشک آردآلود مرکبات می باشد
رمزی^[۳۲] و همکاران (۲۰۱۰) از چندین حشره­کش ایمیداکلوپراید، میتداتیون و اسپیروتترامات جهت کنترل شپشک آردآلود در مرحله پوره سن ۲ و۳ و تخم آفت استفاده نمودند. ابتدا در آزمایشی جداگانه در حالت مقایسه ای اثر سمیت ایمیداکلوپراید و میتداتیون در دزهای مختلف L/ml 1 وL/ml 2 ، بر روی تخم و پوره سن ۲ و۳ آفت مورد بررسی قرار دادند. ایمیداکلوپراید موثرتر از میتداتیون بر روی تخم و پوره سن ۲ و۳ آفت به ثبت رسیده است و میان دزهای مختلف اختلاف معنی داری مشاهده نشده است. در آزمایشی دیگر از اسپیروتترامات استفاده کردند طبق نتایج این تحقیق اسپیروتترامات موثرتر از دو حشره­کش شیمیایی معرفی گردید و به عنوان حشره­کش زیستی می تواند در مدیریت تلفیقی آفات قرار گرفته شود. در همین سال کارار^[۳۳] و همکاران (۲۰۱۰) اثر حشره­کشهای پروفنوفوس، بی فن ترین،‌ تری آزوفوس، هالدرین، دلتامترین، سایپرمترین و استامی پراید بر روی هر سه مرحله پورگی و حشره کامل مورد بررسی قرار گرفت و به طور میانگین حشره­کش های اجرا شده در هر سه مرحله پورگی موثر معرفی شده اند و تاثیر متوسط بر روی حشره کامل به ثبت رسیده اند.
پاتل^[۳۴] و همکاران (۲۰۱۰) بررسی هایی را در قالب مقایسه ای سموم بوپرفززین با کارباریل و کلرو پیروفوس انجام دادند. طبق نتایج حاصل از این تحقیق بوپرفزین تاثیر بیشتری نسبت به کارباریل وکلروپیروفوس دارد. تاثیرپذیری بوپرفزین در سن­های مختلف مورد آزمایش قرار گرفت که سمیت بیشتر در سن های پایین تر دیده شده است. سال^[۳۵](۲۰۰۶) تحقیقاتی در زمینه اثر سمیت اسپینوساد، کونفیدور، آبامکتین، اسپیرومزیفن وسیفلوترین بر کفشدوزک کریپتولموس انجام داد. نتایج نشان می دهد که کونفیدور و سیفلوترین کاهش صد در صدی حشره شکارگر را دارا می باشد میزان مرگ ومیر کفشدوزک برای اسپینوساد ۳۳% و برای آبامکتین ۶۷% به ثبت رسید.
طی آزمایشات انجام شده توسط میکاود^[۳۶] همکاران (۲۰۰۳) از ترکیبات مسی به عنوان اثر پذیری روی کریپتولموس استفاده نمودند در بررسی های این تحقیق از اکسی کلرور مس همراه با روغن معدنی استفاده شده است که هیچ اثر سوء بر علیه کفشدوزک گزارش نشده است.
‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ژامال^[۳۷] و همکاران(۲۰۰۹) کنترل شپشک آردآلود مرکبات را روی مرکبات بررسی کردند. این محققین از سیتریک اسید و پیاز برای کنترل آفت مورد استفاده قراردادند. هر دو ترکیب بعد از سه روز تاثیر کمی از خود نشان داد ولی کم کم تاثیرشان افزایش یافت و به تدریج به بالاترین اثربخشی پس از ۱۸ روز به ثبت رسید و درصد مرگ و میر به ترتیب ۳/۹۳ و ۹/۸۵ در ppm 125 سیتریک اسید و پیاز بوده و همچنین تفاوت معنی داری بین غلظت های مورد آزمایش وجود داشت. نالوار^[۳۸] و همکاران (۲۰۰۹) در زمینه تاثیر عصاره های گیاهی azadirachta indica, allium sativum, Lantana camara, annana aquamosa بر روی شپشک آردآلود مرکبات بررسی هایی انجام داده و نتایج نشان داد که عصاره های گیاهی یاد شده سمیت زیادی داشته اما تاثیر آهسته تری نسبت به سموم شیمیایی دارا می باشد و در مقابل سازگار با محیط زیست و غیر سمی برای انسان بوده و به راحتی قابل تجزیه می باشد.
به منظور کنترل شیمیایی آفت، تحقیقی روی مرکبات بر علیه P. citri انجام گرفت کلوید^[۳۹] (۲۰۰۴) مطالعاتی در زمینه اثر سمیت قارچ جنس anisoplia Metarhizium و Beauveria bassia برای کنترل P. citri انجام داده است که کاربرد قارچ M. anisoplia موثر بر کاهش جمعیت آفت به ثبت رسیده است اما باعث کاهش ۵۰ درصدی لارو شکارچیان در هنگام تغذیه از P. citri می شود. قارچ B. bassiana هیچ تاثیر سویی روی حشره کریپتولموس ندارد. کلوید در همان سال آزمایشات دیگری در زمینه اثر سمیت پیری پیروکسی فن و فلونی کامید بر روی کفشدوزک شکارگر انجام گرفت بر اساس نتایج بدست آمده حشره کش های مذکور هیچ اثر سوئی روی حشره شکارگر نداشته اند.
هاوپلاند^[۴۰] و همکاران (۲۰۰۵) از آب داغ برای کنترل شپشک آردآلود مرکبات استفاده نمودند که آزمایش خود را در سه دمای متفاوت c 23⁰، c 30⁰، c52⁰ انجام گرفت. در این آزمایش برای همه ی سنین پورگی کمترین دما،‌ کمترین مرگ ومیر و در دمای c52⁰ ، ۹۹ تا ۱۰۰ درصد کنترل انجام گرفت.
هولینگ ورت^[۴۱] (۲۰۰۵) تحقیقاتی در زمینه کنترل شپشک آردآلود مرکبات انجام داد .در این بررسی از limonene 1% و صابون حشره کشی و روغن معدنی ۲% بر علیه پوره سن ۱ استفاده شده است که به ترتیب باعث کنترل ۹۵، ۸۹ و ۸۸ درصدی آفت می باشد.
محمد^[۴۲]و همکاران(۲۰۰۶) تحقیقاتی را در زمینه اثر سمیت Buccilus thuringiensis بر روی ملی باگ مرکبات و حشره شکارگر آن انجام دادند نتایج نشان می دهد که علاوه بر اینکه موثر در کاهش جمعیت آفت است هیچ اثر سوئی روی حشره شکارگر آن نیز مشاهده نشده است. این محقق در سال ۲۰۱۰ مطالعاتی را در زمینه اثر سمیت چهار حشره کش گیاهی Biofly, Biovar, Bioranza و اسانس پرتقال و دو حشره کش شیمیایی ادمیرال و فنتوات بر روی شپشک آردآلود مرکبات و حشره شکارگر آن نشان می دهد که بین حشره­کشهای گیاهی فقط روغن پرتقال با ۱/۸۵% تلفات موثر اعلام گردید و باقی حشره­کش­های گیاهی اثری متوسط به ثبت رسیده است. از میان حشره­کشهای شیمیایی آدمیرال نیز دارای اثری متوسط می­باشد. بیشترین اثر بخشی بین سموم استفاده شده در این تحقیق در فنتوات با ۹/۹۰ تلفات به ثبت رسیده است. در مقابل با بررسی انجام شده این سموم بر روی حشره کریپتولموس ، کمترین میزان کاهش جمعیت دشمن طبیعی به Bioranza Biofly, Biovar, و اسانس پرتقال و آدمیرال به ثبت رسیده است و بیشترین اثر سوء روی کفشدوزک کریپتولموس توسط فنتوات گزارش شد Mohamed, 2010) ).
در بررسی های انجام شده در سال ۲۰۰۰ اثر سمیت صابون حشره کشی ، روغن معدنی آزادرختین ( عصاره گیاه چریش) روی کفشدوزک کریپت مورد ارزیابی قرار گرفت که اثر کاهشی در جمعیت کفشدوزک نداشته است. در کنار این حشره کشهای گیاهی از سوین به عنوان حشره کش شیمیایی استفاده شد که باعث مرگ ومیر صد در صدی کفشدوزک شده است ( اسمیت^[۴۳]، ۲۰۰۰).

آزمایشات زیست­سنجی انجام شده با حشره­کشهای مورد بررسی

یکی از موارد قابل اهمیت در مدیریت آفت تشخیص زود هنگام آفت می باشد. بنتلی^[۴۴] وهمکاران (۲۰۰۲) اثر حشره کشی متومیل، دی­متوات، بوپروفزین و فن پروپاترین را روی پوره سن ۱ شپشک آردآلود مرکبات مورد بررسی قرار دادند. از چهار حشره­کش معرفی شده در مبارزه با پوره سن۱، فن پروپاترین، دی­متوات و متومیل به عنوان سموم IGR موثرتر اعلام گردید. تاثیرپذیری متومیل بیشتر از فن­پروپاترین اعلام شد. متومیل و دی­متوات دارای تاثیر پذیری سریع از نظر زمانی برای کاهش جمعیت آفت می باشد. در یک سری بررسی­های انجام شده توسط میکاود ( ۲۰۰۰ )، اثر سمیت آوانت، سایپرمترین، بیوفنترین، سوین، کارباریل و فن­پروپاترین بر روی کفشدوزک کریپتولموس، نشان داد که از نظر امنیت برای حشره شکارگر آوانت در بالاترین رتبه و سایپرمترین در دومین رتبه قرار دارد و بیوفنترین میزان جمعیت شکارگر را تا ۳/۱ کاهش می دهد و فن­پروپاترین، سوین و کارباریل سمیت نسبتا” بالایی را در پی داشت.
بنی امیری ^[۴۵](۲۰۰۸) اثر سه غلظت ۵/۱، ۵/۲، ۵ گرم بر لیتر حشره کش گیاهی پالیزین را به همراه حشره­کش شیمیایی متاسیستوکس در غلظت ۱ میلی گرم بر لیتر بر روی شته پنبه در گلخانه خیار بررسی کرد. نشان دادند بین نمونه­های تیمار شده حشره­کش شیمیایی و غلظت­های مختلف حشره­کش گیاهی پالیزین اختلاف معنی­داری وجود ندارد اما بین تیمار­ها و شاهد اختلاف معنی­داری بود و در گروه ­های مجزا دسته­بندی شدند. بیشترین و کمترین درصد مرگ و میر حشره­کش پالیزین به ترتیب در غلظت­های ۵/۲، ۵/۱ گرم بر لیتر ۶۳/۹۰ و ۸۹/۷۵ درصد مشاهده شد. وی پیشنهاد می­ کند حشره­کش گیاهی پالیزین در غلظت ۵/۲ گرم بر لیتر برای کاربرد در گلخانه­ ها علیه شته مناسب است. امیری^[۴۶] در سال ۲۰۰۹ اثر حشره­کشی پالیزین و سیرینول را روی لارو مینوز مرکبات در شرایط آزمایشگاهی بررسی کرد و نشان داد هر دو حشره­کش تاثیر زیادی در مرگ و میر این آفت دارند. از حشره­کش پالیزین ۸۳/۶۷ درصد و از حشره کش سیرینول ۵۰/۶۲ درصد مرگ ومیر بعد از گذشت ۳ روز به ثبت رسیده است.
محمد کاظم^[۴۷] و همکاران (۲۰۱۰) اثر استخراج عصاره سیر را بر روی شته پنبه به دو روش دیسک برگی و غوطه ور سازی اسلاید بررسی کردند. نتایج بدست آمده نشان داد عصاره استخراج شده از سیر سمیت زیادی برای شته­ها داشت و در بالاترین غلظت، در روش فرو بردن اسلاید در محلول سمی ۹۰% مرگ ومیر و در روش غوطه­ور سازی برگ ۷۵% مرگ ومیر را به ثبت رسیده است. در این تحقیق اثر این ترکیب بر روی کنه قرمز نیز مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که ترکیب بر روی کنه قرمز تاثیر گذار بوده است. جاستد^[۴۸] و همکاران (۲۰۰۹) اثر ترکیب استخراج شده از گیاه سیر را روی سن Miride که یکی از مهمترین آفات سیب است را طی آزمایشات مزرعه ای در سال­های ۲۰۰۵ و۲۰۰۶ بررسی کردند. نشان دادند عصاره سیر در هیچکدام از سال­ها تلفات قابل توجهی در جمعیت سنها ایجاد نکرده اما باعث کاهش جمعیت شته سیب در آزمایشات دوم شده است.
هدف از این تحقیق حذف سموم شیمیایی سنتتیک به منظور حفظ دشمنان طبیعی و کنترل آفت با بهره گرفتن از سموم گیاهی می باشد. سموم گیاهی مورد استفاده در این تحقیق از گیاه فلفل تند، سیر، صابون حشره کشی گرفته شده است و تحت عنوان تنداکسیر، سیرینول، پالیزین مورد تحقیق قرار گرفته است.

مواد و روشها

پرورش شپشک آردآلود مرکبات و کفشدوزک کریپتولموس:

از جمله عوامل مهمی که در برنامه های پرورش انبوه بایستی به آن توجه کرد رطوبت نسبی و درجه حرارت محیط پرورش است. درجه حرارت و رطوبت نسبی مورد استفاده در یک برنامه تکثیر انبوه بایستی محدوده تحمل گونه مفید، گونه میزبان و محیط کشتی که میزبان روی آن پرورش می یابد، را دربرگیرد اپتیمم دما و رطوبت برای حضور فعال حشرات c⁰ ۲۷ و ۶۵% می باشد که در دستگاه ژرمیناتور تنظیم شده و پرورش در این دستگاه انجام گرفته است. همچنین عوامل محدود کننده محیطی مانند هم خواری، هیپرپارازیت ها و عوامل بیماریزا نیز باید کنترل شوند.
برای پرورش شپشک آردآلود مرکبات از کدوی حلوایی استفاده شده است. جهت استفاده از کدوی حلوایی برای پرورش شپشک ها هر ماه یک الی دو کدوی حلوایی هر یک با وزن تقریبی ۲ الی ۳ کیلو گرم تهیه و درون ظرف هایی پلاستیکی به قطر ۲۵ سانتی متر و ارتفاع ۴ سانتی متر قرار داده شدند. لبه های این ظروف به منظور جلوگیری از خروج شپشک ها با وازلین آغشته گردیده و سپس توسط تعدادی شپشک آردآلود آلوده گردیده اند.
بعد از حدود دو ماه، محیط های کشت، مملو از شپشک آردآلود می شدند که از آنها برای پرورش انبوه کفشدوزک کریپتولموس و همچنین انجام آزمایش ها استفاده گردید.
شکل ‏۳‑۱- کدوی آلوده به شپشک آردآلود مرکبات در ژرمیناتور
حشره کش هایی که در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفته است عبارتست از:
حشره کشهای گیاهی: سیرینول، پالیزین، تنداکسیر
حشره کش شیمیایی: فن­پروپاترین
سینرجیست^[۴۹]: سینرجیست (برتر) که به سموم مورد نظر اضافه می­ شود (جدول ۲-۱).
جدول ( ‏۳‑۱) مشخصات حشره کش­هایی که در این پروژه مورد بررسی قرار گرفته است

الف) تعیین هدف‌های دانش: هدف‌های مدیریت دانش، باید از هدف‌های اصلی سازمان نشأت‌گرفته و در دو سطح استراتژیک و عملیاتی مشخص شوند.
سطح استراتژیک؛ در این سطح، تبدیل و نگهداری سازمان بر مبنای مدیریت دانش و همچنین ایجاد فرهنگ و سیاست‌های لازم در این زمینه انجام می‌شود.
سطح عملیاتی؛ که در این سطح، با توجه به هدف‌ها باید نحوه‌ی شناسایی، استفاده، توزیع، کاربرد و نگهداری دانش، مشخص و برنامه‌های لازم برای دست‌یابی به آن‌ها در زمان معین، طراحی شود و به مرحله‌ی اجرا درآید.

ب) شناسایی دانش: با طرح این پرسش که «آیا می‌دانیم که چه می‌دانیم؟»، باید انجام این وظیفه مدیریت دانش؛ یعنی مرحله‌ی کشف دانش را آغاز کرد. بسیاری از سازمان‌ها به خاطر ناآشنا بودن با دانش خود، در تصمیم‌گیری‌ها و هدف‌گذاری‌هایشان دچار مشکل می‌شوند، البته ناگفته نماند که شناسایی منابع دانش درون و بیرون سازمان، به همراه هم انجام می‌شود.
پ) کسب دانش: در این مرحله، دانش‌ها را باید از بازار داخلی و خارجی نظیر دانش‌های مربوط به مشتری، تولید، همکاران، رقبا و … از منابع شناسایی‌شده در مرحله کشف به دست آورد و نیز مشخص نمود چه قابلیت‌هایی را می‌توان از خارج خریداری/تهیه کرد و مورداستفاده قرار داد.
ت) توسعه‌ی دانش: با توجه به پایه‌های موجود، باید دانش سازمان را گسترش داد، البته این امر، شامل توسعه‌ی قابلیت، محصول، ایده‌های جدید، فرآیندها و … و مسائلی ازاین‌دست می‌شود.
ث) تسهیم دانش: مسائلی همچون چگونگی به اشتراک‌گذاری دانش موجود و انتقال آن به محل مناسب و موردنیاز و چگونگی انتقال دانش، به‌گونه‌ای که در سازمان قابل‌دسترسی و استفاده باشد و نیز چگونگی انتقال دانش از سطح فردی به سطح دانش گروهی و سرانجام سطح دانش سازمانی، ازجمله مواردی است که در دستور کار این بخش از مدیریت دانش قرار می‌گیرد.
ج) استفاده از دانش: اطمینان به استفاده مفید از دانش در سازمان، مربوط به این قسمت است. در این بخش موانعی بر سر راه استفاده‌ی مفید از دانش جدید است که باید شناسایی و رفع شوند تا از آن بتوان، به‌طور عملی در ارائه خدمات و محصولات (دانش) استفاده کرد.
چ) نگهداری دانش: ذخیره و نگهداری و روزآمد کردن دانش به این بخش مربوط می‌شود. این روش، از نابودی دانش جلوگیری کرده و به آن اجازه می‌دهد که مورداستفاده قرار گیرد؛ البته در این راستا باید سازوکارهای مناسبی برای به‌روز کردن سیستم ایجاد شود.
ح) ارزیابی دانش: نحوه‌ی رسیدن به هدف‌های معین و استفاده از نتایج آن به‌عنوان بازخور، برای تعیین یا اصلاح هدف، به این بخش مربوط است. با نگاه به نتایج بعضاً کیفی این فرایند، ضروری است، آن‌ها را با توجه به نتایج کمّی و هزینه‌های انجام‌شده در این زمینه، مورد ارزیابی قرارداد.
در جدول شماره‌ی ۵، فهرست ابزارهایی که در مراحل گوناگون مدل مذکور، استفاده می‌شوند، آمده است.
جدول شماره‌ی ۴-۲: ابزار استفاده از فرایند دانش

۴۳
۴۴
۴۹
۴۹

فصل اول
کلیات تحقیق
۱-۱ مقدمه
این تحقیق به بررسی رابطه بین محافظه کاری حسابداری و خطر ورشکستگی می پردازد. این رابطه به دنبال ماهیت نتیجه محافظه کاری ، افزایش نقدینگی و ویژگی های اطلاعاتی و ورشکستگی ایجاد می شود که در اصل شرایط عدم کفایت نقدینگی است .در اصل ما شواهد تجربی را با توجه به رابطه همزمان و علّی بین محافظه کاری غیر شرطی و خطر ورشکستگی بدست می آوریم. نتایج بدست آمده، رابطه منفی بین محافظه کاری غیر شرطی و خطر ورشکستگی همزمان و آینده همراه با نقش محافظه کاری در کاهش خطر ورشکستگی را نشان می دهد.
بطور کلی یافته های ما ، نقش اقتصادی مهمی را برای محافظه کاری نشان می دهد که در بحث های جاری با در نظر گرفتن نقش مداوم آن به عنوان یک درک نافذ از حسابداری مالی آگاهی داده شده است.

بررسی روابط بین محافظه کاری حسابداری و خطر ورشکستگی ، شواهدی با در نظر گرفتن منطق سنتی برای محافظه کاری ایجاد می کند.
اگر محافظه کاری حسابداری باعث کاهش خطر ورشکستگی شود مرکز سوددهی دارندگان بدهی ، دیگر سهام داران، مدیران، کارمندان ، مشتریان ، ارائه دهندگان ، حسابرسان و تنظیم کنندگان و دولت می شود و بحران های اخیر مالی باعث عمیق شدن علائق مکانیسم ارتقاء کفایت و توانایی پرداخت بدهی می شود .
با در نظر گرفتن تأثیرات گسترش خطر ورشکستگی بین صنایع همراه با زنجیره های عرضه و بین بخش های مالی و غیر مالی ، شواهدی با در نظر گرفتن روابط بین محافظه کاری و خطر ورشکستگی وجود دارد که پیشاهنگ مالکیت نقش آن در کاهش خطرات و بحران های اقتصادی با تداخل قابل توجه سیاست های اقتصادی می باشد. شواهد ارائه شده در این تحقیق نشان دهنده روابط بین محافظه کاری حسابداری و خطر ورشکستگی می باشند که به آگاهی در مورد بحث های اخیر و اهداف آینده با در نظر گرفتن نقش محافظه کاری به عنوان توان حسابداری مالی صورت می گیرد .
۱-۲ بیان مسئله
در تمام جنبه های زندگی بشر از جمله تصمیم گیری ، برنامه ریزی و غیره ، عدم قطعیت و ابهام اجتناب ناپذیر است. اصولاً عدم قطعیت در ذات و طبیعت وقایع وجود دارد ( نظریه عدم قطعیت هایزنبرگ). در شناخت رویدادهای مالی و گزارشگری مالی نیز ابهاماتی وجود دارد از جمله ابهام در وصول مطالبات ، ابهام در وجود کنترل ، ابهام در درآمد زایی دارایی ها و …
اولین و اصلی ترین راه مواجهه با ابهام موجود در رویدادهای واحد اقتصادی اصل محافظه کاری یا همان اصل احتیاط است . این اصل یکی از اصولی است که در حسابداری مبتنی بر بهای تمام شده وجود دارد .(ستایش ، جمالیان پور، ۱۳۸۹)
اگر چه محافظه کاری راهی برای مقابله با شک و تردید موجود در رویدادهای آتی است اما در صورت پیروی بیش از حد از آن ، نه تنها بر مطلوبیت اطلاعات نمی افزاید بلکه برای مدیران و حسابداران راه ایجاد ذخایر پنهان در صورت های مالی را می گشاید . (اسچرودر و دیگران^[۱] ۲۰۰۸)
دو موضوعی که هندریکسون^[۲] و بردا^[۳] (۱۹۹۱) منبع پیدایش پدیده ی عدم اطمینان می دانند و منجر به ایجاد مفهوم محافظه کاری شده است عبارتند از:
الف- ادامه فعالیت واحد اقتصادی در آینده مورد انتظار
ب- برآورد منابع غیر قطعی و نامطمئن آینده ، در قالب واحد پولی.
آنها برای استفاده از محافظه کاری دلایلی را بیان می کنند که از جمله آنها می توان به موارد زیر اشاره نمود.

• قرار دادن بدبینی ناشی از اصل محافظه کاری در مقابل خوشبینی بیش از حد مدیران در مواجهه با ابهامات

• بیش از حد گزارش دادن سود از کمتر نشان دادن آن خطرناک تر است.

• هزینه ارائه اطلاعات نادرست ، از ارائه نکردن آن بسیار بیشتر است.

ولک و دیگران^[۴] (۲۰۰۴) محافظه کاری را چنین تعریف می کنند : « محافظه کاری عبارت است از شناسایی هر چه کندتر سود و ارزشیابی هرچه کمتر دارایی ها » آنها در این تعریف به عدم تقارن زمانی در شناسایی دارایی ها و سودها توجه می کنند.
پژوهشگران عوامل دیگری را نیز در پیدایش محافظه کاری در صورتهای مالی مؤثر دانسته اند از جمله: انعقاد قراردادها ، طرح دعاوی قانونی ، وجود قوانین و مقررات حسابداری (کیلونگ ^[۵]۱۹۸۶، واتز^[۶] ۲۰۰۳)
باسو^[۷] (۱۹۹۷) محافظه کاری را از دیدگاه سود و زیان توصیف می نماید. وی محافظه کاری را الزام به داشتن درجه بالایی از تائید برای شناخت اخبار خوب مانند سود در مقابل شناخت اخبار بد مانند زیان تعریف می کند. فلتهام و اولسون^[۸] (۱۹۹۵) محافظه کاری را از دیدگاه تراز نامه تعریف می کنند براساس این دیدگاه در مواردی که در انتخاب بین دو یا چند روش گزارشگری تردید واقعی وجود دارد باید روشی انتخاب شود که کمترین اثر مطلوب را بر حقوق صاحبان سهام داشته باشد. گیولی و هین^[۹] (۲۰۰۰) تعریفی را بر پایه دیدگاه ترکیبی ترازنامه و سود و زیان بیان می کنند در این دیدگاه محافظه کاری یک مفهوم حسابداری است که منجر به کاهش سود انباشته گزارش شده از طریق شناخت دیر تر درآمد و شناخت سریعتر هزینه، ارزیابی پایین دارایی و ارزیابی بیشتر بدهی می شود. محافظه کاری که بر اعمال احتیاط در شناسایی و اندازه گیری درآمد و دارایی ها دلالت دارد یکی از مهمترین میثاق های محدود کننده صورتهای مالی به شمار می رود.
در بیانه ی مفهومی شماره دو هیئت تدوین استاندارد های حسابداری امریکا محافظه کاری به عنوان «واکنش محتاطانه نسبت به عدم اطمینان به منظور مطمئن شدن از در نظر گرفتن ماهیت عدم اطمینان و ریسک در شرایط تجاری به اندازه کافی» تعریف شده است .
در ادبیات حسابداری دو ویژگی مهم محافظه کاری مورد بررسی قرار گرفته است: یکی وجود جانبداری در ارائه ی کمتر از واقع ارزش دفتری سهام نسبت به ارزش بازار آن است که توسط فلهام و اولسون در سال ۱۹۹۵ عنوان شده است ، دوم تمایل به تسریع بخشیدن در شناسایی زیانها و به تعویق انداختن سودها که توسط باسو در سال ۱۹۹۷ عنوان شده است . محافظه کاری بیان کننده این دیدگاه است که با داشتن دو نتیجه که به طور مساوی محتمل است شرکت باید از آن روش حسابداری استفاده کند که منجر به گزارش درآمد ، دارایی خالص کمتر می شود یعنی اگر برآوردی مستلزم خطاست باید به آن سمتی این خطا صورت بگیرد که بیش از حد دقت انجام می شود(حساس یگانه، دومین کنفرانس بین المللی مدیران مالی، ۱۳۸۷).
در واقع محافظه کاری را می توان محصول ابهام دانست و هرگاه حسابداران با ابهام روبرو شوند ، محافظه کاری را به کار می برند. اعمال محافظه کاری در تنظیم صورت های مالی به کاربرد صورت های مالی در قراردادهای استقراض و مزایای جبران خدمات مدیران ، دعاوی حقوقی و مالیات قابل انتساب است.
بیور و راین^[۱۰] (۲۰۰۵) دو نوع از محافظه کاری (قطعی و مشروط) را مورد بحث و بررسی قرار دادند . محافظه کاری غیرشرطی (قطعی ) به هیچ نوع اخبار اقتصادی وابستگی ندارد ، به عنوان نمونه می توان شناسایی هزینه های تحقیق و توسعه را به عنوان هزینه دوره نام برد . در مقابل محافظه کاری شرطی (مشروط) تحت تاثیر اخبار اقتصادی است به عنوان نمونه می توان به قاعده اقل بهای تمام شده یا قیمت بازار اشاره کرد که بر اساس آن حسابداران ارزش موجودی کالا را کاهش می دهند زمانی که بهای تمام شده موجودی کالا بیش از قیمت های جاری بازار است ، اما زمانی که از قیمتهای بازار کمتر است بهای تمام شده را افزایش نمی دهند . بر اساس این مفاهیم بال و همکارانش^[۱۱] به صورت تجربی نشان دادند که درجه محافظه کاری شرطی که بر اساس تفاوت زمانی شناسایی اخبار بد در سود نسبت به اخبار خوب اندازه گیری می شود در شرکتهای با درجه زیادی از محافظه کاری غیر شرطی که بر اساس نسبت های قیمت سهام اول دوره به ارزشهای دفتری اندازه گیری می شود ، کمتراست (قائمی ، ودیعی ، حاجی پور ۱۳۸۹).
۱-۳ اهمیت و ضرورت تحقیق
در بیانه ی مفاهیم حسابداری مالی ^[۱۲](SFAC) شماره ۲ هیئت استانداردهای حسابداری مالی ، محافظه کاری به عنوان یک واکنش آینده نگرانه عدم قطعیت برای اطمینان از این است که خطرات موقعیت شغلی به میزان کافی بررسی شد ه اند. این تعریف مشابه این است که محافظه کاری مربوط به ارزیابی خطر ورشکستگی باشد.
این تحقیق شواهدی را در مورد عواقب اقتصادی محافظه کاری برای ارزیابی خطر ورشکستگی ایجاد می کند بنابراین در روشن کردن یک بحث با در نظر گرفتن فواید و هزینه های محافظه کاری کمک می کند و طولانی بودن و تهاجمی بودن آنرا توضیح می دهد.
این تحقیق ، به بررسی روابط علی و موقت بین محافظه کاری غیرشرطی و خطر ورشکستگی می پردازد. ممکن است محافظه کاری متعاقباً بر خطر ورشکستگی تأثیر بگذارد که با افزایش نقدینگی و اطلاعات مشخص می شود . خطر ورشکستگی نیز ممکن است به نوبه ی خود بر محافظه کاری حسابداری تأثیر بگذارد با این استدلال که خطر ورشکستگی بیشتر ممکن است باعث شود بدهکاران و تنظیم کنندگان تقاضای محافظه کاری بیشتر کنند تا به حفظ نقدینگی و افزایش ارتباط با سرمایه بیرونی کمک کنند و بنابراین باعث کاهش خطر ورشکستگی در آینده شوند. ممکن است مدیران به نوبه ی خود این تقاضاها را تقویت کنند تا هزینه ها و عملکرد مطلوبتر را توجیه کنند.
۱-۴ فرضیه ها
نتایج حاصل از این تحقیق را در دو فرضیه به صورت زیر پیش بینی می نماییم:

• بین ریسک ورشکستکی و محافظه کاری غیر شرطی حسابداری رابطه وجود دارد .

• رابطه بین ریسک ورشکستگی و محافظه کاری غیر شرطی حسابداری بسته به نوع شرکت ها می تواند متفاوت باشد .

۱-۵ اهداف تحقیق
هدف از انجام این تحقیق بررسی رابطه بین ریسک ورشکستگی و محافظه کاری غیر شرطی حسابداری در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشد که به سرمایه گذاران و اعتبار دهندگان کمک می نماید که بتوانند به موقع تصمیم گیری نمایند.
تحقیق حاضر به بررسی رابطه بین ریسک ورشکستگی و محافظه کاری حسابداری می پردازد که در آن سعی شده این موضوع بررسی شود که آیا محافظه کاری حسابداری که یکی از اصول بنیادین حسابداری بشمار می رود می تواند تأثیری بر ریسک ورشکستگی داشته باشد یا خیر؟ و در صورت تأثیر داشتن ، این رابطه به چه صورت است، این تحقیق به عنوان یک موضوع جدید می تواند به سرمایه گذاران و اعتبار دهندگان کمک نماید.
۱-۶ روش تحقیق
این تحقیق یک تحقیق کاربردی است که با بهره گرفتن از روش کتابخانه ای مبانی نظری مرتبط با موضوع تحقیق از منابع داخلی و خارجی استخراج و گزارش می شود و سپس به جمع آوری اطلاعات پرداخته و فرضیه ها با بهره گرفتن از نرم افزار spss مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد .
برای جمع آوری داده های مورد نیاز از نرم افزار تدبیرپرداز و سایت های اینترنتی حاوی اطلاعات شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران استفاده شده است . برای آزمون فرضیات نیز از تحلیل رگرسیون چند متغیره استفاده شده است.
۱-۷ تعریف مفاهیم و واژه ها
محافظه کاری شرطی^[۱۳] : محافظه کاری که استفاده از آن به وسیله استانداردهای حسابداری الزام شده است. یعنی شناخت به موقع زیان در صورت وجود اخبار بد و نامطلوب و عدم شناخت سود در مواقع وجود اخبار خوب و مطلوب. به این نوع محافظه کاری محافظه کاری سود و زیان و یا محافظه کاری گذشته نگر هم می گویند.

بدین ترتیب بر اساس مقررات قانون ملی شدن موسسات بیمه و موسسات اعتباری، تصدی امر بیمه و اداره دوازده شرکت بیمه ملی شده به دولت واگذار شد و با تصویب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در ۲۴ آبان ۱۳۵۸ که طی آن نظام اقتصادی کشور به سه بخش دولتی، تعاونی و خصوصی تقسیم گردید، صنعت بیمه در جوار شماری از صنایع مهم به صورت مالکیت عمومی از بخش دولتی در اختیار دولت قرار گرفت.
شایان ذکر است که متعاقباً ده شرکت بیمه ملی شده به لحاظ فعالیت نامطلوب در یکدیگر ادغام شدند و شرکت بیمه دانا که از آن پس منحصراً می بایست در بخش بیمه های اشخاص فعالیت می کرد تأسیس گردید. متعاقباً با تصویب ماده واحده ای در مجلس شورای اسلامی بیمه دانا نیز همانند سایر شرکت های بیمه در هر دو بخش بیمه های اموال و اشخاص مجاز به فعالیت شد.
شرکت بیمه صادرات و سرمایه گذاری نیز با مشارکت بیمه مرکزی ایران، شرکت های بیمه و بانک‌ها در سال ۱۳۷۳ تأسیس و ابتدا در زمینه بیمه های اعتباری و تضمینی، در چارچوب اساسنامه مصوب فعالیت نمود و بر اساس تبصره ماده ۴ قانون محاسبات عمومی کشور یک شرکت خصوصی محسوب می شود و تنها ترکیب سهامداران آن دولتی می باشد(حسینی،۱۳۹۰، ص۲۳)

تصویب قانون تاسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه گری وآشنایی با نهاد نظارت بر بیمه در ایران

در سال ۱۳۵۰ تصویب قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه گری موجب تغییرات مهمی در نحوه نظارت بر موسسات بیمه شد. بدین ترتیب برای اولین بار در ایران فعالیت های بیمه گری تحت نظارت خاصی درآمد. از جمله نکات حائز اهمیت در قانون مصوب ۱۳۵۰ انتقال اتکایی اجباری از بیمه ایران به بیمه مرکزی ایران است. کلیه موسسات بیمه موظف گردیدند تا ۵۰% از رشته بیمه های زندگی و ۲۵% از سایر رشته‌های بیمه ای خود را نزد بیمه مرکزی ایران اتکایی اجباری نمایند.

در این قانون هدف از تأسیس بیمه مرکزی ایران، تنظیم، تعمیم و هدایت امر بیمه در ایران و حمایت از بیمه گذاران، بیمه شدگان و صاحبان حقوق آنها واعمال نظارت دولت بر فعالیت های بیمه اعلام شده است. یکی از وظایف اصلی این موسسه، تعیین ضوابط مربوط به فعالیت شرکت های بیمه است.
تعیین این ضوابط بر عهده شورای عالی بیمه است. این شورا یکی از ارکان اصلی بیمه مرکزی ایران است (ارکان اصلی بیمه مرکزی و وظایف هر یک در ضمیمه ۱ آورده شده است) و وظایف متنوعی دارد. برخی وظایف این شورا عبارت است از:
- تعیین انواع معاملات بیمه و شرایط عمومی بیمه نامه ها و نظارت بر امور بیمه های اتکایی
- تعیین میزان کارمزد و حق بیمه رشته های مختلف بیمه
- تصویب آیین نامه های لازم برای هدایت امر بیمه و فعالیت موسسات بیمه
- رسیدگی و اظهار نامه درباره صدور پروانه تأسیس یا لغو پروانه شرکت های بیمه.
تصمیمات شورای عالی بیمه در هر زمینه تحت عنوان «آیین نامه شورای عالی بیمه» و یا مصوبات موردی تدوین و اعلام می شود.
در کنار وظیفه تعیین ضوابط فعالیت شرکت های بیمه، نظارت بر اجرای صحیح این ضوابط، وظیفه دیگر بیمه مرکزی ایران است. این موسسه وظایف و اختیارات زیر را دارد:
- تهیه اطلاعات لازم از فعالیت کلیه شرکت های بیمه که در ایران کار می کنند.
- ارشاد، هدایت و نظارت بر کار شرکت های بیمه و حمایت از آنها در جهت حفظ سلامت بازار بیمه و تنظیم امور نمایندگی و کارگزاری بیمه و جلوگیری از رقابت ناسالم.
بیمه مرکزی ایران، نظارت بر فعالیت شرکت های بیمه را از طریق واحدهای نظارت فنی و امور نمایندگان و کارگزاران بیمه انجام می دهد.
کارشناسان واحدهای نظارتی این سازمان برای بازدید و رسیدگی به فعالیت شعب و نمایندگی های شرکت های بیمه و کارگزاران به شهرهای مختلف اعزام می شوند. همچنین کارشناسان واحد
«پیش گیری و ایمنی» با عزیمت به برخی مناطق، واحدهای صنعتی و غیر صنعتی را با اصول ایمنی و شیوه پیشگیری از وقوع حوادث آشنا می کنند. گاهی نیز بیمه گذاران در مورد موضوعاتی مانند مبلغ خسارت دریافتی با شرکت های بیمه اختلاف دارند «اداره رسیدگی به شکایات بیمه ای» وظیفه رسیدگی به این شکایات را دارد. اگر اقدامات اداره رسیدگی به شکایات بیمه ای، برای اعاده حقوق قانونی بیمه گذار به نتیجه نرسد و او شکایت خود را نزد مرجع قضایی نیز مطرح کند در مرحله صدور رای، نظر کارشناسی اداره فوق در بیشتر موارد پذیرفته و بر مبنای آن رأی صادر می شود.

ارکان بیمه مرکزی ایران

بخش دوم: پیشینه پژوهشهای انجام شده.

مطالعات داخلی

هرچند کارهای تحقیقاتی حول موضوع تبلیغات و تأثیرگذاری آن در مشتریان بیمه نسبتاً زیادی صورت پذیرفته است، اما بر خلاف آن به احتمال قوی مطالعات تجربی بسیار کمی به طور مستقیم، به موضوع تبلیغات و تاثیرگذاری آن برصنعت بیمه با در نظر گرفتن یک متغیر رابط تحت عنوان واکنش های هیجانی صورت گرفته است. با این وجود محقق پژوهش حاضر سعی نموده به زعم خویش در چارچوب موضوع مورد بررسی حاضر، برخی تحقیقات را بعنوان پیشینه پژوهش معرفی نماید. و بدین وسیله از آن در آخر اجرای پژوهش، جهت مقایسه و تبیین یافته های پژوهش حاضر و مطالعات پژوهش های به ثبت رسیده بهره گیری نماید.
در پژوهشی که توسط قلی پور و همکاران تحت عنوان ارائه مدل سیاست گذاری تبلیغات اثربخشی در صنعت بیمه با رویکرد نقشه شناختی در سال ۱۳۹۱ انجام داده است. مهمترین نتایج تحقیق از این پژوهش بدین گونه بوده است که سیاست گذاری مناسب تبلیغاتی در صنعت بیمه می تواند باعث افزایش ضریب نفوذ بیمه و در نتیجه افزایش امنیت اقتصادی و اجتماعی جامعه شود.
هدف اصلی این پژوهش نیز تایید اجرای مدل سیاست گذاری تبلیغات اثربخش در صنعت بیمه ی کشور و تعیین روابط این اجزاست .برخی دیگر از نتایج این پژوهش حاکی از آن است که ابعاد ششگانه مدل سیاست گذاری تبلیغات اثربخش شامل شرایط علی و مسئله یابی، تدوین و تصویب سیاست ها، شرایط مداخله گر، شرایط زمینه ای ، اجرای سیاست ها، راهبردها و اقدامات و پیامدها و ارزیابی سیاست ها را تایید نموده است و چگونگی ارتباط بین ابعاد مدل نظری را تا حدود زیادی اصلاح و تعدیل کرده است.
فلاحی و همکاران در پژوهشی تحت عنوان بررسی ارتباط متقابل بین تبلیغات، درجه تمرکز و سودآوری در صنایع ایران در سال ۱۳۹۰ به ثبت رسانیده اند. مهمترین نتایج بدست آمده حاکی از آن داشت که متغیرهای شدت تبلیغات، کیفیت تبلیغات، تکرار مداوم تبلیغات، نسبت سود به فروش و تاثیر مثبت و معنی داری بر تمرکز سرمایه داشته و همچنین سودآوری صنایع نیز تأثیر مثبت و معنی دار بر شدت تبلیغات دارد. علاوه بر این یافته های تحقیق، یافته های دیگر حاصل از اجرای این تحقیق اینگونه بوده است که بین متغیرهای شدت تبلیغات، هزینه های تحقیق و توسعه، درجه تمرکز بازار، نرخ رشد فروش صنایع با سودآوری صنایع ارتباط مستقیم برقرار است.
خالقی تبار در پایان نامه کارشناسی ارشد خود تحت عنوان بررسی تاثیر وابستگی هیجانی مشتریان بر وفاداری و تبلیغات دهان به دهان در خرده فروشی ها در دانشگاه تهران اجرا نموده است که به روش پیمایشی و از طریق سنجش همبستگی صورت پذیرفت. نتایج تحقیق نشان داد که مولفه وابستگی هیجانی- که متاثر از مولفه هایی چون لذت خرید، اعتماد به شرکت، اعتماد به فروشندگان، تبیین خویشتن، موقعیت مکانی، هویت مکانی و توانایی برخورد صمیمانه با مشتریان و فروشندگان بوده است - رابطه مستقیم معنی داری را با تبلیغات دهان به دهان داشته است. و از سویی دیگر مشاهده گردید که رابطه بین وابستگی هیجانی با تبلیغات دهان به دهان قوی تر از رابطه موجود بین وابستگی هیجانی با وفاداری است. همچنین با سنجش مولفه های ورودی به وابستگی هیجانی مشخص گردید که لذت خرید، اعتماد به شرکت، اعتماد به فروشندگان، توانایی برخورد دوستانه با مشتری و توانایی برخورد صمیمی با فروشندگان دارای رابطه معنی دار بوده و تبیین خویشتن ، موقعیت مکانی و هویت مکانی رابطه معنی داری با وابستگی هیجانی ندارند.
پژوهشی تحت عنوان انگیزش های مؤثر بر انتخاب برندها در صنعت بیمه توسط رحمان سرشت و رودانی در سال ۱۳۸۹ صورت گرفته است که خروجی نتایج مهم تحقیق آن بدین شرح بوده است. الف) میان عوامل انگیزشی و انتخاب بیمه گر رابطه معناداری وجود دارد. ب) شفافیت و صداقت در اطلاع رسانی برندها، تجربه شخصی در استفاده از خدمات یک برند، شهرت آن برند و تعامل دهان به دهان با مشتریان ناراضی برند بیمه گر به ترتیب بعنوان مهم ترین محرک های مؤثر بر انتخاب برند در صنعت بیمه بیان شدند.

مطالعات خارجی

واینر در مطالعه ای که اسپیک و جوزف^[۱۲۸] در سال ۲۰۰۷ به ثبت رسانیده اند. سعی نموده اند تاثیر تبلیغات را بر نهادینه شدن صتعت بیمه نشان دهند. هدف اصلی آنها از این تحقیق نشان دادن تاثیر تبلیغات بر برنامه ریزی مشتریان بیمه جهت تمایل در امر بیمه خودرو ، شخص ثالث، حوادث ،بیمه کارفرما و کارگر بوده است. نتایج تحقیق حاکی از آن داشت که تبلیغات موثر بر تلویزیون ، رادیو و پرسشنامه های مکتوب از جمله روزنامه و همچنین اینترنت میتواند تا حدود زیادی مشتریان بیمه را ترغیب و تشویق به سرمایه گذاری در امور بیمه نماید.
پترویچی و مارینو^[۱۲۹] مطالعه جالبی با هدف بررسی عوامل تعیین کننده یا شرایط علی تاثیرگذار بر باورها و نگرش های مصرف کنندگان و رابطه آنها با تبلیغات در کالاها و خدمات را به پایان رساند . ماحصل نتایج این مطالعه که در دو کشور رومانی و بلغارستان انجام گردید. بدینگونه بوده است که هر دو کشور دیدگاه نسبتا مثبتی به تبلیغات بعنوان ابزار آگاهی رسانی درباره ی کالاها و خدمات جدید به مصرف کنندگان دارند. تفاوت اصلی بین باورها و نگرش نسبت به تبلیغات در این دو کشور این است که در کشور بلغارستان دست یابی به اطلاعات درباره کالاها و خدمات، نگرش عمومی نسبت به تبلیغات را شکل می دهد. اما در رومانی تبلیغات منحصراً جنبه سرگرمی دارد و مهمترین دلیل توجه به تبلیغات را موجب می شود.
مارتین^[۱۳۰] در مطالعه خود به بررسی همزمان روابط بین متغیرهای تمرکز بازار،شدت تبلیغات و سودآوری صنایع میپردازد. وی در این مطالعه به این نتیجه رسید که متغیرهای تمرکز، شدت تبلیغات از مهمترین متغیرهای مهم و تأثیرگذار بر سودآوری صنایع محسوب می شوند.
یکی دیگر از پژوهش های مرتبط با موضوع ، مطالعه انجام شده کاتلین مورتیمور^[۱۳۱] در زمینه شناسایی مولفه های اثربخش تبلیغات خدمات است. مورتیمر در این بررسی ، تعدادی از تبلیغات پخش شده در بریتانیا را بر اساس دو حوزه الف) استفاده از جاذبه های منطقی یا احساسی در تبلیغات و ب) وجود سه ابزار اجرای تبلیغ شامل نمایش فیزیکی، مستندسازی و نشان دادن شخص ارائه دهنده خدمات تحلیل کرد. در این مطالعه تبلیغات ارائه شده شش شرکت از جمله شرکت فریزل در صنعت بیمه^[۱۳۲] ای ای^[۱۳۳] ، شرکت هالیفاکس^[۱۳۴] در صنعت بانکداری، اُرنج^[۱۳۵] در زمینه خدمات شبکه تلفن همراه، پیتزا هات^[۱۳۶] در زمینه سرویس غذاهای آماده و شرکت بارکلی کارد^[۱۳۷] در صنعت کارت اعتباری مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج حاصل از تحقیق مذکور نشان می دهد که مشتری برای خرید خدمات، همواره در پی دلایل منطقی و عقلایی نیست و مشاهده ی مفهوم زندگی واقعی نشان دادن سودمندی و منافع ملموس خدمات در تبلیغ، می تواند محرکی قوی برای تصمیم به خرید مشتری باشد، میزان مستند سازی در تبلیغات اثربخش پایین است و به طور عمده فضای فیزیکی واقعی ارائه خدمات در تبلیغ نمایش داده می شود.
تا کوچی و فیشیو^[۱۳۸] پژوهشی را در زمینه رابطه محتوای کیفی تبلیغات و میزان نفوذ و ترغیب ، به عنوان یکی از اجزای اثربخشی تبلیغات را در کشور ژاپن به ثبت رسانیده است. هدف اصلی این پژوهش بررسی رابطه میزان نفوذ تبلیغاتی با محتوی کیفی تبلیغات،تداوم تبلیغات،الگوی در معرض تبلیغات قرار گرفتن و جدید یا قدیمی بودن محصول مورد تبلیغ است. نتایج نشان داد که تبلیغات مثبت نسبت به تبلیغات با پیام منفی، نفوذ بیشتری در مصرف کنندگان ایجاد می کندو تمایل آنان را نسبت به کاری افزایش می دهد. برخی دیگر از نتایج تحقیق حاکی از آن داشت که تبلیغات مداوم و زنجیره ای را که در آن ، یک فرد ثابت با یک لحن صوتی ثابت پیام تبلیغات را بیان می کند، نسبت به تبلیغات غیرمداوم و مقطعی ، نفوذ بیشتری در مصرف کننده دارد. یافته های پژوهش همچنان نشان می دهد که در معرض تبلیغ قرار گرفتن طولانی نیز می تواند نفوذ تبلیغ در مشتری را افزایش دهد. در نهایت اینکه تبلیغات در زمینه ی کالاهای موجود نسبت به کالاهای جدید، میزان نفوذ و ترغیب بیشتری را در مصرف کنندگان ایجاد می کند.
یورت و کوت(۱۹۸۹^[۱۳۹]) نیز درمطالعه خود با بهره گرفتن از سیستم معادلات همزمان و روش حداقل مربعات سه مرحله ای به بررسی روابط بین متغیرهای تمرکز، شدت تبلیغات، هزینه های تحقیق و توسعه و سودآوری در صنایع تولیدی آمریکا پرداختند. نتایج این مطالعه حاکی از آن تاثیر مثبت متغیرهای هزینه های تحقیق و توسعه و شدت تبلیغات بر سودآوری بوده و رابطه علی یک طرفه از سوی شدت تبلیغات به سودآوری در این صنایع برقرار می باشد.

جمعبندی

جمعبندی پیشینه تجربی و نظری تحقیق

نخستین نکته ای را که می توان دررابطه با جمعبندی پیشینه های تجربی این پژوهش خاطرنشان ساخت این است که اکثر موضوعات به صورت دو متغیر مستقل یا وابسته به تبیین موضوع در زمینه تبلیغات و تاثیرگذاری آن در مشتریان یا مصرف کنندگان پرداخته اند. علی الیحال بیشتر تحقیقات داخلی تاثیرگذاری تبلیغات را از جهات شدت و کیفیت آن بر تمرکز سرمایه معنادار و مثبت نشان داده اند. همچنین در تحقیقات دیگری نیز تاثیر وابستگی هیجانی با تبلیغات دهان به دهان نیز در برخی تحقیقات بعمل آمده از سوی محققان نشان داده شد.
همچنین جمعبندی تحقیقات تجربی در خارج از کشور اینگونه بوده است که متغیرهای تمرکز، شدت تبلیغات از مهمترین متغیرهای مهم و تأثیرگذار بر سودآوری و رونق صنایع از جمله صنعت بیمه و شرکت های گوناگون داشته است. همچنین رونمایی و تبلیغ در زمینه تبلیغات در زمینه ی کالاهای جدید میزان نفوذ و ترغیب بیشتری را در مصرف کنندگان ایجاد می کند. همچنین در این نوع مطالعات تاثیر مثبت متغیرهای هزینه های تحقیق و توسعه در کنار تبلیغات منجر به بهبود فضای کسب و کار ، رونق کالاهای تولید شده و سود شرکتها می گردد.

جمعبندی پیشینه نظری تحقیق

جمعبندی نظریات مربوط به ارتباط بین تبلیغات، واکنش های هیجانی و تمایل به برنامه ریزی رفتاری مشتریان بیمه را می توان اینگونه تشریح نمود با توجه به اینکه تبلیغات می تواند با افزایش یا کاهش درجه تمرکز، عامل ایجاد انحصار یا رقابت در بازار تلقی شود و همچنین در کشش قیمتی تقاضا باعث تغییر قیمت ها شود. و در ادامه با تغییر موانع ورود به بازار منجر به ایجاد انحصار یا ارتقای رقابت شده و عامل افزایش سودآوری شرکت های تبلیغ کننده و نیز افزایش سهم بازار گردد، بحثی است که در نظریات مطرح شده بویژه در مبحث شدت تبلیغات و فروش قابل اعتبار و پذیرش است. بدینصورت که نظریه پردازانی از قبیل دنسی، یا فیلسوف آمریکایی چارلز سندرس پیرس^[۱۴۰] که به نوعی از اندیشمندان علم ارتباطات محسوب می شوند، اعتقاد دارند یکی از هدف های عمده برای به کار گیری تصویر در فعالیت های تبلیغاتی، ایجاد واکنش یا به تعبیر روان شناختی آن برانگیخن پاسخ در میان مخاطبان است. از فیلم های تبلیغاتی چنین استنباط می شود که گویی آنچه نشان داده شده است، حقیقتا مصداق بیرونی دارد و چنین چیزی رخ داده و یا ممکن است رخ دهد. در واقع هدف تصاویر تبلیغاتی تنها مجذوب کردن مخاطبان نیست، بلکه ایجاد رفتاری است که انتظار می رود در محل و موقعیت دیگری مانند فروشگاه و برندها به وقوع بپیوندد. تصاویر تبلیغاتی به خودی خود، افراد را به انجام کاری وادار نمی کنند، بلکه این تعابیر ذهنی ناشی از این تصاویر است که نقش متقاعدکنندگی دارند. این تعابیر ذهنی اگر چه در نتیجه نگاه کردن به تصاویر برانگیخته می شونداما به طور کامل زاییده تصویر نیستند.
تصاویر تبلیغاتی سه نقش عمده را پی می گیرند. اول اینکه با شبیه سازی و به تصویر کشیدن صورت و اندام انسان و یا هر چیز دیگری که با انگیزه های بنیادی ارتباط دارند به برانگیختن هیجانات دامن می زنند. دوم اینکه از چیزید که گویی محقق است و یا واقعا اتفاق افتاده یک مدرک تصویری به ظاهر مستند به دست می دهند وسوم اینکه در هر حال می توانند میان محصول و تصاویر یک نوع ارتباط ضمنی و پنهان برقرار کنند. تبلیغ کنندگان می توانند پاسخ های شدیدی در ما برانگیزانند. پاسخ هایی که دستیابی به آن جز از راه تصویری میسر نیست، مانند احساس آسایش و آرامشی کسی را که با بهره گرفتن از محصولاتشان بدان دست یافته است. و با محصولات دیگر قابل مقایسه نیست. نشانه های شمایلی ، این امکان را برای تبلیغ کنندگان فراهم می سازند که بتوانند به طیف وسیعی از پاسخ های هیجانی دست یافته و واکنشهای مورد انتظار را در میان مخاطبان برانگیزند. و در نهایت در فرایند متقاعدسازی و برنامه ریزی رفتاری آنها نقش بسزایی ایفا نماید.
بر این اساس با توجه به نظریه های مذکور که ترکیبی از نظریه های پیتردراکر، روانسکرفت ،بین ،چادوری و همچنین چارلز سندرس پیرس و دنسی بعنوان نظریه پرداز حوزه تبلیغات، فروش و واکنشهای هیجانی میباشد، فرضیات تحقیق استخراج شدند.
فصل سوم:
روش شناسی تحقیق

مقدمه

پژوهش را میتوان علمی منظم دانست که در نتیجه آن پاسخهایی برای سوال‌های مورد نظر مطرح شده پیرامون موضوع پژوهش بدست می‌آید. همچنین روش پژوهش به عنوان فرایندی نظام‌مند برای یافتن پاسخی به پرسش یا راه‌حلی برای مسالهای قلمداد شده است. در این فصل روش پژوهش، روش گردآوری اطلاعات، جامعه آماری، ابزار سنجش، روایی و پایایی پرسشنامه، روش نمونهگیری و تعیین حجم نمونه و روش های آماری که در انجام این پژوهش بکارگرفته شدهاند، مورد بررسی قرار میگیرد.

نوع روش تحقیق

الف) روش تحقیق بر حسب هدف:
چون در تحقیق حاضر محقق به دنبال تاثیر تبلیغات تلویزیون بر واکنش های هیجانی و تمایل به برنامه‌ریزی رفتاری مشتریان بیمه ایران است، لذا می‌توان ادعا نمود که تحقیق حاضر از نظرهدف ، یک تحقیق تحلیلی- همبستگی و مقطعی می باشد.
ب) روش تحقیق بر حسب نحوه اجراء:
پژوهش حاضر بر حسب نحوه اجراء از نوع پیمایشی خواهد بود.
ج) روش تحقیق بر حسب نتیجه:

نگرش از یک سو با آموخته ­ها و تجارب پیشین و از سوی دیگر با برداشت­های ذهنی ما در مورد موضوع نگرش مرتبط است و در هر صورت، واکنش مثبت و منفی ما را به اشیا، موقعیت­ها، سازمان­ها، مفاهیم و افراد بر می­انگیزد (کریمی، ۱۳۸۶).
با توجه به بعد عاطفی آموزش و پرورش و ایجاد نگرش مثبت در یادگیرندگان نسبت به فرایند یادگیری از سوی بسیاری از مراکز آموزش دنیا نادیده گرفته شده است. چرا که همواره ایجاد دانش و توانایی در فراگیران هدف بوده است. بدون اینکه توجه شود موقعیت­های یادگیری را نمی­ توان مجزا در نظر گرفت و بدون شک می­توان اذعان داشت نگرش و علاقه­ فراگیران نسبت به محیط یادگیری، موضوع آموزش، معلم و به طور کلی هر آنچه به فرایند یادگیری مربوط می شود و به طور مستقیم بر عملکرد یادگیرندگان تاثیر می­ گذارد.
انگیزش پیشرفت عبارت از میل افراد برای کسب موقعیت در فعالیت­هایی است که موفقیت در آن به سعی و کوشش فردی از او بر می­گردد. افراد دارای انگیزش سطح بالا برای حل مشکلات بسیار کوشا هستند و اگر در حل مشکلی شکست بخورند، از آن دست نمی­کشند و به کوشش خود ادامه می­ دهند (سیف، ۱۳۸۷).

مسئله­ موفقیت یا عدم موفقیت در امر تحصیل از مهم­ترین دغدغه­ های هر نظام آموزشی است. موفقیت و پیشرفت تحصیلی در هر جامعه نشان دهنده موفقیت نظام آموزشی در زمینه­ هدف­یابی و توجه به رفع نیازهای فردی است. بنابراین نظام آموزشی را زمانی می­توان کارآمد و موفق دانست که پیشرفت تحصیلی دانشجویان آن در دوره های مختلف دارای بیشترین و بالاترین رقم باشد. از جمله مهم­ترین نگرانی­های استادان، مسئولان آموزشی دانشگاه و خانواده­های دانشجویان، پیشرفت تحصیلی و جلوگیری از افت تحصیلی دانشجویان است (تمنایی و همکاران، ۱۳۹۰).
دلایل متناقضی در مورد تاثیر چندرسانه ای­ها بر یادگیری و نگرش به درس در امر آموزش گزارش شده است تحقیقاتی از جمله گیشکی(۱۳۸۸) و باقری (۱۳۸۶) نشان داده­اند زمانی که چندرسانه­ای­ها با رویکرد جدید آموزش و روش­های فعال تدریس همراه باشد تاثیر چندرسانه­ای­ها بر یادگیری و نگرش بیشتر از زمانی است که آموزش تنها از طریق چندرسانه­ای­ها صورت می­پذیرد. یکی از مولفه­های اصلی این تحقیق چندرسانه­ای است. بنابراین مسئله­ این پژوهش این است که آیا تاثیر آموزش به شیوه­ چندرسانه­ای بر انگیزش پیشرفت و نگرش به درس و عملکرد تحصیلی دانشجویان رشته ی زبان انگلیسی دانشگاه آزاد اسلامی شهرستان آبادان موثر است؟

ضرورت و اهمیت موضوع پژوهش

به منظور دستیابی به اهداف نظام آموزش و پرورش و با توجه به برنامه ­های درسی براساس اصول علمی در مقاطع مختلف تحصیلی و لزوم انجام این برنامه­ ریزی­ها بر مبنای اطلاعات جدید، ضرورت اجرای تحقیقات و بررسی­های علمی در زمینه ­های مختلف احساس می­ شود.
توجه به کاربرد فناوری­های نوین از جمله چندرسانه­ای در فرایند یاددهی- یادگیری از اهمیت بسزایی برخوردار است و امروزه استفاده از فناوری­های چندرسانه­ای در امر تدریس و در کلاس درس دیر زمانی است که توسط معلمان مورد توجه است. تکنولوژی­های چند­رسانه­ای به عنوان ابزارهای هستند که می­توانند بسیاری از توانایی های یادگیرندگان را پروش دهند و نگرش آن­ها را نسبت به درس و یادگیری تغییر دهند (عسگری، ۱۳۸۸).
استفاده از چندرسانه­ای باعث می­ شود متوسط زمان یادگیری به میزان زیادی کاهش یابد و سطح پیشرفت تحصیلی دانش ­آموزان بیش از یک انحراف استاندارد بالاتر یابد. از مزایای چندرسانه­ای­ها، فعال سازی شاگردان در جریان یادگیری است. چندرسانه­ای­ها با بهره گرفتن از ابزارهای گوناگون، امکان تعامل دانش آموزان را با یکدیگر، با معلم، جهان دانش و ماده­ درسی فراهم می­ کنند. موک و دیگران (۲۰۰۰)، نشان داده­اند که رایانه فرصت­های مناسبی برای یادگیرندگان فراهم می­آورند و بالا بردن انگیزش یادگیری، آنان را قادر می­سازد تا در موقعیت­های یادگیری چالش آمیز به فعالیت پرداخته و به حل مسائل پیچیده مشغول شوند (رضوی، ۱۳۸۶).
با توجه به مزایای عمومی آموزش چندرسانه­ای و قابلیت ­های ویژه آن در آموزش عالی به نظر می­رسد که ادغام آن در برنامه ­های جاری آموزشی دانشگاه­ها اجتناب ناپذیر و مفید باشد. با این وجود کاربرد فناوری­های نوین در کلاس درس، شکست این نوآوری را عدم به کارگیری تکنولوژی­های نوین و تطبیق آن با روش­های تدریس در کلاس به وسیله­ اساتید و معلمان می­دانند (به نقل از کریم نژاد، ۱۳۸۹).
این موضوع که فرد شکست­ها و پیروزی­های خود را به چه عواملی نسبت بدهد و آن­ها را معلول چه عامل یا عواملی بداند، از دو جنبه حائز اهمیت است. اول به عنوان صفتی که نقش یک متغیر مستقل را بازی می­ کند و در زمینه ­های مختلفی همچون عملکرد تحصیلی و سازگاری اجتماعی موثر می­باشد. دوم به عنوان یک متغیر وابسته که تحت تاثیر علل اجتماعی مختلف از جمله روش­های تربیتی اتخاذ شده در خانواده قرار می­گیرد (کریمی، ۱۳۸۷).
در تحقیقی که بر روی بیش از ۲۰۰۰ معلم و مدیر آمریکا صورت گرفته است، ۹۰ درصد از معلمان اظهار کرده اند که فناوری اطلاعات به آنان کمک کرده است تا خلاق و موثرتر باشند (به نقل از زمانی، ۱۳۸۶). امروزه نوعی از آموزش که با نیازهای افراد و جامعه متناسب و هماهنگ باشد بسیار حائز اهمیت است. لذا باید شرایطی را فراهم نمود که در آن همه فراگیران، به منظور کسب دانش و مهارت­ های مورد نیاز خود در جهت رسیدن به آرمان شخصی، تحقق اهداف آموزشی و مشارکت فعال، از خلاقیت ذهنی و تفکر منطقی لازم برخوردار باشند (فاتحی فیروز آبادی و فاضلیان، ۱۳۸۸).
در مجموع چندرسانه­ای ها با درگیر کردن حواس مختلف، به یادگیری عمیق­تر و پایدارتر می­انجامد. برای یادگیرندگان مزیت تمرین و تکرار فراهم می­ کنند، مشارکت بین دانش ­آموزان را تسهیل می­ کنند، در مقابل نیاز یادگیرندگان انعطاف پذیر هستند و همینطور به آن­ها کمک می کنند که بین مفاهیم آموزشی ارتباط برقرار کنند و مهم­ترین مزیت آن نسبت به سایر اشکال آموزش انعطاف­پذیری را در عرصه­ اطلاعات و دست­یابی سریع به آن و همینطور فراهم کردن بازخورد است (رضوی، ۱۳۸۶).

اهداف تحقیق:

با توجه به عنوان، هدف اصلی تحقیق عبارت است از” بررسی تاثیر آموزش چندرسانه­ای بر نگرش به درس، انگیزش پیشرفت و عملکرد تحصیلی دانشجویان رشته زبان انگلیسی دانشگاه آزاد اسلامی آبادان در سال تحصیلی ۹۴-۱۳۹۳”
همچنین اهداف جزیی به شرح زیر می باشد:
- بررسی تاثیر آموزش چندرسانه­ای زبان انگلیسی بر نگرش به درس دانشجویان رشته زبان انگلیسی دانشگاه آزاد اسلامی آبادان.
- بررسی تاثیر آموزش چندرسانه ای زبان انگلیسی بر انگیزش پیشرفت دانشجویان رشته زبان انگلیسی دانشگاه آزاد اسلامی آبادان.
- بررسی تاثیر آموزش چندرسانه­ای زبان انگلیسی بر عملکرد تحصیلی دانشجویان رشته زبان انگلیسی دانشگاه آزاد اسلامی آبادان .

فرضیه ­های تحقیق:

با توجه به اهداف کلی و جزئی فرضیه ­های تحقیق شامل موارد زیر است:

الف) فرضیه­ کلی:

- چندرسانه­ای آموزش زبان انگلیسی در درس دستور نگارش۲ بر نگرش به درس، انگیزش پیشرفت و عملکرد تحصیلی دانشجویان رشته ی زبان انگلیسی دانشگاه آزاد اسلامی آبادان تاثیر دارد.

ب) فرضیه ­های جزئی:

- چندرسانه ای آموزش زبان انگلیسی در درس دستور نگارش۲ بر نگرش به درس دانشجویان تاثیر دارد.
- چندرسانه ای زبان انگلیسی در درس دستور نگارش ۲ بر انگیزش پیشرفت دانشجویان تاثیر دارد.
- چندرسانه ای آموزش زبان انگلیسی در درس دستور نگارش۲ بر عملکرد تحصیلی دانشجویان تاثیر دارد.

تعریف اصطلاحات

تعاریف نظری و عملیاتی اصطلاحات و مفاهیم پژوهش

تعریف چندرسانه ای:

اصطلاح چندرسانه­ای به ارائه­ مطالب از طریق کلمات و تصاویر اطلاق می­ شود. منظور از “کلمه” ارائه­ مطالب به صورت کلامی است. استفاده از متون گفتاری یا نوشتاری مصداق این شیوه می­باشد. منظور از تصویر ارائه­ مطالب در قالب تصاویر است. استفاده از تصاویر ثابت همچون نمودار، عکس یا نقشه و استفاده از تصاویر متحرک مانند انیمیشن یا فیلم ویدئویی از شیوه ­های ارائه­ تصویر می­باشد (مایر، ترجمه­ی­ موسوی،۱۳۸۴،ص۳).

نگرش به درس:

نگرش^[۳]­ها عبارت­اند از پسندها و بیزاری­ها، دوست داشتن یا نداشتن در موقعیت­ها، اشیاء و اشخاص، گروه­ ها و هر چیزی شخصی از محیط از جمله اندیشه­ های انتزاعی، خط مشی­های اجتماعی (هیلگارد و اتکینسون، ۱۹۸۳ به نقل از براهنی و همکاران:۱۳۸۰).
نگرش نظامی بادوام است که شامل یک عنصر شناختی، یک عنصر احساسی، و یک تمایل به عمل است (فریدمن و همکاران، ۱۹۷۰، به نقل از کریمی،۱۳۸۷).

انگیزش پیشرفت:

انگیزش به نیروی ایجاد کننده، نگهدارنده، و هدایت کننده­ رفتار گفته می­ شود (سیف، ۱۳۹۰).

عملکرد تحصیلی^[۴]:

منظور از عملکرد تحصیلی یعنی اینکه فراگیران نسبت به برنامه های آموزشی از خود اهتمام نشان داده و به عبارت صحیح تر، برنامه ­های آموزشی در عمل از توفیق کافی برخوردار بوده است (شارع پور، ۱۳۸۷).

تعریف عملیاتی:

چندرسانه ای:
منظور از چندرسانه­ای در این تحقیق شامل استفاده از پاورپوینت، تصاویر، فیلم ویدئویی، است که استاد به فراخور نیاز در طی ترم تحصیلی و متناسب با سرفصل­های کتاب درسی از آن ها استفاده می­ کند.
نگرش به درس:
نمره­ای است که آزمودنی­ها از پرسشنامه­ سنجش نگرش به درس بدست آورده­اند. در این تحقیق منظور از نگرش به درس نمره­ی حاصل از پرسشنامه است که با همین عنوان در ابتدا و انتهای دوره در اختیار آزمودنی­ها قرار گرفته است.
انگیزش پیشرفت:
انگیزش پیشرفت در این تحقیق نمره­ای است که فرد در پرسشنامه­ انگیزش پیشرفت هرمنس(۱۹۷۰)، و مولفه­های آن بدست می آورد.
عملکرد تحصیلی:
منظور نمره­ای است که آزمودنی­ها از آزمون پیشرفت تحصیلی در درس دستور نگارش ۲ به دست می­آورند.
تکنولوژی در آموزش تحولات بسیار وسیعی را در امر تعلیم و تربیت ایجاد کرده است و تسهیلات فراوانی را در این عرصه فراهم آورده است. از آنجا که هنگام ورود یک تکنولوژی باید زمینه­ای لازم جهت ورود آن و فرهنگ استفاده صحیح از آن را آماده ساخت، لذا ضرورت برنامه­ ریزی مناسب در این حد، امری کاملا محسوس و در خور توجه است.